Кіріспе

Ганг-Брахмапутра бассейнінің бір бөлігі

Ганг бассейні – Ганг-Брахмапутра-Мегхна (ГБМ) бассейнінің маңызды бөлігі болып табылады, ол Тибет, Непал, Үндістан және Бангладеш аумағында 1 999 000 шаршы километрді кемеге түсіреді. Солтүстікке қарай Гималай немесе төменгі параллельді жоталар Ганг-Брахмапутра суайырығын құрайды. Батысында Ганг бассейні Инд бассейнімен, содан кейін Аравалли жотасымен шектеседі. Оңтүстік шекарасын Виндхья таулары мен Чота-Нагпур үстірті құрайды. Шығыс жағынан Ганг Брахмапутрамен күрделі таралым жүйесі арқылы Бенгал шығанағына құяды. Оның су жинау алаңы Уттар-Прадеш (294 364 км²), Мадхья-Прадеш (198 962 км²), Бихар (143 961 км²), Раджастан (112 490 км²), Батыс Бенгал (71 485 км²), Харьяна (34 341 км²), Химачал-Прадеш (4 317 км²), Дели, Аруначал-Прадеш (1 484 км²), Бангладеш, Непал және Бутан штаттарында орналасқан. Бірнеше сала өзендері Непал арқылы оңтүстікке ағыс алғанға дейін Тибет ішінде бастау алады. Бассейнде 500 миллионнан астам адам тұрады, бұл оны әлемдегі ең көп халқы бар өзен бассейніне айналдырады.

Сипаттама

Бассейн Гималайдың солтүстігіндегі жаңбыр көлеңкесіндегі жартылай шөлейтті аңғарлардан, ең биік таулардың оңтүстігіндегі тығыз орманды таулардан, Шивалик тауларының бөктерінен және Гангтың құнарлы жазықтарынан құралған. Ганг жазығының оңтүстігіндегі орталық жоталар ойпаттармен, төбелермен, таулармен және өзен жазықтарымен тізіліп жатыр. Бассейндегі маңызды топырақ түрлері – құм, саз, глинат және олардың қоспалары, мысалы, құмды саз, силикатты глинат сияқты. Бассейннің жылдық беттік су әлеуеті Үндістанда 525 км³ деп бағаланған, оның 250 км³ пайдалануға жарамды су. Шамамен 580 000 км² егіс жері бар, бұл Үндістанның өңделетін жерінің 29,5%-ын құрайды. Бассейндегі суға қатысты мәселелер жоғары және төмен су ағынынан туындайды. Үндістанда Уттаракханд, Уттар-Прадеш, Бихар және Батыс Бенгал штаттары су тасқынынан зардап шегеді. Бангладеш – Брахмапутра және Ганг өзендерінің қосылған жерінде – жыл сайын ауыр су тасқынына ұшырайды. Солтүстік Гангтың Коси, Гандак және Махананда сияқты салалары су тасқынына ең осал, бірақ оңтүстік салалары да әсер етеді. Төмен су ағыны жазғы муссоннан тыс жауын-шашынның жетіспеуінен және кейде осы муссонның қалыпты деңгейде дамымауынан туындайды. Гангке Гималайдан Коси, Гагра, Гандак, ал түбек аймағынан Чамбал, Бетва, Сон өзендері қосылады.