Lansium domesticum ағашының сипаттамасы мен сорттары

Кіріспе

Ағаш түрі

Lansium domesticum, немесе ланзондар (/l//ɑː/'/n//z//ɔː//n//ɛ//s/)

Сипаттама

Ағаш орташа мөлшерде, биіктігі мен диаметрі орташа. Тұқымнан өсірілген және 8 × 8 метр арақашықтықта отырғызылған 30 жастағы ағаштардың биіктігі 10 метр, ал диаметрі 25 см болуы мүмкін. Ағаш діңі бейреттелген түрде өседі, оның тамырлары жер бетінен көрінеді. Ағаштың қабығы сұрғылт түсті, ашық және қоңыр дақтармен. Оның шайырсы қалың және сүттей ақ түсті. Жұқа түкпен жабылған, тақ санды жапырақтары 6-9 бүршік аралығында орналасқан. Бүртіктері ұзынша және эллипстік пішіндес, шамамен 5 см көлемінде. Жапырақтардың үстіңгі жиегі жылтылдайды, ал жапырақтарының түбі мен ұшы сүйір болады. Бүртік сабақтарының ұзындығы ... см. Гүлдері кішкентай, қысқа сабақты және толық гүлді. Гүл қапшығы бес бөлікті тостаған пішіндес, жасыл сары түсті. Жемісі жұмыртқа тәрізді және қатты, шамамен ... × ... см көлемінде. Бір тоқпан бар, ұзындығы ... см. Тоқпанның жоғарғы жағы дөңгелек. Жеміс анасы қысқа және жуан, айналасында бес ақ, мөлдір жапырақшасы бар, олардың кейбіреулерінде жалпақ, ащы дәмі бар тұқым орналасқан. Тұқымдары қалың, мөлдір ақ арилмен қапталған, оның дәмі тәтті-қышқыл. Тұтыну үшін кішкентай немесе жетілмеген тұқымдары және қалың арилі бар сорттар артықшылыққа ие.

Өсімдіктер

L. domesticum-ның көптеген сорттары бар. Жалпы алғанда, ең көп өсірілетін екі сорт – «Дуку» және «Лангсат». «Longkong» (кейде «Duku Langsat» деп аталады) – «Duku» және «Langsat» арасындағы табиғи айқас. Оның ұзындығы шамамен 6-8 см болатын, дөңгелек немесе сопақ пішіндес жемістері 15-25 жемістен тұратын ұзын шоғырларға орналасқан. Ағаш тік өседі, жапырақтары қою жасыл. Бұл сорттың барлық сорттардың ішіндегі ең тәттісі, хош иісті, піскен кезде латексі жоқ және 0-ден 1-ге дейін тұқымы болады, немесе тұқымы жоқ. Піскен жемістері орылғаннан кейін 3 күн өткен соң 18-20 °Bx шамасында болады. Филиппинде ең көп өсірілетін сорттар – «Паэте» және «Джоло» сорттары. Сонымен қатар, «Duku», «Longkong» және басқа да жергілікті сорттар Филиппинде коммерциялық мақсатта өсіріледі. Индонезияда өсірілетін тағы бір сорт – «Кокосан» (оның басқа жергілікті аттары да бар, мысалы, пизитан, пиетан және биитан). Ол түкті жапырақтарымен және будақтарында тығыз жиналған қара сары жемістерімен ерекшеленеді. Жемісі кішкентай, қабығы жұқа, сіркісі аздау, сондықтан қабығын аршу қиын. Жеу үшін жемісті тістеп, жасалған тесіктен етін сорып алады. Lansium domesticum дәстүрлі түрде көшеттер арқылы немесе ағаш астынан жиналған тұқымдарды тарату арқылы көбейтіледі. Дегенмен, басқа деректерде тұқымнан алғашқы өнімді алу 12 жылға созылады және сорттық айырмашылықтар байқалмайды. Өнімділігі жылдан жылға өзгереді және гүлдеуді ынталандыру үшін құрғақ кезең болуына байланысты. Мысалы, Коста-Рикадағы жиырма бес жылдай уақыт өткен он ағаштан бес жыл ішінде келесідей сатуға жарамды жемістер алынды: 2008: 50 кг, 2009: 2000 кг, 2010: 1000 кг, 2011: 100 кг, 2012: 1500 кг. Филиппинде екі ағашты жақын отырғызып, кейін бір-екі метрлік болғанда егіп, бір түбір жүйесінде қос діңгек қалдыру тәжірибесі ертерек және тұрақтырақ жеміс беруге әкелді. Тағы бір кең таралған әдіс – ауа қабаттануы. Бұл процеске бірнеше ай уақыт қажет. Lansium domesticum теңіз деңгейінен төмен жатқан жерлерден бастап 600 метрден жоғары биіктікте өседі, орташа жылдық жауын-шашын мөлшері 1500-2500 мм болатын аймақтарда өседі. Өсімдік латозоль, сары подзол және аллювий топырағында өсіп, гүлдей алады. Сондай-ақ, ол Лаос, Камбоджа, Вьетнам, Мьянма, Малуку аралдары, Жаңа Гвинея, Микронезия, Гавайи, Шри-Ланка, Үндістан, Сейшель аралдары, Тринидад және Тобаго, Суринам және басқа да елдерге енгізілген. Филиппиннің солтүстігіндегі Лагуна провинциясындағы Пэте қаласында жыл сайын қыркүйек айының үшінші аптасында Пэте Така Ланзонес фестивалі өтеді. «Консепсион» сортының шыққан жері – Талисай қаласының Консепсион барангасы (Негрос Оксидентал), онда Марадула фестивалі тойланады (Marang, Mangosteen, Rambutan, Durian және Lanzones сөздерінің бас әріптерінен құралған). Марадула фестивалі 1980 жылдарға дейін «Ланзонес фестивалі» деп аталатын, бірақ 2009 жылы басқа жергілікті жеміс өнімдерін қосу және Камигуин фестивалімен шатастырудан аулақ болу үшін атауы өзгертілді. Таиландта Уттарадит провинциясында әр жылдың қыркүйек айында Langsat фестивалі өткізіледі.

There are numerous cultivars of L. domesticum. Overall, the two most commonly grown cultivars are 'Duku' and 'Langsat'. 'Longkong' (sometimes referred to as 'Duku Langsat') is a natural cross between 'Duku' and 'Langsat'. It bears round to oblong fruits of around long and in diameter, arranged in long clusters of 15 to 25. The tree has an upright growth habit with dark green leaves. It is the sweetest among all varieties, aromatic, having no latex when ripe, and almost seedless with 0 to 1 seeds per fruit. Ripe fruits are around 18 to 20 °Bx after 3 days from harvest. In the Philippines, the most commonly cultivated cultivars are the 'Paete' and 'Jolo' cultivars. In addition, 'Duku', 'Longkong', and other native cultivars, are also commercially cultivated in the Philippines. Another variety grown in Indonesia is 'Kokosan' (also known by various other native names, including pisitan, pijetan, and bijitan). It is distinguished by its hairy leaves, as well as the tightly packed dark yellow fruit on its bunches. The fruit tends to be small, with thin skin and little sap; the skin is difficult to remove. To be eaten, the fruit is bitten and the flesh sucked through the hole created,

Lansium domesticum is traditionally reproduced by spreading seedlings, either cultivated or collected from below the tree. However, other sources quote 12 years to first production from seed and no variations. Production often varies from year to year, and depends to some extent on having a dry period to induce flowering. One example of ten trees in Costa Rica about twenty five years old produced during five years the following weights of salable fruits: 2008: 50 kilos, 2009: 2000 kilos, 2010: 1000 kilos, 2011: 100 kilos, 2012: 1500 kilos. Experiments in the Philippines with grafting where two trees are planted close to each other and then grafted when one to two meters tall to leave twin root systems on a single main trunk have resulted in earlier and less erratic fruit production. Another common method is by air layering. Although the process requires up to several months,

Lansium domesticum is grown from low grounds up to heights of above sea level, in areas with an average rainfall of a year. The plant can grow and blossom in latosol, yellow podzol, and alluvium. It has also been introduced to Laos, Cambodia, Vietnam, Myanmar, the Maluku Islands, New Guinea, Micronesia, Hawaii, Sri Lanka, India, the Seychelles, Trinidad and Tobago, and Suriname, among others. The town of Paete, Laguna in the northern Philippines, also holds the annual Paet Taka Lanzones Festival every third week of September. The barangay of Concepcion in the city of Talisay, Negros Occidental, where the cultivar 'Concepcion' originates from, also celebrates the fruit in the Maradula Festival (an acronym for Marang, Mangosteen, Rambutan, Durian and Lanzones). Maradula Festival was originally also known as the "Lanzones Festival" in the 1980s, but the name was changed in 2009 to include other local fruit products and to avoid confusion with the Camiguin festival. In Thailand, an annual Langsat Festival is held in Uttaradit province every September.