Кіріспе

Британдық заңгер және саясаткер

Джеймс Стивен (30 маусым 1758 – 10 қазан 1832) – құлдықты жою қозғалысымен байланысты болған негізгі ағылшын заңгері. Стивен Дорсеттегі Пул қаласында дүниеге келді, ал отбасылық үйі кейін Стоук Ньюингтонға көшірілді. Ол екі рет үйленді және сэр Джеймс Стивеннің әкесі, сэр Джеймс Фитцджеймс Стивен мен сэр Лесли Стивеннің атасы, ал Вирджиния Вульф пен Ванесса Беллдің шөбересі болды.

Ерте өмір

Джеймс Стивен Джеймс Стивен мен Сибелла Стивеннің (құрметті әкесі Милнер) ұлы ретінде дүниеге келді. 1782 жылы ол адвокаттық құқық алды. Оның әкесі бұрын Орта ғибадатхананың мүшесі болған, бірақ адвокаттыққа қабылданбастан бұрын шығарылған. Джеймс екі жыл бойы Абердиндегі Маришал колледжінде заң оқыды, алайда қаржы тапшылығына байланысты оқуын аяқтамады. Келесі жылы ол отбасымен бірге Батыс Үндістанға теңіз жолымен сапар шекті, және олар келесі 11 жылды сол жерде өткізді. Стивен сол жерде заңгерлік тәжірибесін бастады, сол кездегі британдық колониясы Сент-Китстің бас солициторы болды. Барбадосқа сапар барысында ол төрт қара нәсілді құлдың кісі өлтіру қылмысы үшін сотталуын көрді. Көптеген адамдар бұл сот процесін ауыр әділетсіздік деп санады. Сотталғандар өртеу арқылы өлім жазасына кесілді, ал Стивеннің сот процесіне және үкімге деген наразылығы оны ешқашан құл ұстамауға және құлдықты жою қозғалысына қосылуға итерді. Стивен 1797 жылы Тринидад аралды ағылшыздарға беру кезінде құл еңбегін пайдалану арқылы ашуға қарсы болды, орнына патшалық жерлерді тек еркін африкалықтардың көшіп келуін қолдайтын иеліктерге беруді ұсынды. Ол құлдықтан азат етуді қолдайтын діни аргументтерден басқа, британдық Батыс Үнді аралдарында құлдардың жағдайын жақсарту арқылы, әсіресе француз мүдделерінен ішкі қауіпсіздікті қамтамасыз етуге болатынын есептеді. Стивен – Ұлыбританияның сыртқы саудасын реттейтін заңдарға маманданған білікті заңгер. Ол меркантилистік үкімет жүйесін, лицензияланған бақыланатын сауданы қорғады. 1805 жылдың қазан айында – лорд Нельсон басқарған британдық флот француздық флотты жеңген айдың өзінде – оның «Жасырылған соғыс» немесе «Бейтарап елдердің алаяқтығы» атты кітабы жарық көрді. Ол бейтарап елдердің, атап айтқанда Американың Францияның Кариб аралдары мен Еуропа, соның ішінде Ұлыбритания арасындағы тасымалдау саудасын тоқтатуды талап етті. Стивеннің екі жылдан кейінгі аргументтері Ұлыбританияның Кеңестегі жарлықтарының негізіне айналды, ол американдық кемелерге шектеулер қойды. Бұл заңды британдық әскери кемелердің орындауы 1812 жылғы соғысқа әкелді, тіпті жарлықтар Америка Конгресі білмейтін Америка соғыс жариялаған айда күшін жойды.

Аболиционизм

Стивен 1800 жылы Уильям Уилберфорстың қарындасы Сараға екінші рет үйленді. Осы байланыс арқылы ол құлдыққа қарсы қозғалыстың көптеген қайраткерлерімен танысып, жиі кездесетін болды. 1797 жылы Слоан скверінен көшіп келген Клэфэмде (Клэфэм тобының ортасы) ол көптеген құлдыраушылармен достық қарым-қатынас орнатты. Лондоннан солтүстікке қарай бірнеше шақырым жердегі Стоук-Ньюингтон ауылында да байланыстар жасалды, онда Стивеннің әкесі 1774 жылдан бастап Саммерхаус деп аталатын отбасылық үйді жалға алды. Бұл үй Флитвуд Хаусы мен Абни Хаусының іргесінде, Абни паркінде орналасқан және қазіргі Саммерхаус көшесінің орнында тұрды. Жақын жерде үш белгілі квакер азаттық қорғаушысының үйлері болды: Уильям Аллен (1770–1843), Джозеф Вудс-ұлы және Сэмюэл Хоэр кіші (1751–1825). Соңғы екеуі құл саудасын жою комитетінің алдыңғы ұйымының негізін қалаушы мүшелері еді. Уильям Уилберфорсқа арналған хат (1791) авторы Анна Летиция Барбольд та 1802 жылы Стоук-Ньюингтонға көшіп келді. Әрине, Уилберфорс та жиі Стоук-Ньюингтонға барып, Уильям Алленмен және оның квакерлік айнасымен кездесулерін әпкесі Сара мен күйеуі Джеймске барумен үйлестірді. Стивен 1807 жылғы құл саудасы заңының бас архитектор ретінде танылды, ол Уилберфорске оның жобасын дайындау үшін қажетті заңгерлік білімін ұсынды. Кейбір сыншылар көрсеткен олқылықтарды жою үшін ол Африкадағы құлдарды тіркеу институтының директоры болды, арқылы ол британ үкіметі басқаратын орталық тіркелімді ұсынды, ол барлық құлдардың тууы, өлімі және сатылуы туралы нақты статистиканы ұсынатын еді, сондықтан "тіркелмеген әр қара адам еркін деп есептелер еді". Ол құлдықтан азат ету ісіне заңдық тұрғыдан қолдау беру үшін көптеген сәтті идеяларды ұсынса да, ол "британ отаршыларының африкалық құлдарды заңсыз импорттауына жол бермеудің жалғыз тиімді құралы" деп сенген бұл механизм ешқашан қолданылмады. Оның соңғы қоғамдық іс-шарасы 1832 жылы Эксетер залында өткен құлдыққа қарсы қоғамның мәжілісінде сөз сөйлеу болды.

Парламент мүшесі

1808 жылдан 1815 жылға дейін Джеймс Стивен алдымен Трали, сосын Шығыс Гринстед округінен парламент депутаты болды, ал 1811 жылы Канцелярияның магистрі тағайындалды. Оның білімі жетіспеуі және шарпыған мінезі оның табиғи шешендік қабілетін толыққанды пайдалануына кедергі келтірді. 1826 жылы ол Англия халқына және сайлаушыларына үндеу жасады, онда сөздерін қайталап, "Батыс Үндістан мүдделерінің құралы" болмайтын парламент мүшелерін сайлауға шақырып, үлкен жетістікке қол жеткізді. Бұл 1833 жылы қабылданған екінші Жою заңының қабылдануына жол ашты.

Отбасы

Стивеннің 1783 жылы Шордичтегі Сент-Леонардта Анна Стентке жасаған алғашқы некесінен туған үш ұлы одан кейін өмір сүрді және заң, құлдықтан азат ету және мемлекеттік қызмет салаларында көзге түсті: сэр Джеймс Стивен (1789–1859), Генри Джон Стивен (1787–1864) және сэр Джордж Стивен (1794–1879). Стивеннің екінші әйелі – Сара Уилберфорс (шамамен 1757–1816), Уильям Уилберфорстың (1759–1833) үлкен қарындасы; Барбара Уилберфорс (1799–1821) – оның немере қызы және Уильямның қызы болды. 1832 жылы Стивен қайтыс болды, ал үшеуі де Стивеннің бірінші әйелі, анасы мен әкесі және екі кішкентай қызымен бірге Лондонның Стоук-Ньюингтон қаласындағы Сент-Мэри шіркеуінің қорымдығына жерленді. Стивендер сол атпен белгілі австралиялық заңгерлер әулетімен байланысты болды.