Кіріспе

Мәриям ананың мүсіні

Париж анасы немесе Париждің Нотр-Дам – бұл 14-ші ғасырдың басында жасалған, 1,8 метр биіктіктегі, Мәриям ана мен баланың дерлік нақты көлемдегі тас мүсінімен байланысты атау. Мүсін 1818 жылы Нотр-Дам соборына көшірілді, алғаш рет 13 ғасырдағы, 1793 жылы қиратылған Мәриям ананың порталының үстіне орналастырылды. 1855 жылы Виолле ле Дюк жүргізген қайта жаңарту науқаны барысында ол қазіргі орналасқан жеріне – трансепттің оңтүстік-шығыс тірегіне орнатылды. Бұл орын тарихи маңызы бар, себебі 12-ші ғасырдың соңында осы жерде Мәриям анаға арналған құрбандық алаңы болған. Мүсін 2019 жылы Нотр-Дам соборында болған өрттен аман қалды және әлі де сонда тұр. Ол кешкі готикалық өнердегі сарай стилінің үлгісі болып табылады. Бұл мүсін Иса Мәриямның құрметіне арналған. Ол Страсбургтегі Мәриямның қайтысымен байланысты эмоционалдық сезімді сақтайды.

Егжей-тегжейлер

Бұл мүсінде Мәриям ана тұрып, бала Исаны денесіне жақын ұстап тұрғаны бейнеленген. Бұрынғы бейнелеулерден өзгеше, екеуі де нақты, танылатын есімдік белгілерімен келген. Осы кезеңдегі мүсіндегі бейнелеулерге тәндей, Иса нәресте емес, кішкентай ересек адам сияқты көрінеді. Суретші оған анасының жамылғысымен ойнап, допты ұстаған сәбидің қимыл-қозғалысын беру арқылы бұған қарсы тұруға тырысты. Мәриям патшалық киім мен тәж киген, оны Көктің патшайымы ретінде көрсетеді. Ұлының қолындағы шар да олардың патшалық дәрежесі мен қасиеттілігін көрсетеді, Мәсіхті Salvator Mundi ("Әлемнің құтқарушысы") ретінде білдіреді. Шар – Жердің символы, Мәсіхтің бүкіл әлемнің патшасы екенін көрсетеді.

Стиль

Готикалық мүсіншіліктің басты ерекшеліктерінің бірі – әсемдік. Мүсіншілікте басқа да өзгерістер болды, мысалы, фондық сәулеттік құрылымдарға азырақ ену, жарық пен көлеңкенің контрасты және Праксительдік «S» қисығы. Готика стилі роман стилінен қарапайымдылық арқылы алшақтады. Бірақ ең маңызды өзгеріс – мүсіннің сәулеттен бөлінуі болды. Қабырғалар мен бағаналарға бейнелер жасаудың орнына, мүсіндер тіректерінен қашап жасалды. Туындыда киім матасындағы терең ойықтар арқылы көрінетін көлеңке мен жарықтың контрасты да байқалады. Марияның мүсіншісі оның денесінің «S» қисығын, готика стилінің ерекше белгісін, артық көрсетті. «S» қисығы Еуропаның готика дәуірінде тумаған, одан бұрын Грецияда пайда болған. Б.з.д. 4 ғасырда грек мүсіншілері дене қозғалысы мен бұлшық еттеріне ғашы болды және «S» қисығы арқылы толыққанды нақтылықты бейнелеуге тырысты. Готикалық мүсіншілер үшін дене қозғалысы емес, әсемдік пен созылу әсері маңызды болды. Он төртінші ғасырдың басында және соңғы готика стилінің басталуымен мүсіндер көлемділігін жоғалта бастады. Бұл созылу мен жеңілдік Марияның денесінде жақсы көрінеді.

Халықтық мәдениет

Бұл Мәриям мен Иса баланың бейнесі Диснейдің «Нотр-Дамның қасіреті» анимациялық фильмінде ерекше көзге түсті. Мәриямның бейнесі сахнаның басындағы бөлігінде ең анық көрінеді, онда Эсмерельда Құдайға (Мәриям арқылы) өзінің сиған достарына Фролло мен қоғамның қудалауынан қорғаныш тілеп, «Құдай, шеттеушілерге көмектес» деп дұға етеді.