Кіріспе

Игнат Беднарик (8 наурыз 1882 – 11 наурыз 1963) – румыниялық суретші, ол сурет салудың дерлік барлық жанрларында жұмыс істеген, бірақ соңынан таза акварельге көшкен. Ол сонымен қатар декоративтік өнерге, дизайнға, интерьерді безендіруге және кітап иллюстрациясына да қызығушылық танытқан. Өмірі бойында ол 3000-нан астам туынды жасады.

Ерте өмір

Беднарик Чехиялық ата-аналарының отбасында, сол кездегі Австрия-Мажарстанның құрамына кіретін Оршовада (Оршова) дүниеге келді. Ол Адалберт Беднариктің (бастапқыда Моравиядан) және Женовева Хаушканың екінші некесінен туған ұл болды, одан кейін екі қарындасы – Женовева мен Мария дүниеге келді. Дробета-Турну-Севериндегі Траян орта мектебінде оқып жүргенде, ол "Tinerimea Română" қоғамында сурет салу бойынша жұмыстары үшін бірінші жүлде алды. 1898-1900 жылдары Беднарик Бухарест көркемсурет мектебінде мүсінші және акварель суретшісі Иоан Жоржескудан оқыды. 1901 жылы Венаға барып, Көркемсурет академиясының сабақтарына кейде қатысты; алайда Беднарик оның орнына "Kunsthistorisches Museum" және "Albertina" музейлерінің коллекцияларындағы шедеврлерді зерттеуді ұнатты. 1909 жылы ол Бухарест көркемсурет мектебін бітірген Елена Александрина Барабасқа үйленді. Олар Мюнхенге бірге Корольдік қолданбалы өнер мектебінде оқуға кетті, сол кезде бұл қала жаңа идеялармен, әсіресе "Jugendstil" стилінің ықпалымен толы, динамикалық халықаралық мәдени орталық болатын.

Символизм

Беднариктер 1910 жылы Парижде, Гранд-Паласта өткен Salon d'Automne көрмесінде алғаш рет өнер көрсетті. Сол жылы олар Бухарестке оралды. Игнат Беднарик 1913 жылы Румынияда Associaţia Artistică қауымдастығында алғаш рет көрмеге қатысты; кейіннен ол ресми көрмелерге қатысып, 1915 жылы Бухарест қаласында өзінің алғашқы жеке көрмесін ашты. Осы кезеңдегі туындылары Еуропалық символизмнің әсерін Румынияға әкелді, сонымен бірге Александр Македонский поэзияда ұқсас идеяларды зерттеді. Символистердің сүйікті тақырыбы – қашуға құштарлық, оның шығармаларында түрлі жолдармен көрінеді. Мифтер әлемі арқылы көрінетін шындықтың символдық түсіндірмесі "Құтқарылған" сияқты туындыларда кездеседі, ал аспан мен жердің өзара байланысы "Құдайлар жерге түскенде" зерттеледі және "Аңыздың соңы" (барлығы 1915) туындысында көркем әдебиетті мифологиядан арылтуға тырысады. Қашу қажеттілігі, абсолюттілікке құштарлық және шындықты идеалды өлшемде қайта жаратуға деген ниет "Даңққа қарай" (1915), "Рух жеңіске жетеді" (1916), "Эксельсиор", "Өмір жолдары" (1922) және "Æternum Vale!" туындыларында көрінеді. Аңыздар мен ежелгі балладалар әлеміне қашу (мысалы, Мештер Маноле) Беднариктің румын халық ертегілеріне деген қарызын көрсетеді, бұл оның Петре Испирескудың "Румындардың ертегілері" (1925–1926) жинағына салған иллюстрациялар сериясында ерекше жақсы байқалады. Ностальгия мен арман-қиялдары оның "Иоана" (1920), "Хат" (1921) және "М. Томеску ханымның портреті" (1923) портреттік композицияларына да әсер етеді, ал философиялық тақырыптарға қатысты оның қарауы, мысалы, "Стикске қарай" (1916), "Өмірдің жұмбағы" (1919), "Химера немесе Болу немесе болмау" (1922), символдық құпияға толы. Символдық құтылудың тағы бір түрі нәзік сезімдер мен сәйкестіктер әлемінде кездеседі. Музыка тақырыбы Беднариктің туындыларында жиі кездеседі, мысалы, "Көскөй ойнайтын қыз" (1915), "Пианинода" (1922) және "Көскөй ойнау" (1922). Беднарик музыканы көбінесе гүлдермен байланыстырады, олар музыка орындалатын интерьерді безендіреді; кейде олар кенепке соншалықты әлсіз сызылғандықтан, көрінбейді (басқа символистік белгі). Гүлдер балалардың портреттерінде ("Ананың туған күні") және әйелдердің суреттерінде (Арт-нуво суретшілерінің сүйікті тақырыбы), мысалы, "Суретшінің әйелі" (1919), "Жас қыздың портреті" (1925) немесе "Мисс Ж. П. портреті" (1924) жиі кездеседі. Олар 1921 жылы суреттелген жалаңаш адамдар бейнеленген интерьерлерінде де көрінеді. Гүл символизмі әйел бейнесімен бірге келетін гүлдің таңдалуымен күшейеді. Су бояуының нәзік мөлдірлігін меңгерген Беднарик кейде өзінің модельдерін қызғалдақтармен, бірақ көбінесе раушан немесе пионмен қоршап тұрады. Келесі кезеңінде, 1919–1928 жылдары, гүлдермен бірге бейнеленген өлі заттар оның сүйікті тақырыптарының бірі болды. Оның туындыларының жаңалығы оның символистік тұжырымында, сондай-ақ сурет арқылы көтерілген терең философиялық ойлар атмосферасында жатыр, бұл оның суретіне ерекше ерекшелік береді.

Кейінгі жұмыстар

Бірінші дүниежүзілік соғыстың қатігездігі оның шабыттандыратын, түрлі-түсті символистік туындыларын күрт тоқтатты. Бухарест неміс әскерлерімен басылып алынған кезде, королева Мария Яссыда құрған Суретшілер мен мүсіншілердің соғыс тобының мүшесі ретінде Беднарик өзінің барлық графикалық шеберлігін соғыс пен қиындықтарды күшті бейнелеуге жұмсады. 1915-1927 жылдар аралығында Беднарик Бухарестте сегіз жеке акварель көрмесін, ал 1928 жылы Нью-Йоркте өткізді. Ол сондай-ақ румыниялықтардың күнделікті өмірінен алынған типтік көріністерді бейнелеу мақсатымен жасалған бірқатар жұмыстарды орындады. 1947 жылға таман, көзі толық соқырлықтан кейін жартылай қалпына келген соң, ол ескі Бухарест тұрғындарының немесе румын тарихынан көріністердің суреттерін салды (Георге Дожаның атылуы, 1954). 1956 жылы Суретшілер одағы Бухарестте Игнат Беднариктің туындыларының ретроспективасын ұйымдастырды. 1961 жылы ол толығымен соқыр болды. Ол екі жылдан кейін дүниеден озды.

Мұра

Бүгінде оның туындыларын Румынияда да, шетелде де түрлі жинақтар мен мұражайларда көруге болады, мысалы, Румынияның Ұлттық өнер мұражайында, Әскери мұражайда, Румыния тарихының ұлттық мұражайында, Бухарест қаласының тарих және өнер мұражайында, Румыния академиясының кітапханасында, Сибиудегі Брукентал мұражайында; сондай-ақ Венадағы Альбертина жинағында және Еуропа, Америка, Таяу Шығыс елдеріндегі жеке коллекцияларда табуға болады.