Кіріспе
Тарихи Вишну орталықты діни дәстүр. Тарихи Вишнуизм – Вишну құдайына ерте ғибадат ету ретінде, қазіргі және ертедегі Вайшнавизмнің тарихи компоненттерінің, салаларының немесе бастауларының бірі болып табылады. Ол жан-жақты зерттелген және Вишнуизмнің ерекше ғибадат – секта екенін жиі көрсетеді. Бұл дәстүр Пураникалық Вайшнавизм аясында қалыптасты, ол Вишнуизм дінінің бір бөлігі саналатын брахманизм дінін жандандыру процесінде дамыды. Бұл процесте бірқатар дәстүрлі, дәстүрден тыс және тайпалық элементтер сіңірілді, аналық құдайға табыну, қазіргі Вайшнава сампрадаяларының құрамына енді. Бұл тарихи Веда дінінің дәстүрі және кейіннен барлық Аватарлардың бастауы ретінде танылған Вишнуға бағытталған негізгі құлшынысы арқылы Вайшнавизмді құрайтын басқа тарихи мектептерден ерекшеленеді. Вайшнавизм құдайының аттарын білдіретін бірнеше жеке секталар немесе дәстүрлер бірікті. Қазіргі Вайшнавизмде Құдай Нараяна, Васудева және Кришна деп те аталады, олардың әрқайсысы Вайшнавизмде жоғары мәртебеге ие құдайлық тұлғаны білдіреді, бұл кейбір ғалымдар тарихи тұрғыдан бөлек және ерекше деп санайтын тарихи дәстүрлермен байланысты. Бұл Кришнаизмнен өзгеше, себебі Бхагаватадағы Бхактидің қайта жаңғыруында Вишнуизм деп аталады. Вайшнавизмді ұстанатындар Вайшнавалар немесе Вайшнавиттер деп аталады. Соңғы статистикаға сәйкес, индуистердің көпшілігі – вайшнавтар, олардың басым бөлігі Үндістанда тұрады. Вайшнавит атауы – Вишниттің тікелей аудармасы, сондықтан шатасу тудыруы мүмкін. Кейбір дереккөздер Вишнуизмді Вайшнавизммен теңестіреді, ал басқалары Вишнуизмді Кришнаизм мен Рамаизмнен ажыратуды ұсынады. Эдвард Уошберн Хопкинс өзінің «Индия діндері» еңбегінде Вишнуизмнің Ведалық брахманизммен байланысты және брахманизмнің бір бөлігі болған деген тұжырымдамаға қатысты қабылданған айырмашылықты ұсынады. Кришнаизм бұрын пайда болды, сондықтан да, басқа себептермен қатар, Шива өзінің қазіргі кемшіліктеріне қарамастан, Кришнаға қарағанда брахмандарға көбірек ұнады. Вишнуизм кейін ғана Кришнаизммен бірікті.
Historical Vishnuism as early worship of the deity Vishnu is one of the historical components, branches or origins of the contemporary and early Vaishnavism, which was subject of considerable study, and often showing that Vishnuism is a distinctive worship — a sect. The tradition was forming in the context of Puranic Vaisnavism evolving in the process of revitalizing religion of Brahmanism, of which Vishnuism is believed to be a part, through assimilating a number of orthodox, non conformist and tribal elements; the absorption of mother goddess worship, into what now known a Vaishnava sampradayas. It is a tradition of the historical Vedic religion and is distinguished from other historic schools later forming the Vaishnavism by its primary worship of Vishnu, later identified as the source of all Avatars. A number of separate sects or traditions merged with each representing the names of god of Vaishnavism. In contemporary Vaishnavism God is also known as Narayana, Vasudeva and Krishna and behind each of those names is a divine figure with attributed supremacy in Vaishnavism, that relates to historic traditions that some scholars theorize to be separate and distinct historically. It is distinct from Krishnaism, as in the revival of Bhakti, found in the Bhagavata it is referred as Vishnuism. The followers of Vaishnavism are referred to as Vaishnava(s) or Vaishnavites. According to recent statistics, a majority of Hindus are Vaishnavas, with the vast majority living in India. The name Vaishnavite is a direct translation of Vishnite and often lead to confusion. Some sources identify Visnuism with Vaishnavism, while others prefer to distinguish Vishnuism from Krishnaism and Ramaism. In his The Religions of India, Edward Washburn Hopkins presents an accepted distinction as to the assumption that Vishnuism is associated with Vedic brahmanism, and was part of brahmanism. Krishnaism was adopted much later, and it is for this reason, amongst others, that despite its modern iniquities Siva has appealed more to the brahmanas than Krishna. Its only later that Vishnuism merged with Krishnaism.
Этимология
Вайшнавизм және Вишнуизм терминдері 19 ғасырда ағылшын тіліне енген, және санскрит тіліндегі Вайшнава немесе Вишнуға (IAST: vaiṣṇava немесе viṣṇu) «-изм» жұрнағын қосу арқылы қалыптасқан. Біріншісі екіншісінің кеңейтілген түрі болып табылады, яғни «Вишнуға қатысты, оған тиесілі немесе қасиетті» немесе «Вишнуға табынушы немесе оның ізбасары» деген мағынаны білдіреді. Дегенмен, Вайшнава Рама, Нрисимха немесе Кришнаға табынушыны да білдіруі мүмкін, ал Вишнуит көбінесе Вишнуға басты назарда табынушыны көрсетеді.
Вишну: ең жоғарғы
Вишнуизмнің негізгі нанымы – Вишнуды жоғарғы құдай ретінде тану немесе оған, тарихи Веда дәуірінде болғандай, басты құлшылық ету. Хопкинс былай деп жазады: «Ригведаның Ұлы Ка гимні сияқты бір сөз бар, «қай құдайға табыну керек?» Ақымақтар Вишнуға: «Барлық адамдар саған табынады» дейді. Ригведада ол Тривикрама (үш қадам басқан) деген атпен аталады. Бұл кезеңнің философиялық негізі – жоғарғы мәңгілік, шексіз және инабатқа толы, ал құтылу – Иеміздің жанында мәңгілік бақыт өмірінде. Осы кезеңде Панчаратра философияны дінмен біріктіруге бейімділікке сәйкес ежелгі Самкхья йога жүйесімен одақ құрған деп санайды. Осы кезеңде Нараян сектасы Кришна Васудева ғибадатханасына сіңірілді. Хопкинс жиі Бхагавад-гитаның брахманизм мен Бхагаватизм арасындағы келісімге куәлік ететінін айтады: «Бұл Вишнуит өлеңінің Кришна нұсқасы». Осы себепті Васудеваның жеке аты Кришна, Вишнудың аватары ретінде брахмандық құдайлар шеңберіне қабылданды. Осы кезеңде ғалымдар арасында Вишнудың аватары туралы ұғым толыққанды дамыған деп қабылданады. Сондықтан Вайшнавизмнің күрделі діні көбінесе Вишну, Нараяна, Васудева және Кришна құдайларына табынудың синтезі ретінде қарастырылады, бұл Бхагавад-гита дәуірінде (б.з.д. 4-ғасыр – б.з. 3-ғасыры) қалыптасқан. Вайшнавизмнің бұл түрі Оңтүстік Үндістанда гүлденді және қазіргі Тамил Наду, Андхра-Прадеш, Карнатакада кең таралған, себебі он екі Алвар, қасиеттілер өздерінің құлшылық гимндерімен қарапайым халыққа дінді таратты. Алварлар салған немесе құрған ғибадатханалар қазір Дивя Десам деп белгілі. Олардың тамил тілінде Вишну мен Кришнаны мақтаған өлеңдері жиынтығы Наалаайра Дивя Прабандхам (немесе Дравида Ведасы) деп аталады.
Thus complex religion of Vaishnavism is often viewed as a synthesis of the worship of gods Vishnu, Narayana, Vasudeva and Krishna which is achieved by the time of Bhagavad Gita (c. 4th century BCE to 3rd century CE). This form of Vaishnavism flourished in South India and it is still commonplace, especially in present day Tamil Nadu, Andhra Pradesh, Karnataka, as a result of the twelve Alvars, saints who spread the sect to the common people with their devotional hymns. The temples which the Alvars visited or founded are now known as Divya Desams. Their poems in praise of Vishnu and Krishna in Tamil language are collectively known as Naalaayira Divya Prabandham (alternatively called as Dravida Vedas).