Кіріспе

Жапондық би стилі Йосакой (よさこい) – Жапонияда туындаған және бүкіл елдегі фестивальдар мен шараларда орындалатын ерекше би стилі. Алғашқы Йосакой фестивалі 1954 жылы Шикоку аралындағы Кочи қаласында өткізілді. Йосакой стиліндегі билер Жапонияның көп бөлігіне тарады. Бұл би стилі өте қарқынды, дәстүрлі жапон би қозғалыстарын және қазіргі заманғы музыканы үйлестіреді. Билер әдетте үлкен командалармен хореографияланып қойылады. Көптеген кәсіби Йосакой мектептері мен қалалық би командаларымен қатар, Йосакой жапондық бастауыш, орта және жоғары мектептер ұйымдастыратын спорттық фестивальдерде де танымал шара болып табылады. Оған барлық жастағы ерлер мен әйелдер қатысады, кейде тіпті бір команданың құрамында.

Киімдер мен наруко

Йосакой командалары қолданатын костюмдер әр түрлі. Хаппи пальтолары мен юкаталар ең көп таралған костюмдер болып табылады және оларды алуан түрлі түстерде кездестіруге болады. Дегенмен, кейбір топтар тарихи киім-кешектерге, қазіргі сәндерге немесе этникалық киімдерге негізделген костюмдерді таңдайды. Әдетте, команданың барлық мүшелері бір-біріне ұқсас костюмдер киеді. Йосакой биінің ерекше белгілерінің бірі – нараку қолданылуы: әрбір бишінің қолындағы кішкентай ағаш соққылар. Наруко бастапқыда Кочи префектурасында күріш далаларынан құстарды қорқыту үшін қолданылған. Дәстүрлі наруко ағаш корпусына қара және сары соққылары бар, бірақ қазіргі заманғы йосакой топтарының көпшілігі өз наракуларын жасайды, костюмдеріне сай түстер мен материалдарды таңдайды. Наруконы қолдану дәстүрлі йосакой биінде міндетті, бірақ көптеген топтар басқа да қолға ұсталатын аспаптарды немесе керек-жарақтарды, мысалы, барабандар, басқа да соққы аспаптары, тулар, таяқшалар және платформалар сияқты қолданады.

Өсу

1954 жылы пайда болғаннан бері йосакой бүкіл Жапонияда кең таралды. Қазір Йосакой фестивальдары жыл бойы Жапонияның әртүрлі өңірлерінде өткізіледі. Олардың масштабы шағын ауылдардағы, бірнеше бишілер тобының басқа жылдық фестивальмен бірге өтетін шараларынан бастап, Сендай сияқты ірі қалалардағы Мичиноку Йосакой фестиваліне дейін жетеді, ол Жапониядағы үшінші ірі фестиваль болып есептеледі. 2005 жылғы мәліметтерге сәйкес, 200-ден астам жерде йосакой фестивальдары мен жарыстар ұйымдастырылды. Токиода Хараджуку Омотесандо Генки Мацури Супер Йосакой фестивалі Хараджуку және Йойоги паркіндегі бес алаңда екі күнге созылады. Бұл фестиваль 2001 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келеді. Сакадо, Саитама Йосакой 2001 жылы 67 команда мен 4600 қатысушымен басталды. 11-ші фестиваль 2011 жылы өтті. Саппоро, Хоккайдо 1992 жылы алғашқы Йосакой Соран фестивалін өткізді. 16-шы фестиваль 2007 жылғы 6 маусымда Одори паркінде және басқа да жерлерде басталды. Сасебо, Нагасаки әр жылдың қазан айының соңында Кюсюдегі ең ірі Йосакой фестиваліне төңкерілді. Йосакой "Кинпачи Сенсей" (3年B組金八先生) телесериалында көрсетілген. Сурабаяда жыл сайын Йосакой жарысы өткізіледі. 2007 жылы жүлде Кочи қаласының мэрі Сейя Оказаки табыс етті. Малайзияның Путраджая қаласындағы Sekolah Alam Shah мектебінде 1-ші сыныптың мәдени кешінде алты спорт үйінің бірі йосакой биін орындайды. Йосакой биінің мысалын Кочи префектурасында түсірілген "Харимая көпірі" көркем фильмінен көруге болады. 2011 жылы жарық көрген "Ханаямата" мангасы 2014 жылдың шілдесінде анимеге бейімделді, ол да йосакойға арналған.

Халықаралық деңгейде

2013 жылдан бері Йосакой Малайзияның ЮНЕСКО мұралық қаласы Пенанг қаласында жыл сайын тойланады. Бұл бастапқыда Жапонияның Тохоку жер сілкінісін еске алу үшін наурыз айында өткізілген, бірақ кейіннен қыркүйектің екінші сенбісіне ауыстырылды. Іс-шараны «Қызғылт Гибискус» деп аталатын жергілікті әуесқойлар тобы Пенанг қалалық кеңесімен бірлесіп ұйымдастырады. Малайзия мен Оңтүстік-Шығыс Азияның түкпір-түкпірінен келген көптеген командалар (2023 жылы 27 команда) Пенангтегі Карпал Сингг драйвында өтетін, қазір «Пенанг Йосакой шеруі» деп белгілі болған шараға қатысады. Йосакой Гананың Аккра қаласында да Жапония мен Гана арасындағы байланысты нығайту мақсатында жыл сайынғы мереке ретінде тойланады. Вьетнамда Йосакой жыл сайын Ханойдағы «Жапон Сакура Мацури» фестивалінде өнер көрсетіледі, оны Жапония қоры (JPF) ұйымдастырады және жапон мәдениетін таныстыруға бағытталған. Бұл фестивальде Вьетнамның 10-нан астам құлшыныспен билейтін Йосакой командасы және Жапониядан келген қонақ командалары өнер көрсетті. Йосакой Ханой, Хо Ши Мин қаласы және Хайфонг сияқты ірі қалалардағы аниме, манга және косплей іс-шараларында да кездеседі. Қазірге дейін «Харажуку Омотесандо Супер Йосакой» фестиваліне «Ханой Сеннен Йосакой» командасы, «Накама Йосакой» командасы, «Хануйо» және «Нуи Трук Сакура Йосакой» командасы сияқты 4 вьетнамдық команда қатысып келеді. Жапониядан тыс университеттерде де, мысалы, Калифорния университетінде, Канзас мемлекеттік университетінде, Миннесота мемлекеттік университетінде (Мурхед) және Нью-Йоркте Йосакой командалары бар. Канадада «Сакурамай» деп аталатын команда Торонто мен Монреальдегі мәдени шаралар мен жәрмеңкелерде жергілікті деңгейде өнер көрсетеді. Еуропада Франция, Польша, Швеция, Германия, Ұлыбритания, Венгрия, Чехия немесе Эстонияда Йосакой биін үйренуге болады. Еуропадағы алғашқы команда француздық, ол 2010 жылы құрылған және Бордо халықаралық жәрмеңкесі сияқты бірнеше фестивальдерде өнер көрсетеді.