Кіріспе

Австралиялық медициналық зерттеуші Базил Стюарт Хетцель (13 маусым 1922 – 4 ақпан 2017) – бүкіл әлемде қалқанша бездің үлкейіп кетуіне (зоб) және кретинизмге негізгі себеп болатын йод тапшылығымен күреске зор үлес қосқан австралиялық медициналық зерттеуші.

Ерте өмір және білім

Хетцель Лондонда Элинор Хетцель (қыздығы Уотт) және анестезиолог Кеннет Стюарт Хетцельдің отбасында дүниеге келді. Хетцельдің ата-анасы бастапқыда Оңтүстік Австралиядан шыққан, бірақ Кеннет Университет колледжінің ауруханасында жұмыс істеген кезде Лондонда болған. Олар 1925 жылы Аделаидаға қайтып келді. Ол жерде ол, ағасы Питермен (1924 жылы туған) бірге Аделаидадағы Король колледжінде және Сент-Петер колледжінде білім алды. Хетцель 1940-1944 жылдары Аделаида университетінде медицинаны оқыды. Медицина студенті болғандықтан, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оған жұмысты сақтап қалу статусы берілді. Кейіннен ол Австралия Корольдік әуе күштеріне медициналық офицер болып қабылдануға өтініш берді, бірақ 1945 жылы ұзаққа созылған өкпе туберкулезі салдарынан денсаулығына байланысты қабылданбады. Ол 1950-ші жылдары Фулбрайт зерттеу стипендиясын жеңіп алды, соның ішінде Нью-Йорк ауруханасында жұмыс істеді. 1954 жылы Хетцель отбасымен бірге Лондонға сапар шекті, онда ол Сент-Томас ауруханасының эндокринология және метаболизм бөлімінде зерттеушілік грант алды.

Мансап

Медициналық білімін аяқтағаннан кейін оның алғашқы жұмысы 1946-1947 жылдары Парксайд психиатриялық ауруханасында резидент-дәрігер болып жұмыс істеу болды. Фулбрайт стипендиясы бойынша міндеттемелерін орындағаннан кейін, Гетцель Аделаида университетінің алғашқы Мишелл зерттеу стипендиаты болып тағайындалды, онда ол үш жыл бойы қызмет етті. Содан кейін ол Аделаидадағы Королева Елизавета ауруханасында медицина пәнінің оқытушысы қызметін атқарды, ал кейін Монеш университетіне Әлеуметтік және профилактикалық медицина кафедрасының алғашқы профессоры болып көшті. 2001 жылы Королева Елизавета ауруханасы оның құрметіне Базиль Гетцель атындағы Медициналық зерттеулер институтын құрды. 1956 жылы Гетцель Оңтүстік Австралия психикалық денсаулық қауымдастығының негізін қалаушы мүшесі болды және басқа мүшелермен бірге бүгінге дейін жұмыс істеп келе жатқан Lifeline дағдарыс көмек көрсету қызметін құруға көмектесті. Ол сонымен қатар CSIRO Адамның тамақтану дивизиясының алғашқы директоры лауазымын атқарды. Гетцель 1992 жылдан 1998 жылға дейін Оңтүстік Австралия университетінің канцлері болды, ол университеттің құрылғаннан кейін көп ұзамай тағайындалды. 2005 жылы университеттің Шығыс қалашағындағы денсаулық сақтау ғылымдары ғимараты Базиль Гетцель ғимараты деп аталды, ал кампус кітапханасында оның зерттеулерінің жинағы бар Гетцель бөлмесі де бар. Гетцель 1992 жылдың сәуірінен 2000 жылдың мамырына дейін Оңтүстік Австралияның вице-губернаторы болды. Ол 1998 жылдан 2007 жылға дейін Боб Хоук премьер-министрлік орталығының төрағасы болды.

Зерттеу

Гетцель сол кездегі Аумақтың Қоғамдық денсаулық сақтау департаментімен Папуа-Жаңа Гвинеяның шалғай аймақтарында жұмыс істеді, және оның зерттеулері эндемиялық зоб пен онымен байланысты кретинизмнің йод жетіспеушілігіне байланысты екенін көрсетті. Ол сондай-ақ диеталық қосымшалардың қолданылуы осы аурулардың толық алдын алуға мүмкіндік беретінін дәлелдеді. 1980 жылдары Хетцель Австралияның Халықаралық даму агенттігінің қолдауымен йодты қосымшаларды қолдаушы болып, бүгінде йодталған ас тұзымен қамтамасыз етілуде. Бұл, қазір Халықаралық йод желісі деп аталатын, бұрынғы Халықаралық йод тапшылығы ауруларын бақылау жөніндегі кеңес (ICCIDD) құрылуына түрткіс болды. Оған БҰҰ, Жақсартылған тамақтану жөніндегі жаһандық альянс, ЮНИСЕФ, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы және Дүниежүзілік банк сияқты әртүрлі үкіметтік, үкіметтік емес және қоғамдық ұйымдар қаржылай көмек көрсетеді. ICCIDD йод тапшылығы аурулары жөніндегі сарапшы орган болып саналады және йод тапшылығын алдын алу бойынша ұлттық бағдарламаларды іске асырады. Олардың әрекеттері нәтижесінде көптеген елдер адамдар мен жануарларға арналған тұзды йодтауды міндетті етіп заңдастырды. Бұл табыстың көп бөлігі Хетцельдің "йод тапшылығы ауруларын жоюға деген шаршамас берілгендігіне" байланысты. 2010 жылы ICCIDD йодты тамақтану туралы хабардарлықты арттыруға үлес қосқан тұлғаларға Базил Гетцель атындағы халықаралық коммуникациялар сыйлығын тағайындады. 2000 жылға қарай әлемдегі үй шаруашылықтарының 70% йодпен толықтырылған. 1960 жылдары ол Папуа-Жаңа Гвинеяда йод тапшылығы мен туа біткен балалардың миына ауыр зақым арасындағы байланысты анықтаған зерттеулерге жетекшілік етті.

Жеке өмір

1946 жылы Хецель Мэри Хелен Эйлсқа үйленді. Олардың бес баласы болды: Сьюзан (1947 жылы туған), Ричард (1949 жылы туған), Роберт (1951 жылы туған), Джей (1952 жылы туған) және Элизабет (1956 жылы туған). Хелен 1980 жылдың желтоқсан айында қатерлі ісіктен қайтыс болды. 1983 жылы Хецель Гиллонг грамматикалық мектебінің директоры Чарльз Фишердің жесірі Энн Фишерге қайта үйленді. Хецель Аделаидадағы "Пилгрим" біріктіру шіркеуінің мүшесі болды. Хецель 2017 жылдың 4 ақпанында 94 жасында дүние салды.