Кіріспе
Австралиялық вирусолог (1899–1985)
Сер Фрэнк Макфарлейн Бернет (3 қыркүйек 1899 – 31 тамыз 1985), көбінесе Макфарлейн немесе Мак Бернет деп аталатын, иммунологияға қосқан үлесімен танымал австралиялық вирусолог. Ол 1960 жылы туа біткен иммундық төзімділікті болжауы үшін Нобель сыйлығын жеңіп алды және клоналды іріктеу теориясын жасады. Бернет 1924 жылы Мельбурн университетінен медицина докторы, ал 1928 жылы Лондон университетінен философия докторы ғылыми дәрежесін алды. Ол Мельбурн қаласындағы Уолтер және Элиза Холл медициналық зерттеулер институтында микробиология және иммунология саласындағы пионерлік зерттеулер жүргізіп, 1944 жылдан 1965 жылға дейін Институт директоры қызметін атқарды. 1965 жылдан 1978 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Бернет Мельбурн университетінде жұмыс істеді. Мансабы бойы Австралиядағы медицина ғылымдарының мемлекеттік саясатын әзірлеуде белсенді рөл атқарды, Австралия ғылым академиясының (AAS) негіс қалаушы мүшесі болды және 1965 жылдан 1969 жылға дейін оның президенті болды. Бернеттің микробиологиядағы маңызды жетістіктеріне Q қызуы мен пситтакоздың қоздырғыштарын анықтау, тұмау вирусын оқшаулау, өсіру және анықтау үшін талдау әдістерін жасау, тұмау штаммдарының рекомбинациясын сипаттау, миксоматоз вирусының адамдарда ауру тудырмайтынын көрсету кіреді. Қазіргі кезде грипп вакцинасын өндірудің әдістері әлі де Бернеттің тауық жұмыртқасында вирусты өсіру процесін жақсарту жұмысына негізделген. Австралия ғылымына қосқан үлесі үшін Бернет 1960 жылы «Жылдың австралиялық азаматы» атағын алды, ал 1978 жылы Австралия орденінің рыцары болды. Ол халықаралық деңгейде жетістіктері үшін танылды: Нобель сыйлығынан басқа, ол Корольдік қоғамнан Ласкер сыйлығы мен Корольдік және Копли медальдарын, құрметті докторлық дәрежесін, Ұлттар Достастығы мен Жапониядан ерекше қызмет көрсеткені үшін марапаттар алды.
Ерте өмір
Бернет Виктория штатының Траралгон қаласында дүниеге келді; оның әкесі, шотландиялық эмигрант Фрэнк Бернет, Австралиядағы Колониалдық банктың Траралгон бөлімшесінің директоры болған. Оның анасы Хадасса Бернет (қыздығы Маккей) шотландиялық иммигранттың орта тапқа жататын қызы болды және Фрэнк Коройт қаласында жұмыс істеген кезде оның әкесімен танысты. Фрэнк 36 жаста, Хадассадан 14 жас үлкен болған. Отбасы әлеуметтік тұрғыдан консервативті, англосаксондық протестанттар еді. Фрэнк Макфарлейн Бернет жеті баланың екіншісі болды және бала кезінен бастап «Мак» деп аталды. Оның үлкен әпкесі, екі кіші әпкесі және үш інісі болды. Ұлы қызы Дорис психикалық мүкіяттігінен зардап шекті, бұл Хадассаның көп уақытын жұмсады және отбасы Дористің жағдайын жасырын ұят ретінде қарады, сондықтан басқа балалар достарын үйге шақырудан тартынды, олар үлкен қызына кездеспеу үшін. Траралгондағы алғашқы жылдарынан бастап Мак өзінің айналасындағы ортаны, әсіресе Траралгон өзенін зерттеуді ұнатты. 7 жасында мемлекеттік бастауыш мектепке барар алдында жекеменшік мектепте оқыды. Мак кішкентай кезінен балық аулау мен гольф ойнауды ұнататын әкесінен алыс болды. Ол кітап оқуға ертерек қызығушылық танытты және спортқа құштар болған жоқ, ал сегіз жасында әкесінің мінез-құлқын талдауға жете білді; Мак Фрэнкты мақұлдамады және оны екіжүзділікпен айыптады, ол моральдық принциптерді жариялап, адалдық сыртын көрсетіп, күмәнді этикалық бизнесмендермен байланыс жасады. Хадасса Дориспен айналысқандықтан, Мак өзін өзіне жақын сезінді. Бернеттер 1909 жылы Терангқа көшті. Жасөспірім шағында отбасы жыл сайын Порт-Фейриге демалысқа барды, онда Бернет жабайы табиғаттың мінез-құлқын бақылап, жазды. Ол Теранг мемлекеттік мектебінде білім алды және жергілікті шіркеуде жексенбілік мектепке қатысты, онда діни қызметкер оны оқу сабақтарын жалғастыруға шақырды және академиялық жетістіктері үшін құмырсқалар туралы кітапты сыйлық ретінде берді. Ол Фрэнкке Мактың біліміне инвестиция салуды кеңес берді және ол Гилонж колледжінде оқуға толық стипендия алды. Ол университетте уақытын жақсы өткізді және бос уақытының көп бөлігін кітапханада биология кітаптарын оқып, ғылыми білімге деген құштарлығын арттырды. Ол сондай-ақ спортта сәттілікке жетті, қысқа уақытқа Ормондтың бірінші VIII ескек командасында орын алды. Ол жеке құрттарды зерттеуді жалғастырды, бірақ сыныптастары білгендіктен және оның хоббиіне оң көзқараспен қарағандықтан, бұл жоғалту болған жоқ. Ұяң болғанымен, Бернет университет қызметкерлерімен және студенттерімен жақсы қарым-қатынаста болды. Бернет өзін-өзі ынталандыратын және көбінесе өз жылдамдығымен оқып, кітапханада білім алу үшін лекцияларды өткізіп тастайтын. Алғашқы курста физика және химиядан бірінші орынға ие болды. 1918 жылы ол зертхана жұмысына көбірек берілді, бірақ оған да әріптестерінің қысымы сезілді. Алайда, соғыс аяқталғаннан кейін бұл жағдай болдырмалды. 1919 жылы ол қосымша оқу үшін таңдалған 12 үздік студенттің бірі болды және физиологияның үшінші курсында бірінші орынға ие болды. Сол жылы клиникалық жұмысты бастады, бірақ ол науқасты диагностикалауға қызығушылық танытып, оларға жанашырлық танытуға аз қызығушылық танытқандықтан, оны біршама жағымсыз деп тапты. Университетте оқып жүргенде ол агностик, кейіннен атеист болды; діни сенімге күмәнмен қарады. Студенттік жылдарының соңында оның дінге деген наразылығы оны қатты мазалады. Ол қысқа уақыт бойы коммунизмге араласуға тырысты, бірақ кейін өзін ғылыми зерттеулерге арнауға шешім қабылдады. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін дәрігерлерді тез даярлау үшін медицинаны оқып бітіру үшін қажетті уақыт бес жылға қысқартылды. Бернет 1922 жылы медицина және хирургия бакалавры дәрежесін алды. Ол ауруханаға қатысты міндеттерінің бір бөлігі ретінде патологияны жалғастыруы тиіс болса да, тифтегі антиденелер реакциясында толық уақыт жұмыс істеуді шешті. Бернет медицина докторы емтиханында ұзақ қашықтықтан бірінші орынға шықты, ал оның ұпайлары басқа студенттер өте артта қалғандықтан үлкейту процесінен шығарылды. Сол кезде Холл институты жылдам кеңейіп жатқан кезеңде болды. Институттың жаңа директоры Чарльз Келлауэй ұйымның қызметін тек аурухананың жұмысын ғана емес, сонымен қатар жеке зерттеу топтарын физиология, микробиология және биохимия бойынша тәуелсіз зерттеулер жүргізетінін арттырғысы келді. Сондай-ақ, ол институтты Еуропа мен Америкадағы әлемдік деңгейдегі операциялармен салыстыру үшін стандарттарды көтеруді үміттенеді. Келлауэй Бернетке риза болды және оны институттың ең жақсы жас таланттарының бірі деп санады, ол оны әлемдік деңгейге көтеруге көмектесе алады. Алайда, ол Бернеттің Австралиядағы бактериология бойынша өз зерттеу тобын басқаруға дейін Англиядағы зертханада жұмыс тәжірибесіне ие болуы керек деп ойлады. Бернет 1925 жылы Австралиядан Англияға кетіп, саяхаты барысында кемедегі дәрігер болып қызмет етті, оның орнына тегін билет алды. Лондонға келгеннен кейін ол Листер институтындағы Ұлттық мәдениеттер жинағының кураторына көмектесу үшін жалақы алатын жұмысқа орналасты. Бернет таңертең басқа зерттеушілер үшін бактериялық мәдениеттерді дайындады немесе күткен, ал кешке өзінің тәжірибелерін жүргізуге болады. 1926 жылдың соңында ол Salmonella typhimurium бактериофагтың әсеріне ұшырай ма екенін анықтау үшін тәжірибе жасады. 1926 жылы Листер институты оған Бейт еске алу стипендиясын берді; бұл оған кураторлық лауазымынан кетіп, бактериофагтарды толық уақыт зерттеуге мүмкіндік берді. Осы кезеңде ол бактериофагтарды зерттеуді жалғастырды және 1924 жылдан 1937 жылға дейін фагтар туралы 32 мақала жазды. 1929 жылы Бернет және оның аспиранты Марго Макки бактериофагтар тұрақты, жұқпау бактериялық жазығында өмір сүре алатынын көрсеткен мақала жазды. Олардың лизогенияның алғашқы сипаттамасы көп уақыттан кейін ғана қабылданды және Макс Дельбрюк, Альфред Херши және Сальвадор Лурия вирус тіршілігі мен генетикасының механизмдері туралы жұмысына үлкен үлес қосты, олар 1969 жылы Физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығына ие болды. 1932 жылдан 1933 жылға дейін Бернет Лондонның Ұлттық медициналық зерттеу институтында стажировкадан өтті. Ол жануар вирустарын бөліп алу және сандық бағалау үшін тауық эмбриондық әдісін жасау үшін пайдаланды. Дейл Бернетке тұрақты қызмет ұсынды, бірақ ол бас тартып, Холл институтына оралды. Лондоннан жасаған өнімді жұмысынан кейін Рокфеллер институты Бернет үшін Мельбурнда жаңа вирус зерттеу зертханасын қаржыландыруға келісті. Ол Мельбурнда зерттеудің негізін қалау үшін Ұлттық институттан вирус жинағын әкелді. Бернет Австралияға оралғаннан кейін вирусология бойынша жұмысын жалғастырды, соның ішінде герпес симплексінің эпидемиологиясы. Ол сонымен қатар пситтакоз және Q қызбасының себептерін анықтауға қатысты екі жобаға қатысты. Бұл оның ұлттық сезімталдығымен және Холл институтына деген адалдығымен байланысты болды. Саяхаты барысында ол Фрэггтің әскери базасына сапар шекті, онда ол грипп бойынша жұмысын ондағы ғалымдармен талқылады. 1944 жылы Келлауэй Уэлком қорының директоры болып тағайындалғанда ол институт директоры болып тағайындалды. Мюррей өзенінің энцефалиті, миксоматоз, полиомиелит, шешек вирустары, герпес және грипп бойынша маңызды үлес қосылған вирусологтар, соның ішінде Алик Айзекс, Гордон Ада, Джон Кэрнс, Штефан Фазекас де Сент-Грот және Фрэнк Феннер болды. Бернет грипп зерттеулеріне үлкен үлес қосты; ол техникаларды әзірледі...
Иммунология
1957 жылы Бернет институттағы зерттеулер иммунологияға бағытталуы керек деп шешті. Бернет бұл шешімді бір жақты қабылдады, көптеген зерттеушілер көңіліне сыймады және бұл әрекетті мақтандылық деп санады; Бернет үшін ол шешімді тиімді деп есептегендіктен, оған келісім берді. Көптеген вирусологтар институтті тастап, Австралия Ұлттық университетінің Джон Кертин медициналық зерттеулер мектебіне орналасты. 1957 жылдан кейін институттың барлық жаңа қызметкерлері мен студенттері иммунологиялық мәселелер бойынша жұмыс істеді.
Сол кезде иммунология молекулалық биология мен биохимия рөлінің артуымен бірге күрделене түсті. Бернет иммунологияның бағытына күдікпен қарады, технологияға және күрделі эксперименттерге басымдық берілуіне, ал әріптестері Бернеттің консервативті көзқарасы институттың назарын иммунологияға аудару шешімінің бір факторы болды деп ойлады. Бернет 1940 жылдары иммунологияға қызығушылық таныта бастады. 1941 жылы ол «Антиденелердің өндірісі» атты монография жазды, ол 1949 жылы қайта қаралып, Фрэнк Феннердің авторлық қосымшасымен қайта басылды. Бұл кітап иммунологиядағы маңызды жарияланым ретінде қарастырылады – ол иммунологияны химиялық зерттеуден биологиялық зерттеуге көшуді білдіреді. Бұл еңбегінде маңыздысы, ол иммунологияға «өзіндік» және «өзіндік емес» ұғымдарын енгізді. Өзіндік пен өзіндік емес арасындағы айырмашылық Бернеттің биологиялық көзқарасының, тірі организмге, оның қызметі мен өзара әрекеттесуіне деген қызығушылығының ажырамас бөлігі болды. Бернет қабылдаушы организмнің «өзіндік» екенін, оның эмбриогенезі кезінде иммундық жасушалар мен эмбриондағы барлық басқа жасушалар мен молекулалар арасындағы күрделі өзара әрекеттесу арқылы белсенді түрде анықталатынын қарастырды. Өзіндік ұғымын пайдаланып, Бернет организмнің өз компоненттеріне қарсы антиденелер жасай алмайтын жағдай туралы гипотезаны (автоиммунитет) және одан әрі иммундық төзімділік идеясын енгізді. Ол егер эмбриональды өмірде генетикалық жағынан ерекше нәсілдің қажетсіз жасушалары имплантацияланып, қалыптасса, жануар өздігінен өмір сүре бастаған кезде шетел жасуша антигеніне қарсы ешқандай антиденелік жауап пайда болмайды деп ұсынды. Алайда Бернет мұны тәжірибе жүзінде дәлелдей алмады. Питер Медавар, Руперт Э. Биллингхэм және Лесли Брент 1953 жылы Бернеттің гипотезасын қолдады, олар дененің ішіндегі немесе туғаннан кейін тышқандарға интравендік инфузия арқылы сіңірілген лимфоциттердің донордан алынған тері мен басқа тіндерді қабылдай алатынын, бірақ басқа тышқан штаммынан емес екенін көрсетті. Бернет пен Медавар осы жұмысы үшін 1960 жылы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды, өйткені бұл иммундық төзімділікті тудырудың тәжірибелік негізін қамтамасыз етті, осылайша қатты органдарды трансплантациялауға мүмкіндік берді. Бернет пен Медавар өзінің жеке тұлғалары мен физикалық бөліністеріне қарамастан, өздерінің жұмысын тиімді үйлестіре алды; Бернет үндемейтін, ал Медавар жас және қалалық ағылшын, бірақ олар бір-бірін қатты құрметтейтін. Алайда кейінгі зерттеулер емделушінің иммундық жүйесі дамымай тұрып трансплантацияланған жасушалар мен тіндерді, мысалы, эмбрионалды емделушілерде, бөтендер ретінде қарастыруға және бас тартуға әкеп соғатынын көрсетті, бұл Бернеттің өзін-өзі төзімділік туралы түсіндірмесін жоққа шығарды. Жануардың жасына байланысты белгілі бір төзімділікті тудыратын кезең туралы Бернет гипотезасына қарама-қарсы, Джошуа Ледерберг 1959 жылы лимфоциттің жасы кездесетін антигеннің төзімділікті тудыратындығын анықтайтынын, ал жетілмеген лимфоциттер төзімділікке сезімтал екенін ұсынды. Ледербергтің тұжырымдамасы қазір орталық толеранттылық деп аталады және кеңінен қабылданады. Бұл кейбір трансплантацияның сәттілігін және басқа зерттеулерде толеранттылықты тудырмауды түсіндіреді. Бернет өзінің иммуноологиялық төзімділікке қосқан үлесі тек теориялық екенін атап өтті: Менің иммунологиялық төзімділікті ашудағы үлесім өте аз болды – бұл экспериментке шақыратын гипотезаны қалыптастыру болды. Бернет организмнің антигендерге қарсы антиденелерді қалай өндіретінін зерттеуге қызығушылық танытты. 1940 жылдардағы әдебиетте басым идея антиген антидене өндіру үшін үлгі ретінде әрекет еткендігі болды, ол «нұсқаулық» гипотеза деп аталды. Бернет бұл түсіндірмеге қанағаттанбады, ал «Антиденелер өндірісі» кітабының екінші басылымында ол Феннермен бірге антиген әрбір антиген геномға әсер ететінін, осылайша антиденелердің өндірісіне әсер ететінін ұсынатын жанама үлгі теориясын ұсынды. 1956 жылы ол Нилс Каж Йерненің табиғи таңдау гипотезасына қызығушылық танытты, ол Нобель сыйлығын алған иммунолог Пол Эрлихтің бұрынғы теориясына негізделген иммундық жауап механизмын сипаттады. Йерне антиген антиденеге кездейсоқ байланысатынын және байланысқаннан кейін сол антигенге қарсы көбірек антиденелер өндірілетінін ұсынды. Бернет Йерне гипотезасын кеңейтіп, жақсартатын клоналды таңдау деп аталатын модельді әзірледі. Бернет әрбір лимфоциттің бетіндегі антидене синтезіне қатысқанда болатын антидененің ерекшелігін көрсететін белгілі иммуноглобулиндер бар екенін ұсынды. Антиген таңдау стимулы ретінде әрекет етеді, сол антигенге рецепторлары бар клондардың артық өсуіне және дифференциациялануына себеп болады. 1958 жылы Густав Носсал мен Ледерберг бір В жасушасы әрқашан тек бір антиденені өндіретінін көрсетті, бұл клоналды таңдау теориясының алғашқы дәлелі болды. Бернет 1959 жылы жариялаған «Жұмылдырылған иммунитеттің клоналды таңдау теориясы» кітабында бұл теория туралы одан әрі жазды. Оның теориясы бүгінгі күні біз түсінетін иммундық жүйенің негізгі ерекшеліктерінің барлығын болжады, соның ішінде аутоиммундық аурулар, иммундық төзімділік және антидене өндірісіндегі соматикалық гипермутация сияқты механизмдер. Клоналды таңдау теориясы иммунологияның орталық тұжырымдамаларының біріне айналды және Бернет иммундық жүйенің теориялық түсінігіне қосқан үлесін ғылымға қосқан ең үлкен үлесі деп санады. Оның мақаласында Бернет Талмадждың шолуын сілтеді, ал кейінірек сұхбатта Талмадж Бернет «шын мәнінде менің мақаламды алғанға дейін идеяны дамытқан» деп сенеді деп айтты. Теория кейде Эрлих, Йерне, Талмадж және клоналды таңдаудың генетикасын ұғымдастырған Ледербергтің үлесін ескермейтін Бернеттің клоналды таңдау теориясы деп белгіленеді. Бернеттің трансплантатқа қарсы үйіршіктік жұмысы 1960 жылдан 1962 жылға дейін Лон Симoнсенмен бірлесіп жасалды. Симoнсен 1957 жылы тауық эмбрионына ересек құстардың қаны интравенозды түрде егілгенде трансплантатқа қарсы үйіршіктік реакция туындайтынын көрсетті; бұл Симoнсен құбылысы деп белгіленді. Осы жүйедегі олардың жұмысы кейінірек трансплантациядағы жолсерік лейкоциттерді түсіндіруге көмектесетін еді. Олар аутоиммундық аурудың мұрагерлігін қарастырды және олардың иммуносупрессивті препарат циклофосфамидті ауруды емдеуге қолдануы адамның аутоиммундық ауруында иммуносупрессивті препараттарды қолдануға әсер етті. 1960 жылы Бернет зертханалық жұмысын азайтты, аптасына бір күн жазуға жұмсады. 1963 жылы ол Иан Макеймен бірлесіп жазған «Аутоиммундық аурулар: патогенез, химия және терапия» кітабы жарық көрді. Сондай-ақ ол Холл институтының кеңеюін қадағалады және Нuffield қорынан және штаттық үкіметтен ғимаратқа екі қосымша қабат салуға және Корольдік Мельбурн ауруханасының патологиялық бөлімінен бір бөлігін иеленуге қаржыландыру алды. Бұған қарамастан, Бернет әлемдік деңгейдегі зерттеу органының бір адам тиімді басқара алатындай кішкентай болуы керек деп сенді және өзінің басшылығының барлық кезеңінде оның қызметін қатаң бақылауда ұстады. Ол саясатты өзі анықтады және барлық зерттеушілер мен студенттерді жеке таңдады, өзінің жоспарларын орындау үшін шағын штатқа сенеді. Ол 1965 жылы зейнетке шыққанға дейін зертханада белсенді болып қала берді, бірақ оның тәжірибелік уақыты азая бастады...
if in embryonic life expendable cells from a genetically distinct race are implanted and established, no antibody response should develop against the foreign cell antigen when the animal takes on independent existence. Burnet was, however, unable to prove this experimentally. Peter Medawar, Rupert E. Billingham and Leslie Brent did find support for Burnet's hypothesis in 1953 when they showed that splenocytes could be engrafted by intravenous infusion into mice in utero or just after birth and that when these mice matured, they could accept skin and other tissues from the donor but not from any other mouse strain. Burnet and Medawar were co recipients of the 1960 Nobel Prize in Physiology or Medicine for this work, as it provided the experimental basis for inducing immune tolerance, thereby allowing the transplantation of solid organs. Burnet and Medawar were able to coordinate their work effectively despite their rather different personalities and physical separation; Burnet was taciturn whereas Medawar was a young and urbane Englishman, but they greatly respected one another. However, later studies showed that cells or tissues transplanted before the immune system development of the recipient, such as in embryonic recipients, could be treated as foreign and trigger rejection, countering Burnet's explanation for self tolerance. In contrast to the Burnet hypothesis of a special tolerance inducing period defined by the age of the animal, Joshua Lederberg proposed in 1959, that it is the age of the lymphocyte that defines whether an antigen that is encountered will induce tolerance, with immature lymphocytes being tolerance sensitive. Lederberg's concept is now known as central tolerance, and is widely accepted. It may also explain the success of some transplants given early in life and the failure to induce tolerance in other studies. Burnet noted that his contributions to immune tolerance were strictly theoretical:
My part in the discovery of acquired immunological tolerance was a very minor one—it was the formulation of an hypothesis that called for experiment. Burnet was interested in how the body produces antibodies in response to antigens. The dominant idea in the literature through the 1940s was that the antigen acted as a template for antibody production, which was known as the "instructive" hypothesis. Burnet was not satisfied with this explanation, and in the second edition of "The Production of Antibodies", he and Fenner advanced an indirect template theory which proposed that each antigen could influence the genome, thus effecting the production of antibodies. In 1956 he became interested in Niels Kaj Jerne's natural selection hypothesis, which described a mechanism for immune response based on an earlier theory of Nobel winning immunologist Paul Ehrlich. Jerne proposed that the antigen bound to an antibody by chance and, that upon binding, more antibodies to that antigen would be produced. Burnet developed a model which he named clonal selection that expanded on and improved Jerne's hypothesis. Burnet proposed that each lymphocyte bears on its surface specific immunoglobulins reflecting the specificity of the antibody that will later be synthesised once the cell is activated by an antigen. The antigen serves as a selective stimulus, causing preferential proliferation and differentiation of
the clones that have receptors for that antigen. In 1958 Gustav Nossal and Lederberg showed that one B cell always produces only one antibody, which was the first evidence for clonal selection theory. Burnet wrote further about the theory in his 1959 book The Clonal Selection Theory of Acquired Immunity. His theory predicted almost all of the key features of the immune system as we understand it today, including autoimmune disease, immune tolerance and somatic hypermutation as a mechanism in antibody production. The clonal selection theory became one of the central concepts of immunology, and Burnet regarded his contributions to the theoretical understanding of the immune system as his greatest contribution to science, In his paper Burnet cited Talmage's review, and in a later interview, Talmage said he believed that Burnet "truthfully had developed the idea before he received my paper". The theory is now sometimes known as Burnet's clonal selection theory, which overlooks the contributions of Ehrlich, Jerne, Talmage, and the contributions of Lederberg, who conceptualised the genetics of clonal selection. Burnet's work on graft versus host was in collaboration with Lone Simonsen between 1960 and 1962. Simonsen had shown in 1957 that when a chick embryo was inoculated intravenously with adult fowl blood, a graft versus host reaction occurred; this was known as the Simonsen phenomenon. Their work in this system would later help to explain passenger leukocytes in transplantation. They looked at the inheritance of autoimmune disease, and their use of immunosuppressive drug cyclophosphamide to treat the disease influenced the use of immunosuppressive drugs in human autoimmune disease. In 1960, Burnet scaled back his laboratory work, taking one day off per week to concentrate on writing. In 1963, Autoimmune Diseases: Pathogenesis, Chemistry and Therapy, which he authored with Ian Mackay, was published. He also oversaw an expansion of the Hall Institute and secured funding from the Nuffield Foundation and the state government to build two further floors in the building and take over some of the space taken up by the pathology department at the Royal Melbourne Hospital. Despite this, Burnet believed that a world class research body needed to be small enough that one person could effectively run it, and maintained tight control over its activities throughout his leadership. He determined the policies himself, and personally selected all of the research staff and students, relying on a small staff to enforce his plans. He continued to be active in the laboratory until his retirement in 1965, although his experimental time began to decrease as the operations became increasingly focused on immunology; Burnet's work in this area had been mostly theoretical. Gustav Nossal became the next director of the Walter and Eliza Hall Institute. However, with the increasing sophistication in medical science and its reliance on more complicated technology, Burnet's lone wolf approach became less compatible with the research environment, which required more collaboration. In his final years at the helm, Burnet allowed more technical modernisation during the transition period to Nossal's leadership.
Қоғамдық денсаулық сақтау және саясат
1937 жылдан бастап Бернет түрлі ғылыми және қоғамдық саясат органдарының жұмысына қатысты, бастапқыда полиомиелит мәселесі бойынша үкіметтік консультативтік кеңесте қызмет етті. 1944 жылы Уолтер және Элиза Холл институтының директоры болғаннан кейін ол қоғамдық тұлға ретінде танылды және ұялшақтығын жеңіп, шебер дебаттерге қабілетті сөйлеушіге айналды. Ол ғылым мен ғалымдарды жалпы жұртшылықтың түсінуі үшін бұқаралық ақпарат құралдарымен ынтымақтастықтың маңызды екенін түсінді. Осы кезеңде (1947–1952) ол сондай-ақ Ұлыбритания үкіметінің Қорғаныс ғылыми-зерттеу және даму саясаты комитетінің мүшесі болды. Оның есебі «Биологиялық тұрғыдан соғыс» деп аталды. 1955–1959 жылдары ол Австралиялық радиациялық кеңес комитетінің төрағасы болды және Австралия үкіметін Папуа-Жаңа Гвинея Адам биологиясы институтын құруға шақырып, лоббиледі. 1964 жылы ол Виктория университетінің үшінші университеті Ла Тробе университетінің кеңесіне уақытша мүше болып тағайындалды, мекеме 1966 жылы құрылғанға дейін осы қызметін атқарды. Ол 1970 жылға дейін қызмет етті. Ол профессор мен студент арасындағы иерархиялық қатынастарды жеңілдетуді жақтады, бұл Австралияда басым болған британдық дәстүрден американдық үлгіге қарай бет бұрушылық ретінде қарастырылды. Ол сондай-ақ гуманитарлық білімнің маңыздылығын төмендетуді ұсынды. Оның идеялары әріптестеріне тым радикалды көрінді, сондықтан ол 1970 жылы қызметтен кетті, өйткені ешқандай ұсынысы қабылданбады. Бернет ядролық қару тарату мәселесіне байланысты Австралияда ядролық энергияны пайдалануға қарсы болды. Кейіннен ол Австралиядағы уран өндіруге қатысты наразылығын қайтарып алды, себебі басқа жаңаруға қабілетті энергия көздері дамығанша ядролық энергия қажет деп есептеді. Ол Австралияда темекінің зияны туралы халықты біліммен қамтуды бастаған алғашқы белгілі тұлғалардың бірі болды және темекі жарнамасының этикасын және осы материалды көрсеткен телеарналарды сынаған телешоуда пайда болды. Ол және оның жақтастары жарнаманың қысқа ғана уақыт эфирде болғанын, бірақ кейіннен телеарнадан алынып тасталғанын көрді, бұл темекіге қарсы науқанға одан да көп назар аударды. Бұрын темекі шеккен ол 1950 жылдары бірнеше досының қайтысынан кейін осы әдеттен бас тартты. Бернет Вьетнам соғысын да сынады және халықаралық полиция күшін құруға шақырды.
Кейінгі өмірі
Уолтер және Элиза Холл институтынан кеткеннен кейін Бернетке Мельбурн университетінің микробиология мектебінде кеңсе ұсынылды. Ол Холл институтынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін тағы 16 кітап жазды. Ол жылдам жазу қабілетімен, көбінесе соңғы нұсқасыз, және оқырмандарға түрлі саладан келген адамдарға түсінікті жеткізу қабілетімен белгілі болды, бірақ өзінің пікірлерінің көп әсер ететініне күмән келтірді. 1969 жылы ол иммунитет туралы өзінің ең маңызды еңбегі саналатын «Жасушалық иммунология» кітабын жариялады, онда клоналды таңдау теориясы арқылы түрлі құбылыстарды қалай болжауға болатынын көрсетуге тырысты. Келесі жылы ол «Иммунологиялық қадағалау» атты кітабын жазды, онда сүтқоректілердің денедегі жат элементтерді анықтау қабілеті арқылы өздерін иммундата алатынын айтты. Ол жұмыс кестесін қатаң сақтап, көптеген адамдардан қашықтап, үлкен жазу жүктемесімен айналысты. 1965 жылы Австралия ғылым академиясының президенті болды. 1966 жылы Бернет «The Lancet» журналында «Адамдар ма, әлде молекулалар ма?» деген мақала жариялады, онда молекулалық биологияның пайдалылығына күмән келтіріп, оның медицинаға ешқандай пайдасы болмағанын және бактериялардағы геномды манипуляциялау сияқты адамдарға зиян келтіруі мүмкін екенін айтты. Густав Носсал кейіннен Бернетті «биохимияға деген құштарлығы мен қарсылығы бар биолог» деп сипаттады, бұл молекулалық биологияның құндылығын қысқа мерзімде, бірақ зиянды түрде теріске шығаруға әкелді. 1970 жылы ол бұрынғы кітабын қайта жаңартып, «Үстем сүтқоректілер: Адам тағдырының биологиясы» деген атпен жариялады, ал 1978 жылы «Өмірдің төзімділігі» кітабы жарық көрді. Кітаптарда адам биологиясының түрлі аспектілері талқыланды, бұл тақырыпта Бернет соңғы жылдары кеңінен жазды. «Үстем сүтқоректілер» кітабында ол барлық адам мінез-құлқының тамыры жануарлардың мінез-құлқында екенін айтса, «Өмірдің төзімділігі» кітабында қартаю, өмір, өлім және адамзаттың болашағы туралы мәселелерді қарастырды. Кітаптар ғылыми қауымдастықты қатты екіге бөліп, бір рецензент оның социобиологиялық идеяларын «радикалды» деп сипаттап, «адамзаттың көңілсіз, тартымсыз бейнесін» көрсетеді деді. «Өмірдің төзімділігі» кітабында ол қоғамды қарт науқастардың эвтаназиясын, қайталап қылмыс жасағандарды өлтіруді, ең көп дау тудырған мәселе – мүгедек балалар тууы мүмкін жүктілікті түсікке ұшыратуды және мүгедек жаңа туған нәрестелерді өлтіруді қабылдауға шақырды. Мұндай саясатқа қарсылық күшті болатынын білген ол кітаптың тұсаукесері кезінде екі айлық лекциялық сапарға шетелге кетті. Ол болмаған кезде газеттердегі хаттарда оған қатты шабуыл жасалды, ал кейбір жазба авторлары оның нәресте өлтіруге қатысты ұстанымын Адольф Гитлердікіндей деп салыстырды. Сонымен қатар, ол ядролық энергияға қатысты ұстанымын өзгертіп, оны пайдалануды және күн энергиясын зерттеуге арналған қаражатты қайта инвестициялауды қолдады. Бұл экологиялық қозғалысты ашуға мәжбүр етті. Оның бірінші әйелі Эдит Линда Друс 1973 жылы лимфоидты лейкемиядан қайтыс болды. Соның салдарынан адамзат тарихында алғаш рет Жер Федерациясының Конституциясын әзірлеу және қабылдау үшін Дүниежүзілік Конституциялық Ассамблея шақырылды.
Құрметтер мен мұра
Бернет өмір бойы ғылым мен қоғамдық өмірге қосқан үлесі үшін көптеген құрметтерге ие болды. Ол 1951 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде рыцарь атанды, 1953 жылы Елизавета II-нің тәж кию медалін алды және 1958 жылғы Королеваның туған күні құрметіне Ардагерлік орденіне (ОМ) тағайындалды. 1960 жылы ол «Жылдың үздік австралиялық азаматы» құрметті сыйлығын алған алғашқы адам болды. 1961 жылы ол Жапонияның «Күннің шығысы» орденінен алтын және күміс жұлдыз алды. 1969 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде Британ империясы орденінің командирі (KBE) болып тағайындалды және 1977 жылы Елизавета II мерейтойлық медалін алды. 1978 жылы ол Австралия орденінің (АК) рыцары атанды. Ол бұл құрметке ие болған төртінші адам еді. Ол 30 халықаралық ғылым академиясының және Америка философиялық қоғамының мүшесі немесе құрметті мүшесі болды. Ол Кембридж, Гарвард және Оксфорд сияқты университеттерден, сондай-ақ Ганеман медициналық колледжінен (қазіргі Дрексель университетінің бөлігі), Оңтүстік Каролина медициналық университетінен медицина ғылымдарының құрметті докторы және Мельбурн университетінен LL.D. дәрежесін қоса алғанда, 10 құрметті ғылым докторы (D. Sc.) дәрежесін алды. Нобель сыйлығын қоса алғанда, ол Корольдік медаль және Корольдік қоғамның Копли медалі, сондай-ақ Медициналық негізгі зерттеулер үшін Альберт Ласкер сыйлығы сияқты 19 медаль мен марапат алды; ол сонымен қатар 33 халықаралық лекция оқыды және Австралияда 17 лекция оқыды. Оның қайтысынан кейін Австралияның ең ірі жұқпалы ауруларды зерттеу институты – Макфарлейн Бернет медициналық зерттеу орталығы оның құрметіне қайта аталды. Уолтер және Элиза Холл институтының Бернет клиникалық зерттеу бөлімі де 1986 жылы оның құрметіне аталды. Оның құрметіне бірнеше шаралар өткізілді, соның ішінде Оксфорд университетінің баспасынан оның өмірбаянының жаңа басылымы жарық көрді. Бернеттің өмірбаянын жазған Кристофер Секстон Бернеттің мұрасы төрт бөліктен тұрады деп санайды: (1) оның зерттеулерінің ауқымы мен сапасы; (2) оны Австралияда қалуға итермелеген, Австралияда ғылымның дамуына әкеліп соққан және австралиялық ғалымдардың болашақ ұрпақтарына шабыт берген ұлттық көзқарасы; (3) австралиялық медициналық зерттеулердің беделін бүкіл әлемде орнатудағы жетістігі; (4) оның кітаптары, эсселері және басқа да жазбалары. Питэр Доэрти ғылым мен адамзат туралы кейде даулы идеяларына қарамастан, «Бернеттің жетістіктері – оның тәжірибеші, теоретик және Австралия ғылыми қауымдастығының жетекшісі ретіндегі жетістіктерінде оның беделі берік» деп атап өтті.