Леп tideя синапис: Ағаш ақ көбелегінің сипаттамасы мен таралуы
Leptidea sinapis
Ақ көбелек (Leptidea sinapis) – Англия, Ирландия, Солтүстік Еуропада кездесетін шағын, ақ түсті жұмырқана. Қоршаған ортаның нашарлауына байланысты саны азайып барады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көбелектің түрі
Species of butterfly
Leptidea sinapis, немесе Pieridae тұқымдасына жататын ағаш ақ көбелек, негізінен Англияда, Ирландияда және Солтүстік Еуропада кездесетін кішкентай ақ көбелек. Англияда осы түрдің саны азайып бара жатқандықтан, қазіргі уақытта оны негізінен Херефордширдегі Хоу және Вигмор ормандары сияқты ормандық аймақтарда кездестіруге болады. L. sinapis Словакияда, Чехияда, Швецияда, Францияда, Испанияда және Ирландияда да таралған.
Leptidea sinapis, or the wood white butterfly of the family Pieridae, is a small white butterfly that is mainly found in England, Ireland, and Northern Europe. Since the species is currently depleting in size throughout England, it is primarily found in woodland pockets, such as the Haugh and Wigmore Woods of Herefordshire. L. sinapis is also found in Slovakia, the Czech Republic, Sweden, France, Spain and Ireland.
Тіршілік ету ортасы
Ағаш ақ Ұлыбританияның орталық және оңтүстік бөліктерінде, көбінесе орман аралық ашық жерлерде немесе жақын маңдағы бұталарда кездеседі. Олар теңіз жағалауындағы тасталған теміржол жолдары мен жартастарда, сондай-ақ теңіз деңгейінен 2500 метрге дейін биіктіктегі жайылымдарда, орман шеттерінде және сирек орманды жерлерде де табады. Англияда *L. sinapis* таралуы бойынша ең көп популяциясы Херефордширде, әсіресе Хоу Вуд және Вигмор Роллз орманды жерлерінде байқалады. Ағаш аққа жұмыртқа салу және қуыршақтану үшін көп өсімдік және бұталы мекендеу ортасы қажет, бірақ олар өмір сүретін жердегі көлеңке мөлшеріне өте сезімтал. Ағаш ақ мекендеу ортасын жоғалтуға олардың өмір сүру ортасындағы тым көп бұталар мен көлеңке себеп болады. Олар осы мекендеу орталарында өте нақты таңдаулы тағамдық өсімдіктерді пайдаланады.
The wood white is found in the midlands and southern parts of the United Kingdom, largely in the clearings among woodlands or nearby shrubbery. They can often also be found in areas where there is substantial shelter, such as abandoned railway tracks and cliffs near the sea shore, as well as meadows, forest edges and sparse forests up to 2,500 m above sea level. One of the most consistently populous regions of England in terms of L. sinapis is in Herefordshire, particularly the Haugh Wood and Wigmore Rolls woodlands. The wood white requires habitats with substantial vegetation and shrubbery in order to lay eggs and pupate, however they are very particular about the amount of shade in their habitat. Substantial habitat loss for wood whites occurs as a result of too much shrubbery or shade in their living environments. They select very specific food plants within these habitats.
Қонақ өсімдіктерді үйрену және жұмыртқа салу үшін іріктеу
Әйел ағаш ақтар жұмыртқаларын өте нақты тағамдық өсімдіктерге (мысалы, Lotus pedunculatus, Lathyrus pratensis және Lotus corniculatus) қояды, оларды аяқтарындағы рецепторлар арқылы химиялық сезіну арқылы таңдайды. Олар бұталардың үстінен төмен және баяу ұшып, бірнеше өсімдіктерге қоныстап, химиялық сезімталдықтарын қолданып тексереді. Бұл түр екіжылдық, яғни жыл сайын мамырдың соңынан тамызға дейін екі ұрпақ пайда болады.
Female wood whites lay the eggs on very specific food plants (such as Lotus pedunculatus, Lathyrus pratensis, and Lotus corniculatus) that they select through chemoreception via receptors on their feet. They fly low and slowly over the shrubbery and test several plants by landing on them and using their chemoreceptors. The species is bivoltine, meaning that two generations hatch per year, during the months of late May through August.
Түрлендіру
Leptidea sinapis – криптикалық түрлер кешеніндегі үш түрдің бірі. Бұл криптикалық түрлер кешенінің басқа мүшелері – L. reali және L. juvernica. Ұқсас түрлер – L. morsei, L. duponcheli және L. amurensis. Классификацияланған тағы екі туысқан түр (L. reali және L. juvernica) араласып жұптаспайды. ДНК және митохондриялық зерттеулер осы екі таксонның анық ерекшеленетінін көрсетті; олардың қанат түсі мен сыртқы пішіндері бірдей болғанымен, жыныс мүшелері арқылы ажыратуға болады. L. sinapis, L. reali және L. juvernica еркектерінің популяциялық генетикалық зерттеуі, түрлердің айырылғаннан кейін гендер алмасуына дәлел таба алмады. L. reali Италияда, Испанияда және Францияда табылса, L. juvernica Англия мен Ирландияда, сондай-ақ басқа скандинавия елдерінде көбірек кездеседі. Олар әртүрлі экологиялық нишаларды мекендейді – әртүрлі орталарды пайдаланады және оларда өмір сүреді. Екі түрдің еркектері екі түрдің де ұрғашыларымен бірдей жиілікпен жұптасуға тырысады, бірақ ұрғашылар тек өз түрлерінің еркектерімен ғана жұптасады. Зерттеушілер осы екі түрдің нишалық бөліну себебін түсінуге тырысуда. Екі түр де бірдей өсімдіктерге жұмыртқа салады, бұл зерттеушілерді қоныс текті өсімдіктерді таңдау нишаның бөлінуіне және кейінірек түрленуге негізгі себеп емес деген гипотезаға жетеледі. Қонақжай өсімдікті таңдау екі түрдің тіршілік ету деңгейіне едәуір әсер етпеді, бірақ екі түрдің де дернәсілдері үшін ең көп таралған қонақжай өсімдік – L. pratensis болды.
Leptidea sinapis is one of three species in a cryptic species complex. The other members of the cryptic species complex are L. reali and L. juvernica. Similar species are L. morsei, L. duponcheli and L. amurensis. The two other related species that have been classified (L. reali and L. juvernica) do not exhibit cross mating. DNA and mitochondrial studies have shown that the two taxa are definitively different; although they appear the same in wing coloration and external appearance, they can be differentiated by their genitalia. A population genetic study of male L. sinapis, L. reali and L. juvernica individuals showed no evidence for gene flow after divergence. L. reali is found in Italy, Spain, and France, while L. juvernica is found more in England and Ireland, and other Nordic countries. They appear to be niche separated—they utilize and inhabit different habitats. Male members of the two species try and mate with females of both species with equal frequency, but the females only mate with members of their own species. Researchers are attempting to understand the reason for the niche separation of the two subspecies. The two species tend to lay eggs on the same plants, causing researchers to hypothesize that host plant selection is not the primary reason for niche separation and later speciation. The choice of host plant did not affect survival rates of either species to any significant degree, but the most common host plant for both larvae was L. pratensis.
Жұп таңдау
Ағаш ақшылының екі түрі бар, олар L. sinapis және L. reali деп аталады. Бұл екі түр бір-бірімен жұптаса алады (гетероспецификалық жұптасу), бірақ олардың ұрпақтарының тірі қалу қабілеті мен көбейгіштігі үшін, тек өз түрінде жұптасулары (конспецификалық жұптасу) олар үшін тиімді. Екі түрдің еркектері екі түрдің де ұрғашыларымен бірдей жиілікпен жұптасуға тырысады, бірақ ұрғашылар тек өз түрінің еркектерімен ғана жұптасады. Осы ұрғашылардың таңдауы екі түрдің арақашықтануына және репродуктивті оқшаулануына әкелді. Басқа түрдің еркектері жұптасуға тырысқанда ұрғашылар белгілі бір шығындарға ұшырайды, осының салдарынан кейде олар осы еркектермен жұптасып, түрлер арасында будандастыруға алып келеді.
There are two reproductively isolated species of wood white called L. sinapis and L. reali. These two species can mate with each other (heterospecific mating), but it is in their best interest, for the viability and fecundity of their offspring, that they mate only within their species (conspecific mating). Male members of the two species try and court or mate with females of both species with equal frequency, but the females only mate with members of their own species. This female choice has caused the two species to diverge and become reproductively isolated. There is a time and energy cost that the females bear when males of the opposite species attempt to mate with them—this cost has led to females occasionally acquiescing and mating with these males, leading to some degree of between species hybridization.
Ұшу
Ересек ағаш ақ көбелектері баяу ұшады және олардың қанаттары шалқығандай көрінеді. Еркектер өмірінің көп бөлігін жұптасуға болатын әйелдерді іздеу үшін бұталардың үстінен төмен ұшып өткізеді. Еркектердің мұрттығының ұшы ақ, ал аналықтардың мұрттығының ұшы қоңыр.
Adult wood whites fly slowly, and they appear to flutter. Males spend the majority of their lifetime flying low over shrubbery to find possible mates. Males have white tipped antennae, while females have brown tipped antennae.
Жыртқыш жануарлар
Ағаш ақ жұмыртқаларының жыртқыштары көбінесе белгісіз, бірақ барлық жұмыртқаның 90-98% өліміне себеп болады.
Predators of the wood white eggs are largely unknown, but lead to 90 98% of all egg deaths.
Паразиттер
Trichogrammatidae тұқымдасына жататын құсқұстар ағаш ақ жұмыртқаларын паразиттейді, бірақ жұмыртқалардың өліміне олардың үлесі шамалы. Олардың дернәсілдері екі браконид құсы – Cotesia vitripennis және Cotesia anchisiades түрлерімен паразиттеседі.
Wasps in the family Trichogrammatidae parasitize the wood white eggs and account for only a small percentage of egg death. The larvae are parasitized by Cotesia vitripennis and Cotesia anchisiades, which are two braconid wasp species.
Тұрғын үйдің өзгеруі
Көлеңкедегі жылдам өзгерістер (ағаш жамылғысы, ғимараттар сияқты) көбелектердің жұмыртқа салатын ормандық жерлерде, сондай-ақ жұмыртқа салынған кезде ылғалды немесе суық ауа райы маусым және тамыз айларында ересек ағаш аққұйрықтардың азаюына себеп болады.
Rapid changes in shade (tree cover, buildings, etc.) in the woodlands where the butterflies lay their eggs and moist or colder weather during ovipositing season contribute to the lower quantities of adult wood whites during the months of June through August.
Өркеннің жоғалуы
Ағаш ақ көбелек 2005 жылы Ұлыбританияның BAP басымдық түрлері тізіміне кандидат ретінде қарастырылды, себебі соңғы ширек ғасырда оның саны күрт азайды. Ағаш ақ көбелектерінің азаюына бірнеше себеп бар. Зерттеушілер бұл ағаш алқаптарына қатысты қолданылатын тәсілдердің өзгеруіне, соның ішінде ағаштардың тым көп мөлшерде отырғызылуына байланысты болуы мүмкін деп санайды. Ағаш ақ көбелектері қоныстанған көптеген ағаш алқаптары соңғы 50 жылда қайта отырғызылды, нәтижесінде орман жолдары мен бұталардың үстіндегі көлеңке көбейді. Ағаш алқаптарын ағаш ақ көбелектерінің қоныстануы үшін жеткілікті деңгейде қалай күтіп ұстау керектігі туралы мәлімет өте аз; қазіргі таңдағы сақтау жөніндегі зерттеулер осы мәселеге бағытталған.
The wood white butterfly was named a UK BAP Priority Species candidate in 2005, due to the substantial drop in population size in the last quarter century. There are several habitat related reasons behind the drop in wood white butterfly. Researchers hypothesize that this could be due to the changing treatment of woodland areas, including over planting of trees. Many of the woodlands where wood whites colonize were replanted in the last 50 years, leading to a large increase in the amount of shade over the woodland rides and shrubbery. Very little is understood about how to upkeep woodland areas so that they are sufficient for wood white colonization; this is the main area of research on conversation presently.
Қорғау жұмыстары
Ұлыбританияның кейбір аймақтарына ағаш ақтарды қайтадан қоныстандыру мақсатында 10 жылдық жоспар аясында шаралар қабылдануда. Бұл қайта қоныстандыру орман ішіндегі жолдарды күтіп ұстау арқылы өсімдіктердің жоғалуын азайтуды және ағаш ақтарды Ұлыбританияның ормандық аймақтарында стратегиялық түрде таратуды қамтиды. Консервациялық жұмыстың тағы бір маңызды аспектісі – ауа райы мен климаттың өзгеруі, әсіресе қыс айларында, қуыршаққа (куколкаға) қалай әсер ететінін зерттеу, себебі бұл процесс көбінесе қыс мезгілінде жүзеге асады (қуыршақтың қыстауы).
There have been efforts to recolonize areas of the United Kingdom as part of a 10 year plan to reintroduce more wood whites into the area. This recolonization involves maintaining woodland ride areas to minimize loss of vegetation and dispersing the butterflies strategically into woodland ride areas in Britain. Another major point of interest for the conservation effort is to examine how weather and climate change, particularly in the winter, affects pupation, since this process largely takes place over winter (called overwintering of the pupae).