Кіріспе

Форт-Медина қоршауы 1857 жылы қазіргі Малидегі Сенегал өзенінің сол жағалауындағы Мединде болды. Омар Саиду Таллдың тукулер әскерлері Пауль Холлдың басқаруындағы жергілікті және француз отаршыл әскерлерін қоршауға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. 97 күнге созылған қоршаудан кейін, француз губернаторы Луи Фейдербе бастаған күштер қоршауды бұзып, тукулер армиясын кері шегінуге мәжбүр етті.

Өмірбаян

Франция 17 ғасырдан бері қазіргі Сенегал жағалауында Сент-Луи және Горе қалаларымен қатар болғанымен, осы екі елді мекеннен тысқары жерге кеңейуге тырыспаған. Алайда, 1854 жылы полковник Луи Файдербе Сенегал губернаторы болып тағайындалды және көп ұзамай француз мүдделерін Ваалоға және Сенегал өзені бойына кеңейтті, сол өзеннің бойымен француздар бірнеше бекіністер салды. Әскер әскерлерді, зеңбіректерді және басқа да жабдықтарды мүмкіндігінше бу кемесімен, ал мүмкін болмаған жағдайда құрлықпен тасыды. 1848 жылы Омар Талл көршілес Малинке аймандарына қарсы джихад жариялады. 1855 жылға қарай оның жылдам кеңеюі француз әскерімен бірнеше шайқастарға әкелді. Хассо патшайымы Хава Демба Диаллоның келісімімен губернатор Файдербе Хассо ауылындағы Мединада, Кейеске жақын жерде бекініс салуға бұйрық берді.

Қоршау

1857 жылдың сәуір айының соңында Омар Талл басқаратын, шамамен 20 000 сарбаздан тұратын бүкіл Тукулер армиясы Медине ауылына жорық жасады. Форт-Медине гарнизоны форт командирі Пол Холледен, жеті француз сарбазынан, 22 Сенегалдық тирайерден және 34 Сент-Луис теңізшісінен құралды. Ауыл халқы, шамамен 6000 адам, Тукулер күштері жақындағанда бірден фортта паналады. 20 сәуірде Тукулерлер фортқа алғашқы шабуыл жасады. Пальма жапырақтарынан жасалған бағаналарды пайдаланып, Тукулер сарбаздары қорғаушылардың қатыгез оқ жаууы мен артиллерия отының астында қабырғаға көтерілуге тырысты. Бірақ француздың атыс күші басым болды, Тукулерлер 300 өлікті қалдырып, шегінді. Француздар шабуылда 6 сарбазды жоғалтып, 13-і жараланды. 11 мамыр түнінде шамамен 200 Тукулер сарбазы форттан 100 метрдей қашықтықтағы өзендегі кішкентай аралға түсті. Үлкен тастар оларға француз отынан қорғалғанда фортқа оқ атуға қолайлы жағдай жасады. Таңертең Холле сержант Деспласты 8 тирайермен және 3 теңізшімен бірге аралға шабуыл жасау үшін жылдам дайындалған қайыққа жіберді. Тукулер сарбаздары күтпеген шабуылдан қорқып, жасырынған жерлерін тастап, қашқанда жартысы қамал қорғаушыларының қатты атысынан қаза табады, ал қалғаны аралдан асығыс қашқанда суға батып кетті. 4 маусымнан 5 маусымға қараған түні Тукулер армиясы фортқа екінші шабуыл жасауға тырысты, бірақ ол біріншісінен әлсіз болды және француздар оңай кері қайтарды. Дегенмен, француздың оқ-дәрісі мен азық-түлігі азайып бара жатқан еді. Өзеннің су деңгейі төмен болғандықтан Холле көмек күштерінің келуіне үмітсіздікпен қарады. Сержант Деспласпен бірге, егер жау фортты басып алса, оны жарылуға дайындады. Қорғаушылардың рухын түсірмеу үшін екеуі де бұл құпияны сақтады. 2 шілдеде губернатор Файдербе және "Базилик" канонерлік кемесі Форт-Мединені құтқару үшін Сент-Луистен жолға шықты, бірақ өзеннің төмен деңгейі олардың мақсатына жетуіне кедергі келтірді. Бірақ 17 шілде күні түнде қатты жаңбырдан кейін өзеннің суы көтеріліп, "Базилик" өзенмен жоғары қарай жалғастыра алды. 18 шілдеде Файдербе 400 тирайермен және 100 француз сарбазымен бірге "Базиликте" Мединеге келді. Құрғақ жерге түскеннен кейін Файдербедің әскері Тукулер сарбаздары ұстап тұрған кішкентай төбеге штыкпен шабуыл жасап, төмендегі Тукулер күштеріне қатты оқ жаудырды. Тукулерлер өзен бойымен қамалға қарай қашқанда, "Базиликте" қалған сарбаздар оларға қарсы атыс ашты. Тукулер армиясы ыдырап, Медине маңынан ұйымдаспаған түрде шегінді. Жау көзден жоғалғаннан кейін, фортта жасырынып жүрген аштықтан зардап шеккен азаматтар жақын маңдағы шөптер мен тамырларды жеу үшін сыртқа шықты. Соғыс аяқталғаннан кейін "Базилик" фортқа азық-түлік жіберді. Форт-Мединені батырлықпен қорғағаны үшін Пол Холлеге Құрмет легионы ордені табысталды.

Салдарлар

Форт-Медин қоршаудан босатылғаннан кейін Файдербе Омар Таллмен келісімшартқа қол қойып, Нигер өзеніне дейін француздарға артықшылықтар берді. Жақсы жабдықталған француздарға шабуыл жасаудың қиындығын сезінген Омар Талл көршілес Бамбара империясына көшті, 1861 жылы оның астанасы Сегуді қоса, оның аумағының көп бөлігін бағындырды. Дегенмен, француздар Батыс Африкадағы өз ықпалын кеңейтуді жалғастырды және Омар Талл қайтыс болғаннан кейін отыз жыл ішінде Сегу мен Тукулер империясын жаулап алды.

Қазіргі Медина

Медин бекінісі көпшілікке ашық. Бекініс Кейестен шамамен 12 км шығысқа қарай, "Бамакоға қарайтын жолда" орналасқан. Мұнда сондай-ақ ескі теміржол станциясы және 19 ғасырдың ортасынан бергі қабірлері бар еуропалық үлгідегі зират та бар. Ауылдың халқы шамамен 1800 адамды құрайды, күн сайын шағын базар болады.