Кіріспе

Sparkle) – 1976 жылы түсірілген американдық музыкалық драмалық фильм, режиссері – Сэм О’Стин. Супримдер тарихынан шабыттанған Sparkle фильмі 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында Нью-Йорктегі Харлемде өтеді. Фильм әр мүшесінің жекелеген қиындықтарына байланысты тарап кететін музыкалық қыздар тобының тарихын баяндайды. Бұл фильм "американ тарихының ерекше кезеңін қайта жаңғыртумен қатар, Харлемнің музыкалық және әлеуметтік мәдениетінің әлемге тигізген әсерін" және қаралардың күшпен байланысын зерттейді. Фильмде Айрин Кара, Филип Майкл Томас, Лонет Макки, Дван Смит, Мэри Элис, Дориан Харвуд және Тони Кинг түскен. Кертис Мейфилд Sparkle әндерінің авторы және музыкалық жетекшісі болды. Фильм шыққан кезде көбінесе жағымсыз пікірлер алды, бірақ кассада сәтті болды – 1 миллион долларлық бюджетке қарсы 4 миллион доллар табалдырысын өтті. Кейіннен ол культты фильмге айналды. Фильм 2012 жылы қайта түсірілді, басты рөлдерде Жордин Спаркс, Кармен Эжого, Тика Самптер және Уитни Хьюстон (оны үшін соңғы рөл) ойнады.

Кескіннің қысқаша мазмұны

Фильм – жақсы жағдайдан келіп, байлыққа жету тарихы. Ол 1958 жылы Нью-Йорктің Гарлем қаласында басталады және үш қарындастан тұратын Sister and the Sisters атты қыздар тобының тағдырын баяндайды: Sister, Sparkle және Delores. Sparkle-дің сүйікті адамы әрі топтың менеджері Стикс, топты "жаңадан бастаушылар кештерден шағын ғана даңққа жеткізеді, бірақ трагедия (есірткі, қайғы, қате адам) орын алып, топ тарап кетеді". Стикс музыкалық мансабынан бас тартып, қаладан кетіп қалады, соның салдарынан Sparkle-дің жүрегі ауырады. Sister зорлық-зомбылық көрсететін қарым-қатынаста болады және есірткіге тәуелді болып қалады, ал Delores нәсілдік теңдік іздеп қаладан шығып кетеді. Соңында, Sister-дің жерлеу рәсімінде қайта табысқаннан кейін, сәттілікке тек Sparkle мен Стикс қол жеткізеді.

Даму

Лонн Эльдер, «Sounder» фильміне номинацияланған сценарийдің авторы, «Sparkle» фильмінің жобасын жасады, оны Жоел Шумахер фильмге негіз болатын 200 беттік сценарийге дейін өңдеді. Сол кезде Джон Кэлли Warner Bros. компаниясын басқарды және Сэм О'Стин фильмді түсіруі керек екенін айтты. Ол «Кернекті білім», «Розмаридің баласы» және «Чайнатаун» фильмдерінің белгілі монтажшысы болды. Бұл фильм Сэм О'Стиннің кинорежиссер ретіндегі тұңғыш жұмысы болды. Фильмнің оқиғасы және сюжеті Диана Росс және «The Supremes» тобының нақты өмірдегі тарихынан үлкен шабыт алды.

Кастинг

Фильмде негізінен жаңа актерлар тартылды, бұл бюджетті төмен ұстауға мүмкіндік берді. Sparkle рөліне 2000-нан астам әйел түсірілімге қатысты, нәтижесінде 17 жастағы Айрин Кара таңдалды. Ол фильмнің жұлдызына айналып, кейін "Fame" сияқты фильмдерде ойнады. Оның өзге актерлерімен бірге, үштік Кертис Мейфилдтің музыкасына ән салып, оның ерекше жаңалықтары мен талантын біріктірді, ал музыка Говард Розенман өндірген фильм үшін жазылған. Фильмге тартылған актерлердің ешқайсысы сол кезде таныс емес еді, көптегені жаңа келгендер болатын. Лонет МакКи осы фильмде толық метражды фильмдегі алғашқы рөлін ойнады.

Түсірілім

Брюс Суртис оператор болды. Лестер Уилсон фильмнің хореографиясын жасады; оның көмекшісі Майкл Питерс болды, ол Майкл Джексонның "Beat It" және "Thriller" атты музыкалық видеоларына хореография қойды. Фильмдегі аса мазасыз эпизод – Сеңлі мен оның жігіті Сатиннің бір төсекте жатуы. Сатин Сеңліге, ол көрсеткен ризашылыққа лайық болмағандықтан, жүніп жүруге бұйырады. Сеңлі оның бұл сөзін шұқасынан шығарып алмайды. Сатин Сеңліні қаталдықпен ұра бастайды. Сеңлі келесі қойылымына барғанда, оның басқа әпкелері Сатиннің оны (тағы да) ұрып-соққанын байқайды. Олар оны тастап кетуге көндіруге тырысады, бірақ ол зорлық-зомбылықты үлкен мәселе деп санамайды; ол көкшілдерді макияжбен жасырып, бәрі жақсы болады деп ойлайды. Дарлин Кларк Хайнның «Үміттің жарқыраған жібі» атты еңбегінде әйелдер «Қара күш» қозғалысына қосылғаннан кейін, ерлер өздерін кемсіз сезіне бастады, себебі олар отбасын тиісті деңгейде қорғай да, қолдай да алмады. Хайн былай дейді: «Қара күш қозғалысы бұл жағдайға еркектікке ерекше мән беру арқылы және әйелдердің қара еркектігін нығайту мақсатында дәстүрлі әйел рөлін атқаруы керектігіне үміт арту арқылы жауап берді. Дегенмен, осы ұйымдардағы әйелдер кейбір жағынан дәстүрлі азаматтық құқықтар қозғалысынан гөрі үлкен жетістіктерге қол жеткізді» (298). Оқу материалында 1976 жыл жыныстық қысымды қылмыс ретінде қарастыруда өзгерістер басталган жыл ретінде айтылады. Бұлдың бәрі қара әйелдер мен олардың биліктегі орнына қатысты. «Олардың өз нәсілдес ерлер тарапынан басылуының қорқынышты шындығы жеке және саяси жарылысқа ұласатын нәрсе болды» (302). Осының бәрін ескерсек, Сатин Сеңлінің жетістігіне немесе оның болашақ жетістіктеріне қанағаттанбағандықтан үстемдік сезіміне тап болған болуы мүмкін. Сеңлідің бұл мәселені жеңілдеп қабылдауы өкінішті, бірақ бұл оның қара нәсілді ерлердің қара нәсілді әйелдерге жасаған қанаушылығын қозғағысы келмегенімен байланысты. Бұл жағдайды күрделендіретін нәрсе – Сатин бұрын өзінің еркектігіне ешқандай қауіп төндірмеген әйелді («Тейлорды») қатыгездікпен ұрып-соққан. «Блэксплойтишн фильмдері "нормативті" қара еркектердің өзін-өзі тануын әртүрлі идеологиялық "басқалар" (әйелдер, гомосексуалдар, басқа ұлт өкілдері) арасында орналастыруымен ерекшеленеді, олардың болуы қара еркектігін нығайтады деп қарауға болмайды».

Қара күш / қара пайдалану

1970 жылдар мен әйелдер қозғалысы «Sparkle» сияқты қара түсті фильмдерге түсінік береді. Осы кезеңде IX-тармақ қабылданып, әйелдерге колледж спортшылары үшін стипендиялар ұсынылды. Сонымен қатар, 1972 жылғы Тең құқықтар туралы түзету әйелдердің сайлау құқығы үшін жеңіс болды және қара әйелдер мен фильмдегі қара әйелдер арасында диалог құруға көмектесті. «Sparkle» фильмінде есірткі, мафия, өзін-өзі анықтау және гетто тақырыптары айқын көрінеді. «Sparkle» фильміндегі «Қара күш» қызықты, себебі фильмде оңтайлы қара нәсілді еркек кейіпкерлер жоқ. Әрбір ер адам әйелдерді жыныстық қанағаттандыру, табысқа жету және жеке мүдделері үшін пайдаланады. Бір сәтте Джонс тіпті қара нәсілді ерлердің сексуалдылығына және олардың әйелдер үстінен билік құру үшін ақ нәсілді ерлердің рөлін қалай қабылдайтынына тоқталады. Осыған байланысты, фильмде ақ нәсілділер шетте қалған, ал назар қара нәсілділердің ішкі күресіне аударылған. Мысалы, Сеңлі мен оның жігіті арасындағы қарым-қатынас осыны көрсетеді. Сатин – есірткі және мафиямен байланысы бар, Сеңліге қатыгездік танытатын адам. Ол Сеңліні есірткіге итермелеп, оны қайта-қайта ұрып-соғып, әлсіз сезінуге мәжбүр етеді. Делорес өзін-өзі анықтауға қабілеттіліктің мысалы болып табылады, өйткені ол әпкесі Сеңлінің күресін көріп, қаладан кетіп, өзі үшін бірдеңе жасау қажеттігін түсінеді. Ол барлық нәрсені жинап алып, қаладан кетуге жеткілікті күшті және тәуелсіз, жақсы болашаққа ұмтылады. IFC және Bravo бағдарламаларының аға вице-президенті Фрэнсис Бервик айтқандай, «Блэксплойтинг фильмдері тәуелсіз кино саласынан және студиялық жүйеден шыққан ең тәжірибелі және батыл фильмдердің бірі болды, [және] ең көп назардан тыс қалған және бағаланбаған фильмдердің бірі». Блэксплойтинг бірнеше қосалқы түрлерді қамтиды, олардың бірі музыкалық жанр, және «Sparkle» осы санатқа жатады.

Кассалық жинақ

Sparkle 1976 жылдың 7 сәуірінде жергілікті кинотеатрларда көрсетілді, оның ұзақтығы 98 минутты құрады. Фильм 1 миллион долларлық өндіріс бюджетіне қарсы бар болғаны 4 миллион доллар тауып, кассада сәтсіздікке ұшырады.

Сыни қабылдау

Фильм сыншылардың көбінесе жағымсыз пікірлерін алды, қазіргі уақытта Rotten Tomatoes-та 17% мақұлдау рейтингісі бар. Variety журналы былай жазды: «Бірде шыншыл гетто драмасын жасауға тырысу туралы шешім қабылданды, бірақ кейіпкерлерді толық ашуға жеткіліксіз; есірткі мен секс элементтерін пайдалануды сақтап, бірақ кез келген телешоуда көрінетін ыңғайлы трагедиялық нәтижелерге секіріп өту; музыка бизнесінің жағымсыз жағын зерттеу, бірақ пульп-стильдегі әңгімелердің қызықтыруынан асып түспеу». Дейв Кехр фильмді «The Supremes тобының үлгісімен жасалған қара қыздар тобы туралы 1976 жылғы ескіше фильм» деп атады. FilmFour былай мәлімдеді: «Бұл фильм қарапайым болғанымен, Лонетт Маккидің актерлік шеберлігі мен Мэйфилд әндерін орындауы үшін жалға алуға тұрарлық. Бірақ егер бірдеңе сатып алуға ниеттенсеңіз, саундтрек альбомын алуға кеңес береміз». Чикаго Трибьюнынан Джин Сискел фильмге екі жарым жұлдызды аралас баға берді, музыкасы «тамаша, бірақ дәуірге сай емес», «әлеуметтік наразылық тақырыбы өз уақытынан 10 жыл бұрын» және сюжеті клишелерге толы екенін айтты. Бірақ Макки мен Кара арасындағы химияны жоғары бағалап, оны алдыңғы жылғы «Махогани» фильміндегі Диана Росс пен Билли Ди Уильямстың актерлік жұбынан артық деп таныды. Алайда, The Onion's AV Club бұл фильмге B− бағасын беріп, оны «геттодан музыкалық чарттарға дейінгі жолда барлық аялдамаларды басып өтетін, бірақ әуенділікпен саяхаттайтын байлыққа жету туралы әңгіме» деп сипаттады. Amsterdam News журналының пікірі екіұшты болды: «Sparkle» маған әлі де жұртшылыққа көрсету үшін толық жетілмеген, кесілмеген алмасты еске салады. Оның әлеуеті шексіз, бірақ Джоэл Шумахердің сценарийі тақырыптармен, көңіл-күйлермен және толық дамымайтын кейіпкерлермен тым көп жүктелгендіктен, біз ақырында өте жылтыратылған шыныдан жасалған бұйымға ие боламыз. Лонетта МакГидің (Сестра) экрандағы бейнесін елемеу мүмкін емес, ал Айрин Кара (Sparkle) надандықты осы фильмнің көтере алмайтын сенімділікпен бейнелейді. Бірақ бұл фильмнің қалған бөлігімен салыстырғанда шамалы ғана оқиға».

Мұра

Фильмде пайда болған актерлердің ішінде Айрин Кара фильмнің жұлдызына айналды: ол көптеген хит-парадқа енген синглдерді жазды. Лонет МакКи Ричард Прайормен бірге тағы да телешоулар мен фильмдерде ойнады, соның ішінде "Малкольм Х" фильмінде Дензел Вашингтонның анасының рөлін орындады, ал Дориан Харвуд пен Филип Майкл Томас телешоулар мен фильмдерде көбірек қатысты. Томас "Майами Вайс" телешоуында Рикардо Таббс рөлімен танымал болды. "Sparkle" фильмі наурыз айында Балтимордеғы көрермендер алдынан көрсетілді. 1300 адамнан тұратын көрермендер фильмнің жақсы екенін көрсету үшін қол соғып, айқайлады. Бұл фильм сол кездегі Blaxploitation фильмдерінен ерекшеленеді, себебі ол "адамның табиғаты, қадір-қасиеті, мүдделері мен идеалдарына сүйене отырып, тіпті геттодағы қара нәсілділердің де ешқандай мистикалық көмекке жүгінбестен өзін-өзі дамытуға және адал мінез-құлық танытуға қабілетті екенін көрсетеді; бұл жағдайда қара нәсілді көрермендерге арналған фильмдерде жиі кездесетін супер-жұлдыз, супер-әйел теориясы". Айрин Кара фильмнің премьерасына қатысуға ниеттенді, бірақ жақында жасаған табан операциясының салдарынан қатыса алмады.