Қағаз жемісі (Broussonetia papyrifera) – Азияға тән, талшықты өсімдік. Тарих бойы кеңінен тараған, қағаз жасауға қолданылады. Сипаттамасы мен пайдасы туралы оқыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Өсімдік түрі
Species of plant
Қағаз шөп (Broussonetia papyrifera, syn. Morus papyrifera L.) – Moraceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер түрі. Оның туған жері Азия, оның құрамына Қытай, Тайвань, Жапония, Корея, Оңтүстік-Шығыс Азия, Мьянма және Үндістан кіреді. Ол басқа жерлерде кеңінен өсіріледі және Жаңа Зеландияда, Еуропаның кейбір аймақтарында, АҚШ-та енгізілген түр ретінде таралған. Ол тарихқа дейінгі дәуірдегі ең көп тасымалданған талшықты дақыл болып саналады, Австразиялық кеңеюмен бірге таратылып, Океаниядағы басқа да қосымша дақылдардан өзгешеленеді. Қағаз шөп Полинезияның дерлік барлық аралдарында, соның ішінде Рапа-Нуи және Аотеароада кездеседі. Кейбір популяциялар, мысалы, Кук аралдары мен Мангаревада өсіру тоқтатылғаннан кейін жақында жойылды, бірақ олар туралы мәліметтер, дайындалған қабық матасы және гербарий үлгілері колониялық дәуірде еуропалықтар жинаған мұражай коллекцияларында сақталған. Полинезиялықтар оны негізінен кесінділер мен тамырдан көбейту арқылы таратыпты. Себебі, көптеген өсімдіктер гүлдеуге дейін, сабақтарының диаметрі 18 ғасырғы еуропалық сипаттамаларында көрсетілгендей, жиналған. Жыныстық жолмен көбейетін жабайы өсімдіктердің жағдайы белгісіз, өйткені бұл өсімдіктер екі үйлі және бір аралда еркек және әйел өсімдіктерінің болуын қажет етеді. Ағаш 1770 жылдардағы Джеймс Куктың саяхаттарында жиі кездесетін, бірақ оның жойылып кетуі мүмкін.
The paper mulberry (Broussonetia papyrifera, syn. Morus papyrifera L.) is a species of flowering plant in the family Moraceae. It is native to Asia, where its range includes mainland China, Taiwan, Japan, Korea, Southeast Asia, Myanmar, and India. It is widely cultivated elsewhere and it grows as an introduced species in New Zealand, parts of Europe, the United States, Other common names include tapa cloth tree. It is believed to be the most widely transported fiber crop in prehistory, having been transported along with the full range of the Austronesian expansion, as opposed to most of the other commensal crops in Oceania. Paper mulberry is present in almost every island or island group in Polynesia, including Rapa Nui and Aotearoa. Some populations have gone recently extinct after they stopped being cultivated, such as in the Cook Islands and Mangareva, although accounts and prepared barkcloth and herbarium specimens of them exist in museum collections gathered by Europeans during the colonial era. They were spread by Polynesians primarily through vegetative propagation with cuttings and root shoots. They were rarely cultivated from seeds, as most plants were harvested prior to flowering, when the stems reach around in diameter, as described by 18th century European accounts. If the feral plants reproduced sexually is unknown, as the plants are dioecious and require both male and female specimens to be present in one island. The tree was commonly seen during the voyages of James Cook in the 1770s, however the tree likely became extinct
Қабық матасы ежелгі австронезиялықтар арасында киім жасау үшін негізгі материал болған және дәстүрлі түрде австронезиялық археологиялық қазбаларында табылған ерекше тас немесе ағаш соққылармен жасалған. Оңтүстік Қытайдағы көптеген археологиялық қалдықтар Тайваньға дейінгі австронезиялық отанының Хан әулетінің оңтүстікке қарай кеңеюінен бұрын, әсіресе Жемшін өзенінің дельтасы аймағында орналасқандығын көрсетеді. Мұндай ең көне қалдықтар Гуанси провинциясының Дингмо жеріндегі қазбалардан табылған, олардың жасы шамамен 7900 жыл бұрынғыға дейін жетеді. Қабық матасы колониялық Меланезия, Полинезия және Индонезияның кейбір аймақтарында киім матасының маңызды көзі болып қала берді. Алайда, Оңтүстік-Шығыс Азия мен Микронезияның көп бөлігінде оның орнына тоқылған талшықты киімдер қолданылады. Жаңа Зеландияда, алғашқы қоныстанушылар ағаш үлкен өспесе де, қабық матасын (ауте) өндірудің дәстүрлі полинезиялық әдістерін сақтап қалды. Жоғары сапалы корейлік Ханжи және жапондық Ваши қағазы қағаз шөптің ішкі қабығынан жасалады, оны ұрып, сумен араластырып, қою массаға айналдырып, содан кейін кептіріп, қағаз жасайды. Бұл түр сәндік өсімдік ретінде қолданылады. Ол бұзылуларға және ауаның ластануына төзімді болғандықтан, жол бойындағы көгалдандыру үшін пайдалы. Ол ормандарды жаңаруға жатқан алғашқы түр, сондықтан ормандарды қалпына келтіру жұмыстарында қолданылуы мүмкін.
Barkcloth was mainly used for clothing among ancient Austronesians and is traditionally made using characteristic stone or wooden beaters, which are among the most common artifacts found in Austronesian archaeological sites. Numerous archaeological remains of barkcloth beaters in southern China have been regarded as evidence that the pre Taiwan Austronesian homelands were located in the region prior to the southward expansion of the Han Dynasty, particularly around the Pearl River Delta. The oldest such remains are from the Dingmo Site in Guangxi, dated to around 7,900 BP. Barkcloth remained an important source of clothing fabrics in pre colonial Melanesia, Polynesia, and parts of Indonesia. However, it has been mostly replaced by woven fiber clothing in most of Island Southeast Asia and Micronesia. In New Zealand, traditional Polynesian methods for producing barkcloth (aute) were retained by early settlers, despite the tree not growing as large in temperate New Zealand. High quality Korean Hanji and Japanese Washi are typically made from the inner bark of the paper mulberry, which is pounded and mixed with water to produce a paste, and dried into sheets. The species is used as an ornamental plant. It tolerates disturbance and air pollution, so it has been useful as a landscaping plant on roadsides. It is a pioneer species that easily fills forest clearings, and it has been considered for reforestation efforts.
Инвазивті арамшөп
Өсімдіктің, әсіресе бұзылған жерлерде, қолжетімді ортаны жылдам мекендеуге бейімділігі кейбір аймақтарда оны жаулап алушы түрге айналуына себеп болды. Еркек және әйел жекелеген өсімдіктер бірге өсіп, тұқымдар пайда болғанда ол тез таралады. Бұл өсімдік тудырған тозаңға аллергия және астма аурулары наурыз айында Исламбадтағы ауруханаларға мыңдаған науқасты жеткізеді. Еркек өсімдіктердің зиянды тозаңды тарату мүмкіндігін ескермей, осы түрді басқа жерлерге тасымалдауға болмайды.
The ability of the plant to readily colonize available habitat, particularly disturbed areas, has helped it become an invasive species in some regions. It spreads rapidly when male and female individuals grow together and seeds are produced. The pollen allergy and asthma caused by this plant sends thousands of patients to hospitals in Islamabad during March. The species should not be taken to other areas without due consideration of the potential of male plants to shed their injurious pollen.