Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаен, ресми түрде Жаен муниципалитеті – Филиппиннің Нуэва-Эсиха провинциясындағы 2-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 79 189 адамды құрайды.
Municipality in Nueva Ecija, Philippines
Jaen, officially the Municipality of Jaen (, ) is a 2nd class municipality in the province of Nueva Ecija, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 79,189 people.
Тарих
Испан дәуірінде муниципалитет Гапанның құрамдас бөлігі болды. Сан-Исидро қалаға айналып, Гапаннан бөлінген кезде, қала және Сан-Антонио оның құрамдас бөліктерінің біріне айналды. Сан-Антонионың өзі қала болғанда, бұл аймақ Сан-Агустин деп аталатын оның құрамдас бөлігі болып қалды. 1865 жылы Жаен өзінің ескі атымен "Ибаёнг Илог" деп танылды. Қазіргі Барангай Лангладағы өзен портында көптеген адамдар болғандықтан, қала сауда орталығына айналды. Орын жақсарғанда және халқы кемінде 5000 адамға жеткенде, екі алғашқы көшбасшы – Кабесанг Пруденсио Эскивель және Капитан Антонио Эмбускадоның бастамасымен тұрғындар берген петиция арқылы қала мәртебесіне ие болды. 18 маусымда 1865 жылы Жаен Сан-Антониодан бөлініп, Гипполық Әулие Августинге өзінің қасиетті қамқоршысы ретінде құрмет көрсетті. Испан шенеуніктері "Ибаёнг Илогты" қала етіп жариялауға қатысты петицияға қол қойды, бұл петиция сол кездегі Нуэва Эсиханың астанасы болған Факторияда (қазіргі Сан-Исидро) жасалды. Бұл жарияланым Манила қаласындағы генерал-губернатор Хуан де Лара и Иригоенге жеткізілді, содан кейін Филиппиннің вице-генералы, әулие Грегорио Мартинеске ұсынылды. Әулие Мартинес құжатты мақұлдағандығын белгіледі, бірақ кейіннен "Ибаёнг Илог" атауын өзінің туған жері – Испанияның Хаэн қаласының атымен ауыстыру туралы тілегін жазды. Әулие Эстанислао Б. Мосомен келісімге келгеннен кейін, Кабесанг Пруденсио және Капитан Антонио алғашқы католик шіркеуін (қазіргі приход шіркеуін) құруға жетекшілік етті. Жаен Орталық Лусон аймағында, Нуэва Эсиханың оңтүстік бөлігінде орналасқан. Маниладан ескі Кагаян аңғары жолымен шамамен 100 км қашықтықта орналасқан қала, сонымен қатар Нуэва-Визкая, Исабела, Пампанга, Олонгапо және Батан қалаларына жалғасатын басқа да жол желілеріне ие. Ескі заманда Пампанга өзені Манила және басқа да жерлерге барудың жалғыз және ең жылдам жолы болды. 1896 жылдың 24 тамызында оның халқы испандарға қарсы көтеріліс жасады, ал сол жылдың қыркүйек айында боло мен найзалармен қаруланған қырық испан сарбазы Луманаста (қазіргі Санто-Томас-Суд барангайының аумағы) қоршап алып, өлтірді. Бұл сәтті шабуыл Луманастың "Пинагтамбанган" деп аталатын тарихи орынға айналуына себеп болды, онда оқиғаның естелігіне ескерткіш орнатылды.
During the Spanish Era, the municipality was only a component barrio of Gapan. When San Isidro became a town and was separated from Gapan, the town and San Antonio became one of its component barrios. When San Antonio itself became a town, the area was still its component barrio called San Agustin. By 1865, Jaen was known by its old name "Ibayong Ilog", and because there were many people in the river port in what is now Barangay Langla, the town became a centre for trade. When the place improved and its population grew to no less than 5,000 people, it became a town through a petition filed by the inhabitants through the initiative of two early leaders, Kabesang Prudencio Esquivel and Kapitan Antonio Embuscado. On June 18, 1865, Jaen itself partitioned from San Antonio, and retained Saint Augustine of Hippo as its patron saint. The Spanish officials signed the papers granting the petition that "Ibayong Ilog" be a town in Factoria (now San Isidro) which was then the capital of Nueva Ecija. The declaration was brought to Governor General Juan de Lara e Irigoyen in Manila, and afterwards was submitted to the Vice General of the Philippines in the person of Rev Gregorio Martínez. Father Martínez marked the document as approved but later wrote in his own wish that the name "Ibayong Ilog" be changed to the name of his birthplace of Jaén, Spain. In coordination with Rev Estanislao B. Moso, Kabesang Prudencio and Kapitan Antonio led the establishment of the first Catholic church (the present day parish church). Jaen is in Central Luzon, in the southern part of Nueva Ecija. About 100 km from Manila via the old Cagayan Valley Road, the town has other road networks connecting it to Nueva Vizcaya, Isabela, Pampanga, Olongapo and Bataan. In the olden days, Pampanga River was once the only and the fastest way of transportation in going to Manila and other places. On August 24, 1896, its people revolted against the Spaniards and in September of the same year, armed with bolos and spears, ambushed and killed forty Spanish soldiers in Lumanas (now a Sitio of Barangay Santo Tomas South). This successful attack made Lumanas a historical site called "Pinagtambangan", where a marker was erected in memory of the event.
География
Муниципалитет Ньюэва Эхияның оңтүстік бөлігінде, Маниладан солтүстікке қарай орналасқан. Жаэн солтүстік-шығыста Санта-Роза муниципалитетімен; солтүстік-батыста Сарагоса муниципалитетімен; оңтүстікте Сан-Исидро муниципалитетімен; шығыста Сан-Леонардо муниципалитетімен және батыста Сан-Антонио муниципалитетімен шектеседі. Муниципалитеттің жер ауданы және ол 27 барраңайға бөлінген, олардың екеуі Población орталық бөлігінде орналасқан.
The municipality is situated in the southern part of Nueva Ecija, some north of Manila. Jaén is bounded by the municipalities of Santa Rosa on the north east; Zaragoza on the north west; by San Isidro on the south; San Leonardo on the east and by San Antonio on the west. The municipality has a land area of and is divided into 27 barangays, two of which are in the Población proper.
Экономика
Муниципалитеттің солтүстік-батыс бөлігінің көп бөлігі күріш өсіруге арналған, себебі күріш өндірісі халықтың негізгі күнкөрісі болып табылады. Жаэннің жиырма барангайы толығымен суарылған, ал жердің шамамен 80 пайызы (9500 гектарға жуық) күріш өндірісіне қолайлы. Манго плантациялары муниципалитеттің оңтүстік бөлігінде орналасқан. Соңғы сараптамаға сәйкес, 584 гектар манго өндірісіне пайдаланылады, оның ішінде үй шаруашылықтарындағы манго бақтары да бар. Ауыл шаруашылығы жерінің 10 пайызы көкөніс өсіруге арналған. Población және жақын маңдағы барангайларда бірнеше кәсіпорын ашылды. Оларға ауыл шаруашылығы тауарларын сатушылар, құрғақ тауарлар дүкендері, аппараттық дүкендер, азық-түлік дүкендері, саяхат агенттіктері, сәнді киім дүкендері, ломбардтар, банктер, супермаркеттер, жанармай құю станциялары, баспаханалар және дәмханалар кіреді. Қоғамдық базар осы аймақта орналасқан. Аймақтағы қызмет көрсету бизнесіне ломбардтар, мейрамханалар, автокөлік және мотоцикл бөлшектері мен сервисі, автожуу станциялары, сауда орталықтары, лечон манок және лиемпо стенді, дәріханалар, компьютер жөндеу шеберханалары, ыңғайлылық дүкендері, нан пісіру, жанармай құю станциялары, азық-түлік дүкендері, интернет-кафе, тігін және киім дүкендері, сондай-ақ ауылдық банктер жатады. Муниципалитетте тазартылған және дистилленген су өңдеушілер, ұялы телефон карточкаларын сатушылар, кабельдік және стационарлық телефон бизнесі де бар. Қалада дәрігерлер, есепшілер, стоматологтар, заңгерлер, геодезистер мен инженерлердің кәсіби қызметтері де кең таралған. Жұмыссыз және мектепке бармайтын жастардың көпшілігі жеке мердігерлер мен жергілікті билік органдары тарапынан қол жұмысына тартылады, мысалы, құрылысшылар мен көше тазалаушылар.
Most of the north western section of the municipality is devoted to rice farming, as rice production is the main livelihood of the populace. Twenty barangays of Jaén are fully irrigated, with about 80% of the land (approximately 9,500 hectares) being suited for rice production. Mango plantations are found in the southern portion of the municipality. Based on the latest survey, 584 hectares are utilized for mango production, including backyard mango farms. Ten percent of the total agricultural area is for planting vegetables. In the Población and nearby barangays, several establishments have sprouted. These include agricultural supply traders, dry goods stores, hardware stores, groceries, travel agency, fashion style, pawnshop, banks, supermarkets, gasoline stations, printing presses, and eateries. The public market is in the area. Among the service businesses in the area are pawn shops, restaurants, auto and motorcycle parts and service, car wash, commercial center, lechon manok and liempo stand, pharmacies, computer repair shops, convenience store, bakery, petrol station, grocery, internet café, tailoring and dress shops and rural banks. Distilled and purified water processors, mobile phone card dealers, cable and landline telephone businesses are also present in the municipality. Professional services of doctors, accountants, dentists, lawyers, surveyors and engineers are also prevalent in the town. Most of the unemployed and out of school youths are given manual labor by private contractors and the local government unit, such as construction workers and street sweepers.