Кіріспе

Армия кеңесі – 1647 жылы құрылған, Жаңа үлгідегі армияның барлық деңгейлерінің пікірлерін көрсететін орган. Ол бастапқыда сэр Томас Фэрфакс сияқты жоғары командирлерден және агитаторлар деп аталатын өз полктерінен сайланған өкілдерден тұрды. 1647 жылдың қазан және қараша айларында өткен Путни талқылауларынан кейін Фэрфакс, Оливер Кромвель және Генри Иретон олардың радикализміне алаңдады, ал 1648 жылы агитаторлар Кеңестен алынып тасталды. Енді «Грандес» деп аталғандар басымдық танытқан бұл кеңес Офицерлер кеңесіне айналды.

Өмірбаян

1642 жылы Бірінші ағылшын азаматтық соғысы басталғанда, екі жақтағы басым көпшілік «жақсы реттелген» монархияның құдайдан берілгендігіне сенді. Олар «жақсы реттелген» дегеннің мағынасы және діни істерде соңғы билік кімде болуы керек деген мәселеде келіспеді. Корольшілдер әдетте король тағайындайтын және оған жауап беретін епископтар басқаратын Англия шіркеуін қолдады; пуритандықтар оның шіркеу жетекшілеріне, олар өз қауымдары тарапынан тағайындалғандарға жауап беруі керек деп санады. Дегенмен, «пуритан» термині Англия шіркеуін реформалау немесе «тазалау» қалаған кез келген адамды білдіретін, және онда көптеген әртүрлі көзқарастар болды. Пресвитериандар Ұзақ Парламентте ең белгілі болды; жалпы алғанда, олар Англия шіркеуін Шотландия шіркеуіне ұқсас пресвитериандық органға айналдыруды қалады. Тәуелсіздер кез келген мемлекеттік шіркеуге қарсы болды, және олардың саны аз болғанымен, Кромвель мен Жаңа үлгідегі армияның көп бөлігін қамтыды. 1639-1640 жылдардағы Епископтар соғыстарында Шотландияны бақылауға алғаннан кейін, Одаластықтар 1643 жылғы Салтанатты Лига мен Парламенттік келісімді Англиядағы корольшілдердің жеңісіне жол бермей, оны сақтаудың жолы ретінде қарастырды. Соғыс барысында олар және олардың ағылшын дінтастары Тәуелсіздерді және олардың Левеллер сияқты саяси одақтастарын корольшілдерден гөрі қалыптасқан тәртіпке үлкен қауіп деп санады. 1646 жылы көптеген парламентарийлер әскери жеңіліс Чарльз I-ді шарттарға келісуге мәжбүр етеді деп ойлады, бірақ бұл оның мінезінің түсініксіздігі болды. Чарльз кез келген маңызды жеңілдіктерге келісуден бас тартты, бұл оның одақтастарын да, қарсыластарын да көңілсіздікке түсірді. Осы кезде республика құру идеясы негізінен Левеллер сияқты радикалдармен шектелді; Парламент Чарльзға Ньюкасл шарттары деп белгілі болған өзінің талаптарын ұсынды. Олар Англия шіркеуін пресвитериандық орган ретінде құруды, әскерді басқаруды Парламентке беруді және жетекші корольшілдерді жазалауды қарастырды. Чарльз келіссөздерді жалғастырғанымен, осы шарттарға келісуге ниеттенген жоқ.

Бас кеңестің құрылуы

Бірінші Англия азамат соғысындағы жеңіске қарамастан, Парламент соғыстың экономикалық салдарымен, 1646 жылғы жаман егістікпен және обаның қайта оралғанмен күресіп жатты. Парламент депутаттарының көпшілігін құраған пресвитериандық фракция Лондондық жаттығу жасаған отрядтарының, Батыс қауымдастығы армиясының, Уэльстегі Роуленд Лафарн сияқты көшбасшылардың және Корольдік флоттың бір бөлігінің қолдауына ие болды. 1647 жылдың наурызына қарай Жаңа үлгіге 3 миллион фунт стерлингтен астам жалақы төленбеген еді; Парламент оны Ирландияға жіберді, тек келіскендеріне ғана ақы төленеді деп мәлімдеді. Жауап ретінде әр полк екі өкілді немесе Агитаторларды сайлады; Сер Томас Фэрфакс сияқты жоғары шенді офицерлермен бірге, «үлкендер» деп аталған бұл өкілдер Армия кеңесін құрды. 1647 жылдың 4 маусымында Ньюмаркет, Саффолк маңында өткен кездесуден кейін олар «Сер Томас Фэрфакстың басшылығымен Армияның Салтанатты міндеттемесін» жариялады. 8 маусымда Парламентке ұсынылған ол олардың наразылықтарын баяндады және Кеңестің құрылымын түсіндірді, бұл талаптардың кең қолдауға ие екенін көрсету үшін. Парламент Жаңа үлгіні таратуға бұйрық берді. Парламент Шарльды алдын ала шарттарсыз қалпына келтіруге ниеттенгенін сезінген Армия кеңесі 4 маусымда оны Парламент күзетінен алып, Триплоуға жеткізді. Оған Кромвель және басқа да жоғары шенді офицерлер дайындаған «Ұсыныстардың бас мүшелері» жинағы ұсынылды; олар Ньюкасл ұсыныстарына қарағанда, әсіресе діни ережелері тұрғысынан, көбінесе кешірімді болды. Бұл Парламент пен Жаңа үлгі арасындағы ғана емес, сонымен қатар жоғары шенді офицерлер мен қатардағы сарбаздар арасында да араздық тудырды, олар оларды тым иілгіш деп санады. Қарсыластарын бөліп алу мүмкіндігін сезінген Шарль оларды қабылдамады; 26 шілдеде пресвитериандық бүлікшілер Парламентке шабуыл жасап, оны Лондонға шақыруды талап етті. Тамыз айының басында Фэрфакс және Жаңа үлгі қаланы бақылауға алды, бұл қатардағы сарбаздарға бағынуды қайта орнатты. Алайда, Жаңа үлгінің көп бөлігі қазір Лондонда немесе оның маңында орналасқандықтан, Левелерлердің ықпалы күшейді; олардың қолдауымен Агитаторлар «Халықтың келісімі» деп аталатын революциялық жаңа конституцияны дайындады. Онда ерлердің дерлік барлықтарына сайлау құқығын беру, сайлау округтерін реформалау, парламентке жоғары билікті беру, діни бостандық және қарыз үшін түрмеге қамауды тоқтату талаптары қойылды. Қазан айының соңы мен қараша айының басында өткен Путни дебаттарында Агитаторлар «Келісімді» және «Ұсыныстарды» қабылдауды талқылады, Кромвельдің күйеу баласы Генри Айртон Армия кеңесін өкілдік етті. Левелерлер бүкіл армияның бір кездесуін өткізуді талап етті, онда қай ұсынысты қабылдау керектігіне дауыс беріледі, бірақ Кеңес оларды үш жеке кездесуге мәжбүрледі. Олар «Ұсыныстарды» қабылдауды қамтамасыз ету үшін кешігуді пайдаланды, әр сарбаз Фэрфакс пен Армия кеңесіне адалдығын білдіретін мәлімдемеге қол қоюын талап етті, қол қою «Ұсыныстарды» қабылдауды білдірді. Оларға жалақының толық сомасын төлеу уәдесі берілді; Жаңа үлгідегі араздық Парламентке төлемді кешіктіруге немесе тіпті бас тартуға мүмкіндік береді деп болжанды. 15 қарашадағы алғашқы кездесуде аз ғана бөлігі бас тартты, бұл Коркбуш даласындағы бүлікке әкелді, ол тез басылды; қатардағы Ричард Арнольд бүлік жасағаны үшін сотталып, үлгі ретінде сол жерде атып тасталды. Руислип пен Кингстондағы басқа екі кездесуде басқа полктер Фэрфаксқа қолдау көрсету үшін бұйрықтарды орындады. Нәтижесінде Армия кеңесі патшадан немесе Парламенттен бөлек саяси билікке ие болды.

Офицерлер кеңесі

Келесі жылдары Армия кеңесі құрамы өзгерді. Сайланған агитаторлар қызметтен алынды және Кеңес (Армия) офицерлер кеңесіне айналды, ол Интеррегнум кезеңінде Англия одағы мен Протекторатының басқару құрылымындағы маңызды институт болып қала берді. Мысалы, Протектораттың басында, 20 сәуірде 1653 жылы Румп Парламенті таратылғаннан кейін он күн өткен соң, Кромвель Мемлекеттік кеңеске ол енді жоқ екенін мәлімдеді және Офицерлер кеңесімен бірге жаңа Мемлекеттік кеңес құрды.