Кіріспе

Назар жетіспеуі мен гипербелсенділік синдромын (ADHD) емдеуге қолданылатын дәрі

Вилоксазин, Qelbree тауарлық атауымен және бұрын Vivalan деген атпен сатылатын, балалар мен ересектерде назар аудару тапшылығы және гипербелсенділік синдромын (ADHD) емдеу үшін қолданылатын селективті норэпинефрин кері сіңіруін тежеуші дәрі. Бұл препарат 30 жылға жуық уақыт бойы депрессияны емдеуге арналған антидепрессант ретінде сатылды, содан кейін өндірілімі тоқтатылып, ADHD емдеу үшін қайта қолданыла бастады. Вилоксазин стимулятор емес; оның қате пайдалану қаупі жоқ және ол бақылауға алынбаған зат.

Депрессия

Вилоксазин бұрын ауыр депрессиялық бұзылысты емдеу үшін антидепрессант ретінде сатылатын. Басқа жиі кездесетін жанама әсерлерге жүрек ауруы, құсу, асқазан астындағы ауырсыну және ұйқысыздық жатады. Кейбір жанама әсерлердің, соның ішінде бас ауруы мен ұйқышылдықтың, пайда болу жиілігі дозаға байланысты болып көрінеді. Депрессияны емдеуде вилоксазин имипрамин және амитриптилин сияқты трициклді антидепрессанттарға қарағанда жақсы көтеріледі.

Өзара әрекеттесулер

Вилоксазин фенитоиннің плазмадағы деңгейін орташа есеппен 37%-ға көтерді. Бұған қоса, теофиллиннің плазмадағы деңгейін күрт арттырып, организмнен шығарылуын баяулататыны белгілі, бұл кейде теофиллиннің кездейсоқ артық дозалануына алып келуі мүмкін.

Фармакодинамика

Вилоксазин норэпинефринді селективті қайта сіңірудің ингибиторы болып табылады және осының ADHD және депрессия сияқты ауруларды емдеудегі терапиялық тиімділігіне жауапты деп саналады. Соңғы зерттеулер вилоксазиннің фармакодинамикасы бұрынғы болжамдардан гөрі күрделірек болуы мүмкін екенін көрсетті. 2020 жылы вилоксазиннің серотонин 5 HT2B және 5 HT2C рецепторларына жоғары байланыстылығы (Ki = 3900 нМ және 6400 нМ) және осы рецепторларға тиісінше антагонист және агонист ретінде әрекет ететіні анықталды.

Тарих

Вилоксазин Imperial Chemical Industries компаниясының ғалымдары кейбір бета-блокаторлардың жоғары дозада мида серотонинді кері қабылдауды тежеу қабілетін анықтағанда ашқан. Олардың препараттарының қан-ми тосқаулын өту мүмкіндігін жақсарту үшін бета-блокаторлардың этаноламиндік тізбегін морфолин сақинасына ауыстырды, нәтижесінде вилоксазин синтезделді. Бұл препарат алғаш рет ғылыми әдебиетте 1972 жылы сипатталған. Алғаш рет 1974 жылы саудаға түсті. Вилоксазинге FDA медициналық қолдануға рұқсат бермеді. 1984 жылы FDA препаратқа катаплексия және нарколепсияны емдеу үшін «жетім препарат» статусын, Catatrol деген алдын ала брендтік атаумен берді. Бірақ белгісіз себептерге байланысты, ол АҚШ-та осы мақсаттар үшін мақұлданған жоқ немесе қолданысқа енгізілген жоқ. Вилоксазин 2021 жылдың сәуір айында АҚШ-та ЖСҚ (гиперактивтілік және назар аудару жетіспеушілігі) емдеу үшін мақұлданды.

Зерттеу

Вилоксазин балаларда түнгі энурез (төсекке сию) бойынша екі рандомизацияланған бақыланатын зерттеуге қатыстырылды, екеуі де имипраминмен салыстыруда. 1990 жылға қарай, ол имипраминге қарағанда аз кардиотоксикалық балама ретінде қарастырылды және терең ұйықтайтындарда ерекше тиімді болды. Нарколепсияда вилоксазин катаплексия және ұйқының қалыпты емес басталуы сияқты қосалқы белгілерді басады, бірақ күндізгі ұйқының жағдайын едәуір жақсартпайды. Кросс-овер зерттеуінде (56 қатысушы) вилоксазин күндізгі шаршаңқылықты (EDS) және катаплексияны айтарлықтай азайтты. Вилоксазин алкоголизмді емдеу үшін де зерттелді, және белгілі бір нәтижелерге қол жеткізілді. Вилоксазин қос соқыр, рандомизацияланған бақыланатын зерттеуде дистимияны емдеуде амисульпридпен салыстырғанда тиімділік танытпады.