Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
g факторы: Адамның зихи қабілеттерінің жалпы факторы туралы ғылым - психолог Артур Дженсеннің 1998 жылы жарық көрген кітабы.
The g Factor: The Science of Mental Ability is a 1998 book by psychologist Arthur Jensen about the general factor of human mental ability, or g.
Қорытынды
Кітапта жалпы ақыл-ой қабілетіндегі жеке айырмашылықтар идеясының бастаулары 19 ғасыр зерттеушілері Герберт Спенсер мен Фрэнсис Гальтонға дейін жетеді. Чарльз Спирман 20 ғасырдың басында факторлық талдауды ойлап тапты, бұл барлық ақыл-ой күш-жігерінде жалпы ақыл-ой қабілетінің қажеттігі туралы гипотезаны статистикалық түрде тексеруге мүмкіндік берді. Спирман барлық ақыл-ой тапсырмаларының негізінде жатқан ортақ факторға g деген ат берді. Ол g "ақыл-ой энергиясының" жеке айырмашылықтарын көрсетеді деп болжады және болашақ зерттеулер осы энергияның биологиялық негізін ашады деп үміттенді. Кітапта ақыл-ой терминіне ғылыми тұрғыдан келісімге келген анықтама беру қиын болғандықтан, ғалымдар осы терминді қолданудан бас тартып, нақты қабілеттерге және олардың өзара байланысына назар аударуы керек деп тұжырымдайды. Сондай-ақ, ақыл-ой қабілеттерін үш деңгейлі иерархия ретінде қарастыру орынды: негізінде көптеген тар қабілеттер, орта деңгейде салыстырмалы түрде аз кең факторлар және жоғарыда бір жалпы фактор – g. Роберт Стернберг шолуында "жалпы фактор Дженсеннің айтқандарын іске асырмайды деген көптеген түрлі дәлелдер бар" деп жазып, одан да сыншыл болды. Ол сондай-ақ "Тіпті Артур Дженсеннің "g-фактор" кітабындағы көптеген мәселелерімен келіспейтіндер, мысалы мен, осындай ауқымды жұмыстың шынайы берілгендігіне, табандылығына және шаршамас ізденісіне таңданыс білдіруі керек" деп мойындады.
The book traces the origins of the idea of individual differences in general mental ability to 19th century researchers Herbert Spencer and Francis Galton. Charles Spearman is credited for inventing factor analysis in the early 20th century, which enabled statistical testing of the hypothesis that general mental ability is required in all mental efforts. Spearman, gave the name g to the common factor underlying all mental tasks. He suggested that g reflected individual differences in "mental energy", and hoped that future research would uncover the biological basis of this energy. The book argues that because it is difficult to arrive at a consensual scientific definition of the term intelligence, scientists should dispense with the term and focus on specific abilities and their covariances. It also argues that mental abilities are best conceptualized as a three level hierarchy, with a large number of narrow abilities at the base, a relatively small number of broad factors at the intermediate level, and a single general factor, g, at the apex. Robert Sternberg was more critical in his review, writing that "there is a great deal of evidence of various kinds that the general factor does not do what Jensen claims." He also acknowledged that "Even those who disagree with most of what Arthur Jensen says in The g Factor, such as myself, have to admire the sheer dedication, pertinacity, and tireless scholarship that must have gone into a work of this scope."