Бабемба: Малидің отаршылдыққа қарсы күресінің батыры
Babemba Traoré
Бабемба – Малидің антиколониалдық қарсыласуының батыры, Кенедугу патшалығының соңғы Фаамасы (1893-1898). Француз басқыншылығына қарсы күресі, империялық саясат туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бабемба Кенедугу патшалығының бесінші және соңғы Фамасы болды, ол 1893 жылы ағасы Тиеба Траоренің қазасынан бастап, 1898 жылы француздар Сикассоны басып алғанға дейін билік етті. Бүгінде ол Малиде отаршылдыққа қарсы күрестің батыры ретінде есте сақталады.
Babemba was the fifth and final Faama of the Kénédougou Kingdom, ruling from the 1893 death of his brother Tieba Traoré until the capture of Sikasso by the French in 1898. He is today remembered as a hero of anti colonial resistance in Mali.
Билік
Таққа отырғанда Бабемба Самори Туре бастаған кеңейіп келе жатқан Васулу империясымен және Токулер империясының қалған бөлігін жаулап алу процесінде болған агрессивті француз отаршыл армиясымен бетпе-бет келді. Ол ағасының француздармен орнатып қойған салыстырмалы түрде тығыз қарым-қатынасын сақтап қалуды жөн көрді және Кенедугу аумағын қазіргі Буркина-Фасо мен Абижанға дейін кеңейтті. 1898 жылға қарай француздар Самори Туре империясының көп бөлігін басып алып, Сикассоға көшті. Француз Суданының уақытша қолбасшысы полковник Одеуд өзінің беделін арттыру үшін жаңа әскери жеңіске қол жеткізуді мақсат тұтты. Ол Сикассоға француз гарнизонын орнату үшін комиссия жіберді, бұл Бабембаның наразылығын тудырды. Ол комиссияны қуды, жылдық салық төлеуді тоқтатты және француз деректеріне сәйкес, Бамакоға қайтып бара жатқан комиссияға шабуыл жасауға әскер жіберді. Француздар жауап ретінде 1898 жылдың 15 сәуірінде Сикассо қабырғаларын артиллериямен бомбалауды бастады. Қорғаушылардың қарқынды қарсы шабуылдары қоршаудан шыға алмады, ал 1 мамырда қала қызыл қанға боялып, үй-үйден шайқас жүрді. Цитадельді қорғау кезінде жараланған Бабемба өз күзетшілеріне өзін өлтіруді бұйырды, бұл оқиға бүгінгі күнге дейін Малиде құрметпен еске алынады. Сикассо тоналып, 4000 тұтқын алынып, жеңімпаз әскерлер арасында – соғысқа шақырылған африкалықтар мен еуропалықтар – құл ретінде бөлісті.
As he assumed the throne, Babemba faced both an expanding Wassoulou Empire under Samori Ture and an aggressive French colonial army that was in the process of conquering what remained of the Toucouleur Empire. He chose to maintain the relatively close relationship that his brother had established with the French, and expanded Kenedougou territory into modern day Burkina Faso and Ivory Coast. By 1898 the French had succeeded in conquering much of Samori Ture's empire and turned their attention to Sikasso. The colonel Audeoud, temporary French commander of French Sudan, was seeking a new military victory to enhance his reputation. He sent a commission to Sikasso to establish a French garrison there, a humiliatian that Babemba categorically refused. He expelled the commission, stopped paying the yearly tribute and, according to French sources, sent troops to attack them on the way back to Bamako. The French responded with an invasion, beginning a major artillery barrage against Sikasso's walls on April 15th 1898. The defenders' fierce sallies were unable to drive the besiegers away, and the city fell on May 1st amid furious house to house fighting. Babemba, wounded during the defense of the citadel, ordered his bodyguards to kill him, an action still celebrated in Mali today. Sikasso was sacked, with 4000 captives taken and shared as slaves among the victorious soldiers, both conscripted Africans and Europeans.
Мұра
Сикассо қаласының стадионы, Стад Бабемба, бүгінде оның атымен аталады. Қала ішінде оның және оның інісінің ескерткіштері де орнатылған.
The stadium of Sikasso, Stade Babemba , today bears his name. There is also a statue of him, as well as another of his brother, in the city.