Кіріспе

Халтон-Аугтон – Англияның Ланкастер қаласының шығысында, Лун өзенінің солтүстік жағалауында орналасқан азаматтық приход және сайлау округі. Басты елді мекен – батыста Халтон ауылы, немесе Лун өзеніндегі Халтон, ал приход шығысқа қарай Аугтон шағын ауылына дейін созылады. Ол Ланкашир графтығының Ланкастер ауданында орналасқан және 2001 жылы 2360 адамды құраған халқы қазір 2227 адамды құрайды.

Хальтон

Халтон негізінен заманауи тұрғын үйлерден тұрады, олардың арасында 17- және 18-ғасырларда салынған бірнеше ғимараттар кездеседі. Мұнда бастауыш мектеп, пошта және басқа да жергілікті сервистер бар, соның ішінде өте сәтті қоғамдық орталық та бар. Ауыл жаңа Хейшам-М6 тас жолының шетінде орналасқан. Халтон теміржол станциясы ауылдан өзеннің қарсы жағында, тар ақы төлемелі көпір арқылы байланыстырылған. Станция 1966 жылы жабылды, бірақ станция ғимараты мен платформаның бір бөлігі Ланкастер университетінің қайық үйі ретінде сақталған, ол бір кезде қолданыстан шығарылған "кішкентай" Солтүстік-Батыс теміржолының орнында салынған велосипед жолының қасында орналасқан.

Тарих

Халтон Нормандық жаулап алудан бұрын король Гарольдтың бауыры граф Тостигтің иелігіндегі маңызды англосаксондық поместьесінің орталығы болды. 19 ғасырдағы тоқыма фабрикалары бір кезде Лун өзенінің қуатын пайдаланды. Касл төбесіндегі жер жұмыстары 11 ғасырдағы нормандық мот және бейли қамалының іздерін көрсетеді. Сент-Уилфрид шіркеуінің қорымында 1000 жылдан астам бұрын викингтер жасаған деп саналатын Халтон кресі тұр. Халтон қамалы Халтон ауылының ішінде орналасқан. 11 ғасырдың соңында осы жерде мот және бейли қамалы салынған болуы мүмкін. Дегенмен, Халтонның маңызы 12 ғасырда Ланкастерге назар ауысқанда жоғалды және Халтон қамалы тастап кетілді. Қазір тек жер жұмыстары ғана қалды, ол жеке меншікте және қоғамдық өту құқығы жоқ. Халтон үйі Халтон поместьесінің бір бөлігі болды және 1930 жылдары бұзылғанға дейін бірнеше ғасыр бойы Лун өзенінің жағасында тұрды.

Өнеркәсіп

1752 жылы M6 тас жолының Foundry Lane көшесімен кесісетін Cote Beck өзенінің жағасында көмірмен жұмыс істейтін қорыту пеші салынды, ал 1755 жылы Halton Furnace Company оны Leighton және Caton Forge-дегі пештермен бірге басқарды. Бұл пештерде шойын өндірілді. Пештің камерасына көмір, әк тас және кен салынып, сумен итермеленетін үрлегіштер арқылы төменнен ауа үрленіп, жалын тұтандырылды. Балқыған темірдің (1530°C) температурасы жоғары болды және ол "шойын төсегіне" ағызылды. Аптасына 20 тонна шойын өндіріліп, бірнеше апта бойы үздіксіз жұмыс істеуге болады еді. 3,5% көміртегі бар шойын, содан кейін балқыту пештерінде карбонизацияланып, көміртек пен кремнийді кетіру үшін тазартылды. Шаферлік пеште металл қайта қыздырылып, содан кейін балғамен соғылып, майлы темірге айналдырылды. Халтон өзенінде екі балқыту пеші болды: жоғарғы пеште алты су доңғалағы, екі тазарту және екі шаферлік пеш болса, төменгі пеште иіліп, көтерілетін балға болды. 1800 жылға қарай кокс пештері көмір пештерінің көп бөлігін ығыстырды, бірақ Халтон 1845 жылға дейін жергілікті қажеттіліктерді қамтамасыз етіп келді. Қазірде көруге ештеңе қалмады. 18 ғасырда өзен жағалауындағы балқыту пештері мен екі сумен қуатталатын мақта фабрикасының (Forse Bank mill (1744) және Low Mill) құрылысымен байланысты қарқынды өнеркәсіптік қызмет болды. Қазірде бұл орындардың көбі жойылды. Forse Bank mill, кейін Forge Bank Mill деп аталған, өзеннің жоғары ағысында орналасқан. Су бөгеттен алынып, екі параллель канал арқылы барлық ғимараттарға қуат жеткізілді. Фабрикалардың бастауы әртүрлі болған, бірақ кейін бірікті. Forse Bank бастапқыда зығыр иірумен айналысты, 1821 жылы мақта иірді, ал 1826 жылы қайтадан зығыр иіруге көшті. Басқа ғимараттар, соның ішінде балқыту пеші сатып алынып, жаңартылды. 1861 жылы Ланкаширдегі мақта тапшылығынан кейін иіру тоқтатылды, бірақ 1862 жылы майлы мата өндіріліп, тоқыма өнеркәсібі дамыды. Ақырында, Уильямсон бұл фабриканы сатып алып, линолеум мен майлы мата өндірісін Ланкастерге көшірді. Мақта тоқу 1941 жылы тоқтатылды. Бұл аумақтың бір бөлігі экологиялық тұрғын үйлермен салынды, олар өте танымал болып, жылдам сатылып кетті. Қазіргі уақытта одан әрі даму жұмыстары жүргізілуде. Бұл жұмыстар Лун өзенінің қарсы жағалауында, негізінен балқыту пешіне қызмет ету үшін жүргізілуде. Құрылыс кезінде бұл аудан Халтон ауылымен паром арқылы байланысты болды. Паром апатқа ұшырағанда сегіз адам қаза тапты. 1849 жылдың желтоқсан айында теміржол компаниясы ақы төленетін көпір салды. Ол 1869 жылы сумен шайылып кетіп, 1913 жылы екінші рет ауыстырылды. 1966 жылы теміржол жабылғаннан кейін көпір құлдырап, жаңадан қалпына келтірілді және қазір кішкентай көліктерге, жаяу жүргіншілерге және велосипедтерге ақысыз және ашық. Бастапқы ағаш станциясы 1907 жылдың 3 сәуірінде өртеніп кетті. "Хейшам – Сент-Панкрас" кемесінің локомотивінен шыққан ұшқын, жүк қоймасының жанындағы май барабандарына от жақты. Өрт сөндірушілер тар көпірден өте алмады, сондықтан Ланкастерден келген теміржолшылардың арнайы пойзы өзеннен су әкеліп сөндірді. Станция кірпіш пен ағаштан қайта салынды және осы күнге дейін сақталған, қазір Ланкастер университетінің қайық клубы қоймасы ретінде пайдаланылуда, ал бұрынғы теміржол жолының орнында қоғамдық тұрақ орналасқан. Көпір Ұлттық велосипедтік желінің 90-шы маршрутында, ал бұрынғы теміржол жолы 69-шы маршруттың бір бөлігі болып табылады.

Аугтон

Аугтон 1086 жылғы "Domesday Book" кітабында "Актун" деп аталған, яғни емен ағаштары өсетін жер. Лунь өзенінің жағасындағы шағын елді мекен, Аугтон негізінен тас үйлер мен Аугтон жолының солтүстігінде орналасқан Ақсақал шіркеуінен тұрады. Шіркеу 1864 жылы салынды және сәулетші Е.Г. Пейли жобалаған. Аугтон Боуленд табиғи сұлулығы жоғары аймағында орналасқан. Әр 21 жыл сайын мерекелік күндері Аугтон пудингі пісіріледі. 1992 жылы жасалған пудинг Гиннестің рекордтар кітабына ең ірісі ретінде енгізілді, бірақ фестивальдің өзі шығынға ұшырады. 2013 жылғы фестиваль сәтті өтті. Жаңа әлемдік рекорд орнатуға тырысылмады, бірақ 5000-нан астам адам қатысты, ал түскен пайда қайырымдылыққа, Ақсақал шіркеуіне және демалыс үйлеріне бөлінді. Бұл қаржы кейіннен Broadband 4 Rural North компаниясына 2014 жылдың 14 тамызында ауылға 1 Гбит/с жылдамдығында кеңжолақты интернет жүргізу үшін берілді.