Кіріспе
Хертфордширдегі қала, Англия.
Хэтфилд – Англияның Хертфордшир округындағы қала және азаматтық округ, Уэлвин Хэтфилд ауданында орналасқан. 2001 жылы халық саны 29 616 адамды, 2011 жылғы халық санауы бойынша 39 201 адамды, ал 2021 жылғы халық санауы бойынша 41 265 адамды құрады. 2022 жылы телеарнадағы жылтық мүлік сарапшысы Фил Спенсер Хэтфилдті Лондонға үнемі қатынайтын адамдар үшін екінші ең жақсы тұру орны деп атады, бұл бағалау пойыздардың кестесіне, үй бағасына және қаладағы қызықты орындарға негізделген.
Тарих
ХІ ғасырдың басында Хэтфилд қаласы Ордмэр (және оның әйелі Эалде) атты қуатты адамға тиесілі болды. Ол, шамамен 932 және 956 жылдар аралығында, қаланы Девон жерімен Этельстан Жарты Патшамен алмастырды, ол кейін оны өз ұлдарына берді. 959 жылы патша тағына отырған Эдгар, Ордмэр мен Эалде оған мұра қалдырғанын мәлімдеп, жерді тартып алды, бірақ Эдгар қайтыс болғаннан кейін Этельстанның ұлдары оны қайтарып алды. Хэтфилд 1086 жылғы «Domesday Book» кітабында Элли аббаттығының меншігі ретінде тіркелген. Ерекшелігі, «Domesday» кітабын құрастырушылар қолданған бастапқы санақ деректері сақталған, бұл кітаптағы мәліметтерге қарағанда бізге сәл көбірек ақпарат береді. 1226 жылға дейін басқа жазбалар қалмаған, сонда Генрих III Ели епископтарына төрт күндік жәрмеңке және апталық базар құқығын берді. Сол кезде қала Епископ Хэтфилді деп аталды. Хэтфилд үйі – Сесил әулетінің, Солсбери маркиздерінің резиденциясы. Елизавета Тюдор үш жыл бойы Хэтфилд паркіндегі «Ескі сарай» деп белгілі болған жерде қамауда болды. Аңызға сүйенсек, 1558 жылы ол парктегі емен ағашының астында отырғанда патшайым болып тағайындалғанын білген. Ол Хэтфилдтің Ұлы залында (Ескі сарайда) алғашқы кеңесін өткізді. 1851 жылы Ұлы Солтүстік жолының (қазіргі A1000) бағыты Хэтфилд үйінің жерін кесіп өтуден аулақ болу үшін өзгертілді. Қала Хэтфилд үйінің қақпаларының маңында өсті. Ескі Хэтфилдте көптеген тарихи ғимараттар сақталған, олардың ішінде Ескі сарай, Сент Этельдреда шіркеуі және Хэтфилд үйі ерекше аталады. Ескі сарай 1497 жылы Генрих VII патшаның тұсында Элли епискобы, кардинал Мортон салған. Сарайдың жалғыз сақталған қанаты бүгінге дейін Елизавета дәуіріндегі банкеттерге пайдаланылуда. Сент Этельдреда шіркеуін Элли монахтары құрған, ал 1285 жылы салынған алғашқы ағаш шіркеу, ескі қалаға қарап тұрған қазіргі ғимарат орналасқан жерде болған болуы мүмкін. Таудың жоғары жағына орналасқан Сент Этельдреда шіркеуінде ит тістерімен әшекейленген ерте Англиялық дөңгелек аркасы бар, ал қалған бөлігі безендірілген және тік стильде салынған, сондай-ақ көп бөлігі қалпына келтірілген. Хорының солтүстігіндегі шапель Солсбери шапелі деп аталады және оны Роберт Сесил, Солсберидің 1-ші графы салған, ол осы жерде жерленген. Ол классикалық және готикалық стильдердің үйлесімділігінде жасалған. Шіркеу ауласының жеке бөлігінде, отбасы мүшелерінің арасында Солсберидің 3-маркизі Роберт Гаскойн Сесил жерленген.
Әуе-ғарыш өнеркәсібі
1930 жылы Хэтфилдте де Хавиланд әуеайлағы мен ұшақ зауыты ашылды, ал 1949 жылға қарай ол қаладағы ең ірі жұмыс берушіге айналып, шамамен 4000 қызметкерді жұмысқа алды. 1930 жылдары түрлі шағын бипландар өндірілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде "Mosquito" истребитель-бомбашы ұшағы шығарылып, "Vampire" реактивті ұшағы жасалды – бұл "Gloster Meteor"дан кейінгі екінші британдық реактивті ұшақ. Соғыстан кейін кешен кеңейтіліп, әлемдегі алғашқы реактивті авиалайнер "Comet", "Trident" авиалайнері және алғашқы bizjet – DH125 ұшағы құрастырылды. 1993 жылы British Aerospace Хэтфилд алаңын жабылып, BAe 146 өндіріс желісін Вудфорд әуежайына көшірді. Бұл жер Стивен Спилбергтің "Жасампаз Райанды құтқару" фильмі мен BBC/HBO телесериалы "Тәлімгерлер тобының" көп бөлігін түсіру үшін пайдаланылды. Кейіннен бұл жерде тұрғын үйлер, жоғары білім беру орталықтары, сауда және бөлшек сауда орындары салынды. Бүгінде Хэтфилдтің авиация тарихы қаланың белгілі бір көшелері мен пабтарының аттарында (мысалы, Comet Way, The Airfield, Dragon Road), сондай-ақ 1930 жылдары салынған және қазір Ramada жекеменшігіндегі The Comet Hotel арқылы еске алынады. Harrier Pub (бұрынғы The Hilltop) ұшақ емес, Harrier құсының құрметіне аталған, сондықтан алғашқы паб таңбасында осы құс бейнеленген. Жақын орналасқан Лондонның Колни қаласындағы Солсбери Холлдағы де Хавиланд ұшақтарының мұражайы көптеген тарихи де Хавиланд ұшақтары мен оларға қатысты архивтерді сақтап, көрсетеді.
Жаңа қала
1944 жылы Лондон үшін Аберкромби жоспары Хэтфилдте жаңа қала салуды ұсынды. Ол 1946 жылғы Жаңа қалалар заңымен бекітілді және жақын орналасқан Стивендж, Уэлвин Гарден Сити және Хемель Хемпстед қалаларымен бірге Гертфордширдің алғашқы тобының құрамына кірді. Үкімет Хэтфилд жаңа қаласына 25 000 тұрғынға дейін жеткізуді жоспарлады. (2001 жылы халық саны 27 833 адамға жетті.) Жаңа қаланы салумен айналысатын Хэтфилд даму корпорациясы, ескі Хэтфилдті темір жолдың қарама-қарсы жағында орналасқандығына, кеңейтуге мүмкіндік болмауына және "өте шағын ауылдық сипатымен болашақ қаланың масштабына сай келмейтіндігіне" байланысты жаңа қала орталығын салуға шешім берді.
Басқару
Хатфилдте жергілікті басқарудың үш деңгейі бар: қалалық, аудандық және округтік деңгейде: Хатфилд қалалық кеңесі, Уэлвин Хатфилд аудандық кеңесі және Гертфордшир округі кеңесі. Хатфилд қалалық кеңесінің кеңсесі мен отырыс өткізілетін орны Лонгмидтегі Бирчвуд демалыс орталығында орналасқан. Хатфилд қалалық кеңесі қазіргі уақытта кеңесші Ларри Крофтон басқаратын Лейбористік партияның басшылығында. 1894 жылдан 1974 жылға дейін жергілікті басқарудың екі төменгі деңгейі Хатфилд қалалық кеңесі және Хатфилд ауылдық аудандық кеңесі болды. Ауылдық аудандық кеңес 1930 жылы 16 Сент-Олбанс-роуд-Ист мекенжайында өз кеңсесін салған. 1974 жылы ауылдық аудандық кеңес таратылып, оның өкілеттіктері Уэлвин Хатфилдке берілді. Хатфилд голланд порты Зиерикзее қаласымен қалаластық байланыс орнатқан. Хатфилд – Уэлвин Хатфилд сайлау округінің құрамына кіреді, сонымен қатар Велвин Гарден Сити де осы округке кіреді. Уэлвин Хатфилд округінің депутаты – консерватор Грант Шеппс.
Спорт
Хэтфилд Таун ФК Гослинг спорт паркінде бейресми лигада футбол ойнайды. Welwyn Garden City хоккей клубы Хэтфилд қаласындағы дала хоккей клубы. Хэтфилд Атлетик Футбол Клубы Хертс аға округтік лигасынде өнер көрсетеді және өз ойындарын Лемсфордта өткізеді. Қалада мемлекеттік бассейн және төрт спорт/демалыс орталығы бар (екісінде жабық бассейн бар).
Климат
Хэтфилд Ұлыбританияның көп бөлігі сияқты, мұхиттық климатқа (Кёппен климаттық жіктелімі Cfb) ие.
Мәдениет және демалыс
Хэтфилдте тоғыз экранды Odeon кинотеатры, сәнді үй (Хэтфилд үйі), мұражай (Милл Грин мұражайы), заманауи өнер галереясы (Өнер және дизайн галереясы), театр (Вестон аудиториясы) және музыкалық алаң (Форум Хертфордшир) бар. Жаңа қалада сауда орталықтары орналасқан: Galleria (ішкі сауда орталығы), The Stable Yard (Хэтфилд үйі) және үш супермаркет (ASDA, ALDI және Tesco). 2022 жылы Хэтфилд алғашқы веган базарын өткізді, бұл шара бірнеше ағылшын қалаларында Хэтфилд үйінде ұйымдастырылды. Қазір ол жыл сайын маусым және қараша айларында өткізіледі. 2023 жылы Veganuary кезінде Гертфордшир университетінің студенттері өздерінің веган базарын ұйымдастырды.
Білім
Хатфилдте көптеген бастауыш және орта мектептер бар, олардың ішінде Сент-Филип Ховард католик бастауыш мектебі, Хоу Делл бастауыш мектебі, Графиня Энн мектебі, Онслоу Сент-Одри мектебі, Бишоп Хатфилд қыздар мектебі және тәуелсіз күндізгі және жеке пансион қыздар мектебі Куинсвуд мектебі (тек бірнеше атау үшін). Қаланың маңызды аймақтарынан өзге, көптеген адамдар Гертфордшир университетін де осы қаланың құрамына жатқызады. Университет әуежай алаңының үлкен бөлігін сатып алды және 2003 жылдың қыркүйегінде 120 миллион фунт стерлинг сомасындағы де Гавиленд кампусы, ішінде 15 миллион фунт стерлинг сомасындағы Спорттық ауыл ашылды. Университет Ватфорд және Гертфордтағы кампустарын жапты, онда орналасқан факультеттер де Гавиленд кампусына көшірілді. Корольдік ветеринариялық колледжінің жылқы шаруашылығы бөлімі Хатфилдте орналасқан.
Көлік
Хэтфилд Лондоннан солтүстікке қарай 32 шақырым қашықтықта орналасқан. Лондон Лутон әуежайынан 23 шақырым (14 миль) жерде. A1(M) тас жолы қаланың астындағы туннель арқылы өтеді және M25 тас жолына жақын орналасқан. Он сегізінші және он тоғызыншы ғасырларда Хэтфилд және Рединг жолы солтүстіктен келе жатқан саяхатшыларға Лондонның қаусымдылығын орап өтіп, батысқа қарай сапарларын жалғастыруға мүмкіндік берген. Лондоннан Йоркқа дейінгі Шығыс жағалау темір жолы қаладан өтеді, ескі және жаңа бөліктерді бөліп тұрады. Хэтфилд темір жол стансасынан Лондон Кингс-Кроссқа қатынайтын жолаушылар пойызы бар. 2015 жылдың соңында жаңа темір жол стансасы мен тұрақ ашылды. Жылдам пойыздар сағатына екі-үш рет Финсбери паркі арқылы (16 минут, Виктория метро желісі) өтіп, Хэтфилд стансасынан Лондон Кингс-Кроссқа (21 минут) тікелей қатынайды. Тағы бір пойыз қызметі Лондон қаласындағы Мургейтке дейін барлық стансаларда тоқтайды. Хэтфилдке жақын жердегі қалалар мен ауылдарға, сондай-ақ Солтүстік Лондонға дейін үнемі автобустар қатынайды. Автобус қызметтерін Uno, Arriva және Centrebus компаниялары жүргізеді, олардың барлығы жергілікті Intalink серіктестігінің құрамында. 2000 жылдың қазан айында Хэтфилд темір жол апаты болды, ол жолдарды күтіп ұстаудың кемшіліктерін көпшілік назарына жеткізді. Апат құрбандарының естелігі ретінде Шығыс жағалау магистраліның жанында бақ салынды.
Жергілікті БАҚ
Жергілікті телеарналар – BBC London және ITV London, Кристалл Палас телемұнарасынан және Хемель Хемпстед қайталағыш станциясынан таратылады. BBC East және ITV Anglia телеарналары Sandy Heath телемұнарасынан да таратылады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Three Counties Radio 90.4 FM, Heart Hertfordshire 106.9 және Radio Verulam 92.6 FM. Welwyn Hatfield Times – қаланың жергілікті апталық газеті.
Музыка және би
Хэтфилдтен шыққан 1970-ші жылдардағы рок-тобы – Бейб Рут. Колин Бланстоун (1945 жылы туған), «Зомбилер» тобының мүшесі, Хэтфилдте тұрған. Мартин Карти (1941 жылы туған), халық әншісі, Хэтфилдте дүниеге келген. Сандра Конли (1943 жылы туған), Корольдік балеттің жетекші бишісі. Донован (1946 жылы туған), халық әншісі, 10 жасында Хэтфилдке көшіп келді және балалық шағының қалған бөлігін сонда өткізді. Барбара Гаскин (1950 жылы туған), поп әншісі, «It's My Party» әнімен No. 1 болған. Джордж Мартин (1926–2016), «The Beatles» тобының жазбалар продюсері, 1950 жылдары Хэтфилдте тұрған. Алан Шеклок (1950 жылы туған), поп музыканты және жазбалар продюсері, Хэтфилдте тұрған. Сал Соло (Кристофер Скотт Стивенс, 1961 жылы туған), рок әншісі, Хэтфилдте туған. Мик Тейлор (1949 жылы туған), «The Rolling Stones» тобының 1969–1974 жылдардағы гитарисі, Хэтфилдте өскен. Трейси Торн (1962 жылы туған), «Everything But The Girl» тобының жетекші әншісі, Хэтфилдте дүниеге келді және Бишоп Хэтфилд қыздар мектебінде оқыды.
Дін
Уинчестер епискобы және Уильям Лаудтың жақын серігі Уолтер Керл (1575–1647) Хатфилдте туған. Джон Мортон (шамамен 1420–1500), кардинал және Эли епискобы, Хатфилд ескі сарайын салған.
Ғылым және ғылым
Л. Х. Суманадаса (1910–1986), ұшқыш және университет негізін қалаушы, Хэтфилдте ұшуды үйренді. Джон Трэдскант ескісі (1570-жылдары–1638), ботаник, бағбан және табиғатты зерттеуші, Хатфилд үйінің бас бағбаны болды.
Жазу
Мониза Альви (1954 жылы туған), ақын және жазушы, Хэтфилдте өсті. Барбара Картленд (1901–2000), роман жазушы, Хэтфилдте өмір сүрді. Джеффри Дрейдж (1860–1955), ғылыми-танымдық жазушы және саясаткер, Хэтфилдте дүниеге келді. Натаниел Ли (шамамен 1653–1692), ақын және драматург, Хэтфилдте дүниеге келді, онда оның әкесі пастор болып қызмет еткен.