Кіріспе

Американдық белсенді (1847 жылы қайтыс болды)

Джон Ван Зандт (1847 жылы қайтыс болды) – американдық құлдыққа қарсы күрескер, Кентуккиде құл иеленуші болғаннан кейін Огайодағы "Жерасты темір жолы" қарсылық қозғалысына көмектескен. Ол, қашқан құлдарын жасырғаны үшін құл иеленушінің талабымен сотқа тартылып, "Джонсқа қарсы Ван Зандт" (1847) ісіне қатысты, мұнда құлдыққа қарсы күрескерлер құлдықтың конституциялық заңдылығына шабуыл жасауды көздеген. АҚШ Жоғарғы Соты Ван Зандтқа қарсы шешім шығарып, АҚШ Конституциясында белгіленгендей, АҚШ Конгресінің құлдықты қорғау құқығын және АҚШ үкіметінің оны қорғау міндетін растады. Бұл шешімнен кейін Ван Зандт қаржылық тұрғыдан қиын жағдайға түсіп, сол жылы қайтыс болды.

Өмірбаян

Огайо штатының Эвендейл қаласында тұрған кезінде Ван Зандт үйінің жертөлесінде құлдарды заңсыз жасырып, оларға Солтүстікке қашып кетуіне көмектесті. 1840 жылдары ол ұсталып, ұлттық қауымдардың оңтүстік бөлігіне қосылған Шаронвилл методистік епископтық шіркеуінен шеттетілді, бірақ ол бұрын сенімгер болған және оны құруға көмектескен еді. Шіркеу оның құлдыққа қарсы қызметін "адамгершілікке жат және христиандық емес мінез-құлық" деп бағалады. Дегенмен, ол қайтадан ұсталса да, құлдарды жасыруын жалғастырды. Ван Зандттан мүлкін жоғалтқан құл иесі Уортон Джонс одан ақшалай өтеу талап етті. 1847 жылғы «Джонсқа қарсы Ван Зандт» ісін АҚШ Жоғарғы Соты қарады. Аболиционистер құлдықтың конституциялық заңдылығын күдік тудыру үшін бұл істі алға тартты. Ван Зандтты болашақта президент Абрахам Линкольннің АҚШ қазынашылық хатшысы және 1864-1873 жылдар аралығында АҚШ Бас судьясы болған Салмон П. Чейс қорғады. Алайда, Сот Ван Зандтқа қарсы шешім шығарды. Чейстің алдыңғы Бас судьясы Роджер Б. Тэнидің шешімімен Сот құлдықтың АҚШ Конституциясымен қорғалғанын анықтады, бұл АҚШ үкіметіне оны қолдау құқығы мен міндетін берді, сондықтан 1793 жылғы қашқан құлдар туралы заң конституциялық деп танылды. Әр штат құлдықтың өз территориясында заңды болып табылатынын анықтай алады. Өзінің ісін сотта қарау жылдары Ван Зандт барлық жері мен мүлкінен айырылды. Ол 11 баласын елдің әр түрлі аймақтарындағы туыстарына орналастырып, содан кейін қайтыс болды.

Салдары

Құлдық мәселесін шешуді үміттене отырып, Тейни елдегі аймақтық шиеленісті күшейтті. Оңтүстік 1850 жылғы қашқан құлдарды ұстау туралы жаңа заңды қабылдады, ол штаттарды қашқан құлдарға көмектесу үшін жазаларды қатаңдатып, оның орындалуын қолдауға міндеттеді. Бұл елдегі аймақтық жіктерді одан да арттырды.

Мұра мен құрмет

2005 жылғы 19 маусымда Шаронвилл Біріккен методистік шіркеуі (құлдыққа қолдау көрсеткен оңтүстік фракциясы 20 ғасырда негізгі методистік шіркеуге қайта қосылды) Ван Зандттың мүшелігін қайта бекіту арқылы ұлттық баспасөз назарына ілікті. Шамамен онға жуық Ван Зандттың ұрпақтары қалаға келіп, шіркеудің олардың ата-бабасын құлдыққа қарсы қызметі үшін қуғандығы үшін ресми өтініш-кешірім хатын қабылдады.