Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
көне египеттіктердің тағы бір адамы Хаемвесет деп аталды.
other ancient Egyptian people called Khaemweset
Хаемвесет (кейде Хамвесе, Хаемвесе немесе Хаемвасет, сондай-ақ Сетне Хамвас деп те аударылады) Рамзес II-нің төртінші ұлы және оның әйелі Исетнофреттен туған екінші ұлы болған. Оның египеттік қоғамға қосқан үлесі ол қайтыс болғаннан кейін де ғасырлар бойы есте сақталып келді. Хаемвесет тарихи ғимараттарды, қабірлер мен ғибадатханаларды анықтау және қалпына келтірудегі еңбегі үшін "бірінші египтолог" деп сипатталған.
Prince Khaemweset (also translated as Khamwese, Khaemwese or Khaemwaset or Setne Khamwas) was the fourth son of Ramesses II and the second son by his queen Isetnofret. His contributions to Egyptian society were remembered for centuries after his death. Khaemweset has been described as "the first Egyptologist" due to his efforts in identifying and restoring historic buildings, tombs and temples.
Ежелгі ескерткіштерді қалпына келтіру
Хаемвесет бұрынғы патшалар мен ақсүйектердің ескерткіштерін қалпына келтірді. Саққарадағы Унас пирамидасымен, «Мастабат әл-Фираун» деп аталатын Шепсескаф қабірімен, Нюсерр Инидің күн ғибадатханасымен, Сахур пирамидасымен, Джосер пирамидасымен және Усеркаф пирамидасымен байланысты қалпына келтіру туралы мәтіндер табылды. Үсеркафтың пирамидалық ғибадатханасындағы жазулар Хаемвесетті құрбандық әкелушілермен бірге, ал Сахуре пирамидалық ғибадатханасында Баст құдайының мүсінін ұсынып тұрғанын көрсетеді. Хаемвесеттің әйелі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ демотикалық әңгімеде, Сетна II-де оның әйелі Мехевеске деп аталған. Оның бір немересі белгілі. Оның ұлы Хоридің де Хори есімді ұлы болған. Кейіннен Хаемвесеттің бұл немересі Он тоғызыншы династияның соңындағы қауырсынды кезеңде Мысырдың визирі қызметін атқарды. Ол Рамзес III тұсында да осы қызметін жалғастырды.
Khaemweset restored the monuments of earlier kings and nobles. Restoration texts were found associated with the pyramid of Unas at Saqqara, the tomb of Shepseskaf called the Mastabat al Fir’aun, the sun Temple of Nyuserre Ini, the Pyramid of Sahure, the Pyramid of Djoser, and the Pyramid of Userkaf. Inscriptions at the pyramid temple of Userkaf show Khaemweset with offering bearers, and at the pyramid temple of Sahure Khamwaset offers a statue of the goddess Bast. Not much is known about Khaemweset's wife, though in the demotic story, Setna II, his wife bears the name Meheweskhe. One grandson of his is known. His son Hori had a son who was also named Hori. This grandson of Khaemweset would later serve as Vizier of Egypt during the tumultuous period at the end of the Nineteenth Dynasty. He was still performing these duties under Ramesses III.
Хаемвесет ежелгі Мысыр көркем әдебиетінде
Мысыр тарихының кейінгі кезеңдерінде Хаемвесет дана адам ретінде есте қалды және эллиндік кезеңде басталган әңгімелер циклында батыр ретінде бейнеленді. Бірінші әңгіме Сетне I немесе Сетне Хамвас және Нанеферкапта деп аталады. Ол Хаемвесеттің қалай іздеп, принц Нанеферкаптаның қабірінен күшті сиқырлы кітапты, Тот кітабын тапқанын сипаттайды. Нанеферкапта рухының қалауына қарсы Хаемвесет кітапты алып, қарғысқа ұшырайды. Сетне өзінің балаларын өлтіріп, перғауынның алдында өзін қорлауға мәжбүр ететін әдемі әйелмен кездеседі. Ол бұл оқиғаның Неферкапта жасаған иллюзия екенін біледі және одан әрі жазалаудан қорқып, Сетне кітапты Неферкаптаның қабіріне қайтарады. Неферкаптаның өтініші бойынша Сетне Неферкаптаның әйелі мен ұлының мәйітін тауып, оларды Неферкаптаның қабіріне көміп, содан кейін қабір мөрленеді. Екінші аңыз Сетне II немесе Сетне Хамвас пен Си Осире туралы аңыз деп аталады. Хаемвесет пен оның әйелі Си Осире есімді ұлға ие болады, ол өте білікті сиқыршы болып шығады. Әңгіменің бірінші бөлігінде Си Осире әкесін Дуатқа, өлгендер әлеміне апарады. Олар өмірде әділ өмір сүрген өлгендердің жайлы тағдырын және өмірде күнә жасағандарға тиген азаптарды көреді. Екінші бөлімінде Си Осирдің шын мәнінде Мысырды нубиялық сиқыршыдан құтқару үшін оралған Тутмос III дәуіріндегі әйгілі сиқыршы екені анықталады. Қарсыласудан кейін Си Осире жоғалып кетеді, ал Хаемвесет пен оның әйелі сиқыршының құрметіне де Си Осире деп аталатын нағыз ұлды дүниеге келтіреді.
In later periods of Egyptian history, Khaemweset was remembered as a wise man, and portrayed as the hero in a cycle of stories dating to the Hellenistic period. The first tale, dubbed Setne I or Setne Khamwas and Naneferkaptah, describes how Khaemwaset seeks and finds a book of powerful magical spells, the Book of Thoth, in the tomb of Prince Naneferkaptah. Against the wishes of Naneferkaptah's spirit, Khaemwaset takes the book and becomes cursed. Setne then meets a beautiful woman who seduces him into killing his children and humiliating himself in front of the pharaoh. He discovers that this episode was an illusion created by Neferkaptah, and in fear of further retribution, Setne returns the book to Neferkaptah's tomb. At Neferkaptah's request, Setne also finds the bodies of Neferkaptah's wife and son and buries them in Neferkaptah's tomb, which is then sealed. The second tale is known as Setne II or the Tale of Setne Khamwas and Si Osire. Khaemwaset and his wife have a son named Si Osire who turns out to be a highly skilled magician. In the first part of the story, Si Osire brings his father to visit the Duat, the land of the dead, where they see the pleasant fate of the deceased spirits who lived justly and the torments inflicted on spirits who sinned during their lives. In the second part, it is revealed that Si Osire is actually a famous magician from the time of Thutmose III who returned to save Egypt from a Nubian magician. After the confrontation, Si Osire disappears, and Khaemwaset and his wife have a real son who is also named Si Osire in honor of the magician.