Кіріспе

Ежелгі берберлік, пуникалық және римдік қала

Тапарура – қазіргі Тунис еліндегі Сфакс қаласының орнында болған ежелгі берберлік, пуникалық және римдік қала. Бұл бұрынғы католик епархиясы болған. Сол ежелгі атау 1980 жылдары бұрынғы химия өнеркәсібі орналасқан жерде жағалау қаласын дамыту жобасы ретінде қайта қолданылды.

Этимология

Латынша атауы Тапарура грек тіліндегі Ταφρούρια сөзінен шыққан, ол "бекінілген" орын немесе елді мекен деген мағынаны білдіреді. Грек атауы грек қонысынан кейін берілгені не, әлде финикиялықтар б.з.д. 4 ғасырдағы сауда және әскери бекіністерінің бөлігі ретінде бергені не белгісіз. Дәл сол грек мағынасы Византия дәуірінде Бербер тіліне аударылып, қазіргі қаланың атауы Сфаксқа айналды.

Ежелгі қала

Тапарура бастапқыда Рим империясы кезінде Виззакена аймағындағы цивитас (қала) болды. Қала сонымен қатар ежелгі христиан епископтығы болды, оның тақ орны осы римдік қалада орналасқан. Тапарура епископтарының арасынан тек Лимениано ғана белгілі, ол 411 жылы Карфаген соборында қатысқан. Ежелгі епископтық бүгінгі күнге дейін Рим-католик шіркеуінің титулярлық орындығы ретінде сақталған. Археологтар базилика мен баптистериумды қазба жұмыстары арқылы тапқан.

Қалалық жағалауды дамыту жобасы

Тапарура қазір қаланың жаңа қалалық даму аймағының атауы болып табылады. Ол бұрынғы швед-тунис NPK тыңайтқыштарының бірлескен кәсіпорнының фосфогипс үйіндісінің үстіндегі жаңадан толтырылған 420 гектар жерді қамтиды. 1985 жылы Жерорта теңізінен қосымша жер алып, оны қалалық саябаққа, үш шақырымдық жағажайға, сондай-ақ тұрғын үйлерге, сауда орталықтарына және үшінші деңгейлі аймақтарға біріктіретін жаңа даму жобасы ұсынылды. Оның қайта жаңғырту жұмыстары 2006 жылы басталып, қоршаған ортаны қалпына келтіру және толықтыру жұмыстарын қамтыды. "Sfax Northern Coast Planning and Development Company" (немесе "Тапарура компаниясы" деп аталатын) – жобаға жауапты орталық мемлекеттік компания, ол Сфакстың жергілікті органдарымен заңды байланысқа түспейді. 2008 жылдан бастап жерді мелиорациялау жұмыстары аяқталғаннан кейін компания жоспарлау және дамыту саласында маңызды прогресске қол жеткізбей, тоқтап қалды. Жергілікті белсенділердің пікірінше, жобаны іске асырудың басты кедергісі – орталық шешім қабылдау процесі.