Кіріспе

Орталық торлық артерия (торлық артерия) көз артериясынан бөлініп, көз нервісінің дуральді қабықшасының астынан көзге қарай жүреді.

Құрылымы

Орталық торлы қабыршақ артериясы көздің ұясын көру нервіне жақын жерден тесіп өтеді, торлы қабыршақтың ішкі бетіне тармақтар жібереді, және осы соңғы тармақтар оның басым бөлігіне қанмен қамтамасыз ететін жалғыз қан тамырлары болып табылады. Көздің көзқарасы мен линза арқылы өтіп, жарық сәулелері шоғырланған торлы қабыршақтың орталық бөлігі – макула деп аталатын дөңгелек аймақ. Осы дөңгелектің ортасы – фовея. Фовея және оны қоршаған кішкентай аймақ орталық торлы қабыршақ артериясымен немесе оның тармақтарымен емес, қантамырлы қабықшамен қамтамасыз етіледі. Орталық торлы қабыршақ артериясының диаметрі шамамен 160 микрометрді құрайды.

Түрлілігі

Кейбір жағдайларда – халықтың шамамен 20 пайызында – кіл тамыр айналымының бір тармағы, кіл-торлық артерия деп аталады, ол макула мен көру нерві арасындағы торлық қабықты, соның ішінде фовеядағы фоторецепторлардан шығатын жүйке талшықтарын қамтамасыз етеді. Егер бұл артерия болса, орталық көру тіпті орталық торлық артерияның бітелуі (CRAO) жағдайында да сақталады.

Даму

Орталық торлы артерия гиалоидты артерияның проксимальді бөлігінен қалыптасады, ал оның дистальді бөлігінің атрофиясынан кейін гиалоидты канал пайда болады.

Функция

Орталық торлы артерия көз нервін құрайтын барлық нерв талшықтарын қанмен қамтамасыз етеді, олар көру ақпаратын таламустың латеральды тізелі ядросына жеткізеді, соның ішінде фовея арқылы жеткендерін де. Оның қан ағыны флюоресцеин ангиографиясы немесе лазерлік Допплерлік бейнелеу арқылы көрініс береді.

Клиникалық маңызы

Орталық желке артериясы бітелсе, тіпті фовея зардап шекпесе де, сол көздің көру қабілеті толығымен жоғалады. Торлық қабықшаның барлық бөлігі (фовеядан басқа) ақшыл, ісіңкі және көмескі болады, ал орталық фовея әлі де қызғылт түсті болып көрінеді (бұл хороидтың түсі анық көрінуіне байланысты). Орталық желке артериясының бітелуі (CRAO) кезінде торлық қабықшаны қарау кезінде көрінетін әйгілі "Шəугі қызыл дақ" осының негізінде пайда болады. Бірақ, цилио-торлық артерияның өзі қысқа артқы цилиарлық артерияның тармағы екенін және ол көз артериясынан шығатынын естен шығармау керек. Сондықтан, цилио-торлық артерияның өзі бітелуі мүмкін, бұл қанмен қамтамасыз етілген макула аймағында елеулі көру қабілетінің жоғалуына әкеледі (көру өрісінің шеткі бөліктері сақталады).

Басқа жануарлар

Иттерде ол ұзын кіл тамырының жалғасы болып табылады.