Кіріспе

Харриет Бичер Стоу кітабы Том ағаның қорабының кілті - американдық жазушы Харриет Бичер Стоудың кітабы. Ол Стовтың құлдыққа қарсы романы Том ағаның қорабында (1852) құлдықтың шынайылығын растау үшін жарияланды. Алғаш рет 1853 жылы Jewett, Proctor & Worthington баспасында басылып шыққан бұл кітапта Стоудың құлдыққа қатысты өз көзқарасы туралы түсінік берілген.

Шығу тегі

"Том ағаның қорасы" кітабы жарық көргеннен кейін оңтүстік тұрғындар Стоуды құлдық туралы жалған ақпарат таратып отыр деп айыптады. Ол құлдық туралы өтірік айтпағанын, құлдардың жағдайын асыра айтып айтпағанын көрсету үшін "Том ағаның қорасының кілті" атты кітап шығарды. Кітаптың кіші тақырыбы "Жоғарыда келтірілген оқиғаның шындықты растайтын дәлелдік мәліметтермен бірге, оқиғаның негізі болып табылатын түпнұсқалық фактілер мен құжаттарды ұсыну" деп аталды.

Қабылдау

Стоудың замандастарының "Айша Томның қорасы кілті" романына реакциясы "Айша Томның қорасы" романына реакциясына өте ұқсас болды, өте жағымды және өте жағымсыз пікірлер болды. Құлдықты жоюшы және жалпы солтүстік тұрғындардың жауаптары оң болды, құлдықтың жамандықтарын құжаттауды және Том ағаның қорабының шындықты растауын мақтады. Англиядағы Том ағаның қорабындағы үлкен қызығушылық та Кілге ауысты. 1853 жылы басылған кітаптың бір ағылшын тіліндегі шолуында ол "әдемі кітап, мүмкін болса, Том ағаның қорасынан да керемет" деп аталды. Осы мақалада Стоудың өзін-өзі ұстауы мен мінез-құлқы мақталған. Бұл әсер Стоу және кітаптың қабылдануы оңтүстіктегі Кілттің реакциясынан мүлдем өзгеше. Құлдыққа қарсы "Атайынның үйі" секілді фильмнің де жауабы болды. Стоудың құжатталған мысалдарды қолданғанына қарамастан, оңтүстік рецензиялардың көпшілігі Стоу құлдықты бұрмалап, институттың қатыгездігін арттырып көрсетті деп мәлімдеді. "Southern Literary Messenger" журналының шолуында Кілтті "жалғандықты қайталап, деректерді бұрмалау" деп атаған. Бұл шолуларда Стоу құлдық туралы жалған мәлімет бергені айтылса да, олар Стоуды жалған құжаттарды қолданды деп айыптамады. Керісінше, олар Стоу ұсынған мысалдар - құлдық институтының және Оңтүстік туралы мүмкіндігінше нашар әсер беру үшін жиналған ең төтенше жағдайлар деп мәлімдеді. Бір сыншы Уильям Симмс оны фактілерге негізделген болжамдар жасаудың орнына, өз болжамдарын дәлелдеу үшін фактілерді жинап, қате аргументация қолдануда айыптап отырды. Құлдықты қолдаған сыншылардың шабуылдарына қарамастан, "Том ағаның қорасы кілті" жақсы сатылды: бірінші айда 90 000 дана, бұл ең жақсы сатылым.