Кіріспе
Қаптамалы жануарлар түрі
Жалғақты құйрықты опосум (Pseudocheirus peregrinus, грек тілінен аударғанда "жалған қол", латын тілінен аударғанда "саяхатшы" немесе "шет елдік") – Австралияның қаптамалы жануары. Ол әртүрлі ортада тіршілік етеді және жергілікті және әкелінген өсімдіктердің әртүрлі жапырақтарымен, сондай-ақ гүлдермен, жемістермен және шырынмен қоректенеді. Бұл опосум сондай-ақ цекотроптарды тұтынады, яғни ішекте ашытылған және оның тынығуы кезінде күндіз шығарылатын материал. Бұл мінез-құлық цекотрофия деп аталады және қоянға тән мінез-құлыққа ұқсас.
Таксономия
Жалпы сақиналы құйрықты possum қазіргі уақытта Pseudocheirus туысының екі тірі түрінің бірі ретінде жіктеледі; бұрын Pseudochirulus және басқа сақиналы құйрықты туыстар да Pseudocheirus туысына жатқызылатын. Бірнеше түршелері сипатталған:
Сипаттама
Қалыпты кірпішқұйрық опсумның салмағы 0,7 - 1,8 кг аралығында болады және ересектенген кезде оның денесінің ұзындығы шамамен 30-35 см (құйрығын қоспағанда, ол шамамен сондай ұзындықта болады). Оның жүні сұр немесе қара түсті, көздерінің артында ақ дақтар болады және әдетте іштері қаймақ түстес келеді. Оның ұзын, жабыса алатын құйрығы бар, оның ұзындығының 25% астамын құрайтын ерекше ақ ұшы болады. Артқы аяқтары біріккен екі саусақты (синдактилді), бұл оған көтерілуге көмектеседі. Кірпішқұйрық опсумның азу тістері өткір және ұштар болып келеді.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Жалпы ringtail possum Австралияның шығыс жағалауында, Тасманияда және оңтүстік-батыс Австралияның бір бөлігінде кездеседі. Олар көбінесе қоңыржай және тропикалық аймақтарда тіршілік етеді, ал құрғақ жерлерде сирек табады. Сақиналы құйрықты опоссумдар тығыз жапырақты ормандарды, әсіресе эвкалипт ормандарын ұнатады. Олар жалпы қылқантамырлы опоссумға қарағанда аз көбейеді және кеңірек таралмайды.
Мінез-құлық
Қалыпты кірпікқұйрық опсумы түнгі жануар және ағаш өміріне толық бейімделген. Ол өз қармалағыш құйрығына сүйеніп, кейде жерге түсіп қана қоймайды.
Тамақ және азық іздеу
Жалпы сақиналы құйрықты опсумы Myrtaceae тұқымдасына жататын өсімдіктердің алуан түрлерін жейді, оның ішінде бұталар мен төменгі жапырақ қабатынан жапырақтар, гүлдер және жемістер де бар. Кейбір популяциялары ципресс (Callitris), ваттл (Acacia spp.) және өсімдік шайыры немесе жаңбырларын да жейді. Тамақ іздеген кезде сақиналы құйрықты опсумдар ескі жапырақтарға қарағанда жас жапырақтарды көбірек жақсы көреді. Бір зерттеуде жас опсумдардың аналық қаптарынан шығуы, шай ағашы (Leptospermum) гүлдеуімен және жеміс беруімен, сондай-ақ жаңа өсімдіктердің қарқынды өсу кезеңімен сәйкес келеді. Опсум тамақтанғанда, оның азу тістері жапырақтарды тіліп, оларды бөліктерге бөледі. Опсумның асқазан-ішек жолы ұсақ бөлшектерді қапшыққа, ал ірі бөлшектерді тоқ ішекке жібереді. Жалпы сақиналы құйрықты опсумның ас қорыту жүйесі коала мен үлкен жолбарыс құсының жүйесінен қапшықтағы заттардың қапшық тәрізді шығарылып, қайтадан жұтылып, асқазанға жіберілуімен ерекшеленеді. Осының арқасында құйрықты опсум көбірек белок ала алады.
Метаболизм
Қаңқалы құрттарды қайтадан сіңіру сонымен қатар сақиналы құйрықты опсумның энергия тепе-теңдігін сақтауға да қызмет етеді. Сақиналы құйрықты опсумдар энергияның көп бөлігін қайтадан сіңіру арқылы алады. Қалыпты сақиналы құйрықты опсумның күндізгі азот қажеттілігі (МҚҚ) 290 мг N/кг0,75 құрайды. Қалыпты сақиналы құйрықты опсумдар МҚҚ-ның көп бөлігін азотқа толы қаңқалы құрттарды жеу арқылы алады. Әйтпесе, олар 620 мг N/кг0,75 мөлшерін алуға тиіс болар еді. Жоғары температурада қалыпты сақиналы құйрықты опсумның диетасындағы уларды метаболизмдеу қабілеті шектеулі болғандықтан азық-түлікті аз тұтынатыны анықталды. Олардың судың 55% -ы жейтін жапырақтар мен жапырақ жасылшаларынан түсетіндіктен, су жоғалтқанда олардың метаболизм деңгейі төмен және тұрақты болуы керек. Бұл қиындыққа жауап ретінде, қалыпты сақиналы құйрықты опсумдар дене температурасын бақылап, суды сақтау үшін факультативті гипертермияны пайдаланып, дене температурасын уақытша көтере алады. Сақиналы құйрықты опсумдар ағаш бұтақтарынан ұя салады және кейде ағаш қуыстарын пайдаланады. Ұжымдық ұяда ересек аналық және ересек аталық, олардың тәуелді балалары және өткен жылғы жетілмеген балалары болады. Бала сүттенудің екінші кезеңінде, әсіресе жас бала алғаш рет қаптан шыққанда, қатты тамақ көбірек желінеді. Осы кезеңде көмірсулардың концентрациясы төмендесе, ал ақуыздар мен липидтердің концентрациясы ең жоғары деңгейге жетеді. Сақиналы құйрықты опсумдардың ұзақ сүттену кезеңі балаларға ұжымдық ұяда дағдыларды үйренуге, сондай-ақ ағаштарға көтерілуге және азық іздеуге көбірек уақыт береді. Балалар 90-106 күн аралығында алғаш рет дауыстап, көздерін аша алады. Олар 120-130 күнде анасының қапшығынан шығады. Дегенмен, сүттену әдетте туғаннан кейін 180-220 күнге дейін жалғасады, бірақ кейде 145 күнде аяқталады. Екі жыныс та туғаннан кейінгі алғашқы жұптасу маусымында жыныстық жағынан жетіледі.
Мәртебе
1950 жылдары жалпы кілтілі оссумдардың саны күрт азайды. Бірақ, соңғы кезде олардың популяциясы қалпына келгендей көрінеді. Олар негізінен ағаштарда тіршілік ететіндіктен, Австралиядағы орманды кесу оларға ерекше зиян келтіреді. Сондай-ақ, олар жаңадан әкелінген қызыл түлкінің жемі болады. Олар көліктердің астына түсіп немесе қала маңындағы жерлерде жыландар, мысықтар мен иттерден өлуі мүмкін.