Тасмания шайтаны: тарихы, эволюциясы және генетикасы

Кіріспе

Австралиялық ет жейтін сүтқоректі жануар. Тасманиялық шайтан (Sarcophilus harrisii) (palawa kani: purinina). Ол бұрын Лондон зоологиялық қоғамында осы тақырыпта баяндама жасаған еді. 1838 жылы Ричард Оуэн бір данасын Dasyurus laniarius деп атады, бірақ 1877 жылы оны Sarcophilus туысына жатқызды. Қазіргі Тасманиялық шайтанды 1841 жылы француз натуралисі Пьер Буатар Sarcophilus harrisii ("Харрис ет жеушісі") деп атады. 1987 жылы жарияланған шайтанның таксономиясын қайта қарау, материктегі қалдықтарға негізделген түр атауын Sarcophilus laniarius деп өзгертуге тырысты. Зерттеушілер алғаш рет түнде оның алысқа естілетін дауыстарын естіп, осы жануармен кездесті. 19 ғасырда қолданылған басқа да атаулар – Sarcophilus satanicus ("Шайтандық ет жеушісі") және Diabolus ursinus ("Аю шайтаны"), бұл түрдің алғашқы қате түсініктерінен туындаған. Тасманиялық шайтанның тегі миоцен дәуірінде пайда болған деп есептеледі, молекулалық деректер 10-15 миллион жыл бұрын кволлдардың ата-бабаларынан бөлінгенін көрсетеді. Осы кезде Австралиядағы климаттың күрт өзгеруі, жылы және ылғалды климатты құрғақ мұз дәуіріне айналдырып, жаппай жойылуға әкелді. Оңтүстік Австралиядағы Наракурт әктас үңгірлеріндегі миоцен дәуірінен қалған қалдықтар S. laniarius-қа жататын үлгілерді қамтиды, олар қазіргі шайтандардан 15% үлкен және 50% ауыр болған. Квинслендтегі Дарлинг Даунс және Батыс Австралияда 50-70 мың жылға дейін сонау сақталып қалған үлгілер табылған. Ричард Оуэн 19 ғасырда, 1877 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльсте табылған қазбаларға сүйене отырып, бұл гипотезаны қолдады. Шайтан мен тилациннің ұқсастығына байланысты, тилациннің жойылуы шайтанның да сондай тарихының куәсі ретінде қарастырылады. S. laniarius және S. moornaensis-тің кішірек мөлшері оларға өзгеретін жағдайларға тиімді бейімделуге және тилациндерден ұзақ өмір сүруге мүмкіндік берген деп болжанады. Бұл теорияны сынға алғандар, австралиялық аборигендердің аң аулау үшін бумерангтар мен найзаларды тек 10 мың жыл бұрын ғана жасағанын, сондықтан жүйелі аң аулаудан олардың санының күрт төмендеуі күмәнді екенін айтады. Сондай-ақ, аборигендер мекендеген үңгірлерде шайтанның сүйектері мен тасқа салынған суреттері аз екенін, бұл олардың жергілікті өмір салтының маңызды бөлігі болмағанын көрсетеді. 1910 жылғы ғылыми есепте аборигендердің ет жейтін жануарларға қарағанда шөп жейтін жануарлардың етін артық жақсы көретіні айтылған. Жойылудың тағы бір негізгі теориясы – соңғы мұз дәуірінің салдарынан болған климаттың өзгеруі. Барлық дасиуридтер сияқты, шайтанның да 14 хромосомасы бар. Шайтанның генетикалық әртүрлілігі басқа австралиялық сүтқоректілерге және плаценталы етқоректілерге қарағанда төмен; бұл алғашқы эффектімен сәйкес келеді, себебі аллельдік өлшемдері төмен және барлық субпопуляцияларда шамамен бірдей. Іріктелген субпопуляцияларда аллельдік әртүрлілік 2,7–3,3 аралығында, ал гетерозигоздық 0,386–0,467 аралығында болды. Бірақ екі топ арасында белгілі бір алмасу бар. Тасманияның әртүрлі аймақтарынан алынған үлгілердегі негізгі гистоқонфликт кешенінің (MHC) I классы доменіне жасалған бір жіптік конформациялық полиморфизмді талдау (OSCP) 25 түрлі типті көрсетті және Солтүстік-Батыс Тасмания мен Шығыс Тасманиядағы MHC типтерінің әртүрлі үлгісін көрсетті. Штаттың шығысындағы шайтандарда МХК әртүрлілігі аз; 30% ісік түріне (тип 1) және 24% А түріне жатады.

Australian carnivorous marsupial

The Tasmanian devil (Sarcophilus harrisii) (palawa kani: purinina) He had earlier made a presentation on the topic at the Zoological Society of London. In 1838, a specimen was named Dasyurus laniarius by Richard Owen, but by 1877 he had relegated it to Sarcophilus. The modern Tasmanian devil was named Sarcophilus harrisii ("Harris's flesh lover") by French naturalist Pierre Boitard in 1841. A later revision of the devil's taxonomy, published in 1987, attempted to change the species name to Sarcophilus laniarius based on mainland fossil records of only a few animals. the explorers first encountered the animal by hearing its far reaching vocalisations at night. Related names that were used in the 19th century were Sarcophilus satanicus ("Satanic flesh lover") and Diabolus ursinus ("bear devil"), all due to early misconceptions of the species as implacably vicious. The specific lineage of the Tasmanian devil is theorised to have emerged during the Miocene, molecular evidence suggesting a split from the ancestors of quolls between 10 and 15 million years ago, when severe climate change came to bear in Australia, transforming the climate from warm and moist to an arid, dry ice age, resulting in mass extinctions. Fossil deposits in limestone caves at Naracoorte, South Australia, dating to the Miocene include specimens of S. laniarius, which were around 15% larger and 50% heavier than modern devils. Older specimens believed to be 50–70,000 years old were found in Darling Downs in Queensland and in Western Australia. Richard Owen argued for the latter hypothesis in the 19th century, based on fossils found in 1877 in New South Wales. As the devil and thylacine are similar, the extinction of the co existing thylacine genera has been cited as evidence for an analogous history for the devils. It has been speculated that the smaller size of S. laniarius and S. moornaensis allowed them to adapt to the changing conditions more effectively and survive longer than the corresponding thylacines. Critics of this theory point out that as indigenous Australians only developed boomerangs and spears for hunting around 10,000 years ago, a critical fall in numbers due to systematic hunting is unlikely. They also point out that caves inhabited by Aborigines have a low proportion of bones and rock paintings of devils, and suggest that this is an indication that it was not a large part of indigenous lifestyle. A scientific report in 1910 claimed that Aborigines preferred the meat of herbivores rather than carnivores. The other main theory for the extinction was that it was due to the climate change brought on by the most recent ice age. Like all dasyurids, the devil has 14 chromosomes. Devils have a low genetic diversity compared to other Australian marsupials and placental carnivores; this is consistent with a founder effect as allelic size ranges were low and nearly continuous throughout all subpopulations measured. Allelic diversity was measured at 2.7–3.3 in the subpopulations sampled, and heterozygosity was in the range 0.386–0.467. but there is some exchange between the two groups. One strand conformation polymorphism analysis (OSCP) on the major histocompatibility complex (MHC) class I domain taken from various locations across Tasmania showed 25 different types, and showed a different pattern of MHC types in north western Tasmania to eastern Tasmania. Those devils in the east of the state have less MHC diversity; 30% are of the same type as the tumour (type 1), and 24% are of type A.

Сипаттама

Тасманиялық шайтан – ең ірі сақталған ет жейтін торсықты жануар. Оның денесі күңгір, қалың, үлкен басы және денесінің шамамен жартысын құрайтын құйрығы бар. Торсықты жануарларға тән емес, оның алдыңғы аяқтары артқы аяқтарынан сәл ұзын, ал шайтандар қысқа қашықтыққа дейін жүгіре алады. Жүні көбінесе қара түсті, көкекей мен құйрығында әдетте біркелкі емес ақ дақтар болады (бірақ жабайы шайтандардың шамамен 16 пайызында ақ дақтар жоқ). Бұл белгілер шайтанның таңертең және кешке ең белсенді екенін көрсетеді, және олардың пікірінше, бұл дақтар шайқас кезінде дененің маңызды емес бөліктеріне бағытталған шабуылдарды жеңілдетуге көмектеседі, өйткені шайтандар арасындағы төбелес жиі сол аймақтағы жарақаттардың жиналуына әкеледі. Бірақ Тасманияның батысындағы шайтандар кішірек болады. Шайтанның алдыңғы аяқтарында бес ұзын саусақ бар, төртеуі алға қарай, ал біреуі бүйірден шығып тұрады, бұл оған тамақты ұстауға мүмкіндік береді. Артқы аяқтарында төрт саусақ бар, ал шайтанның тырнақтары кері тартылмайды. Шайтандар екі жасқа келгенде толық бойға жетеді. 1997 жылғы қаңтарда Цинциннати хайуанат бағында дүниеге келген Кула 2004 жылғы мамырда Форт-Уэйн балалар хайуанат бағында қайтыс болды. Шайтан денедегі майды құйрығында жинақтайды, ал сау шайтандардың құйрығы майлы болады. Құйрығы көбінесе жабыспайды және оның физиологиясы, әлеуметтік мінез-құлқы және қозғалысы үшін маңызды. Ол шайтан жылдам қозғалғанда тұрақтылықты сақтауға көмектесетін тепе-теңдік ретінде қызмет етеді. Оның құйрығының түбіндегі иіс безі жануардың артқы жағын күшті, өткір иісімен белгілеуге арналған. Аналықтың қапшасы артқа қарай ашылады және кейбір дасиуридтерден айырмашылығы, өмір бойы сақталады. Жақ 75–80 градусқа дейін ашылады, бұл шайтанға етті жыртып, сүйектерді ұсатуға қажетті күшті жасауға мүмкіндік береді. Жақтың күші оның салыстырмалы түрде үлкен басына байланысты. Тасманиялық шайтанның тістері мен жақ сүйектері гиеналардың тістеріне ұқсайды, бұл конвергентті эволюцияның мысалы. Иттер сияқты, оның 42 тісі бар, бірақ иттерден айырмашылығы, оның тістері туғаннан кейін ауыстырылмайды, бірақ өмір бойы баяу өседі. Оның "көп ет жейтін тістері және сүйектерді жеуге бейімделген трофикалық қасиеттері" бар. Шайтанның күшін беретін үлкен мойны мен алдыңғы денесі осы күштің дененің алдыңғы жартысына қарай ығысуына себеп болады; шайтанның қисық, жайсыз, баяу қимылы осыған байланысты. Шайтанның бетінде ұзын сыртқы мұрттары және басының үстінде жинақталған мұрттары бар. Бұл шайтанға қараңғыда азық іздегенде олжаны табуға көмектеседі және тамақтану кезінде басқа шайтандардың жақын екенін анықтауға көмектеседі. Шайтандар Тасмания аралының барлық ортасында, тіпті қалалық аймақтардың шетінде де кездеседі және Тасмания материгінде және Роббинс аралында (су тасқанда материкке қосылған) таралған. Бір зерттеу DFTD-дан таза Тасманиялық шайтанды денголардың аз саны бар аймақтарда Австралия материгіне қайта енгізуді модельдеді. Шайтандар мал мен жергілікті фаунаға денголарға қарағанда аз әсер етеді және материктегі популяция қосымша сақтандыру популяциясы ретінде әрекет ете алады деп ұсынылды. 2015 жылдың қыркүйегінде 20 иммундалған, тұтқындықта өсірілген шайтан Тасманияның Нараунтапу ұлттық паркіне жіберілді. Кейін екеуі көлік соққаннан қайтыс болды. Шайтандардың "негізгі мекендеу ортасы" Тасманияның шығысы мен солтүстік-батысындағы "жауын-шашынның аз немесе орташа мөлшері бар аймақ" деп есептеледі. 26 ересек шайтан қорғалатын аймаққа жіберілді, ал 2021 жылғы сәуір айының соңына қарай жеті бала дүниеге келді, ал жыл соңына дейін 20-ға дейін күтілуде.

The Tasmanian devil is the largest surviving carnivorous marsupial. It has a squat, thick build, with a large head and a tail which is about half its body length. Unusually for a marsupial, its forelegs are slightly longer than its hind legs, and devils can run up to for short distances. The fur is usually black, often with irregular white patches on the chest and rump (although approximately 16% of wild devils do not have white patches). These markings suggest that the devil is most active at dawn and dusk, and they are thought to draw biting attacks toward less important areas of the body, as fighting between devils often leads to a concentration of scars in that region. although devils in western Tasmania tend to be smaller. Devils have five long toes on their forefeet, four pointing to the front and one coming out from the side, which gives the devil the ability to hold food. The hind feet have four toes, and the devils have non retractable claws. Devils are fully grown at two years of age, Born in January 1997 at the Cincinnati Zoo, Coolah died in May 2004 at the Fort Wayne Children's Zoo. The devil stores body fat in its tail, and healthy devils have fat tails. The tail is largely non prehensile and is important to its physiology, social behaviour and locomotion. It acts as a counterbalance to aid stability when the devil is moving quickly. An ano genital scent gland at the base of its tail is used to mark the ground behind the animal with its strong, pungent scent. The female's pouch opens backwards, and is present throughout its life, unlike some other dasyurids. The jaw can open to 75–80 degrees, allowing the devil to generate the large amount of power to tear meat and crush bones The power of the jaws is in part due to its comparatively large head. The teeth and jaws of Tasmanian devils resemble those of hyenas, an example of convergent evolution. Like dogs, it has 42 teeth, however, unlike dogs, its teeth are not replaced after birth but grow continuously throughout life at a slow rate. It has a "highly carnivorous dentition and trophic adaptations for bone consumption". The large neck and forebody that give the devil its strength also cause this strength to be biased towards the front half of the body; the lopsided, awkward, shuffling gait of the devil is attributed to this. The devil has long whiskers on its face and in clumps on the top of the head. These help the devil locate prey when foraging in the dark, and aid in detecting when other devils are close during feeding. Devils are found in all habitats on the island of Tasmania, including the outskirts of urban areas, and are distributed throughout the Tasmanian mainland and on Robbins Island (which is connected to mainland Tasmania at low tide). A study has modelled the reintroduction of DFTD free Tasmanian devils to the Australian mainland in areas where dingoes are sparse. It is proposed that devils would have fewer impacts on both livestock and native fauna than dingoes, and that the mainland population could act as an additional insurance population. In September 2015, 20 immunised captive bred devils were released into Narawntapu National Park, Tasmania. Two later died from being hit by cars. The "core habitat" of the devils is considered to be within the "low to moderate annual rainfall zone of eastern and north western Tasmania". 26 adult devils were released into the protected area, and by late April 2021, seven joeys had been born, with up to 20 expected by the end of the year.

Экология және мінез-құлық

Тасманиялық шайтан – Тасмания экожүйесінің маңызды түрі. Ол түнгі және кешкі аңшы, күнді тығыз бұталарда немесе қуыстарда өткізеді. Шайтандар ағаштарға, діңінің диаметрінен үлкен, көтеріле алады, мұндай ағаштарда ілмесіз ұсақ тармақтар болмайды, шамамен биіктікке дейін. Жетілмеген шайтандар бұталарға дейін, ал тік болмаса, ағаштарға дейін көтеріле алады. Олар жүзе де алады және мұздай сулардың арасында, шамамен ені бар өзендерді жүзіп өтетіні байқалған. Тасманиялық шайтандар үйір құрмайды, оның орнына, сүтінен айырылғаннан кейін көп уақытын жалғыз өткізеді. Олар, әдетте, территориялық емес деп есептеледі, бірақ аналықтары ұяларының маңында территориялық болады. Екі мен төрт апта аралығында шайтанның мекендеу аумағы шамамен , аралығында өзгереді, әр 3-4 күнде бір рет қоныс аударып, әр түні орташа еңкейген қашықтықты жүреді. Дегенмен, кейбір мәліметтерге сәйкес, ең жоғары шегі түніне дейін болуы мүмкін. Олар жазықтар, қыраттар және ағын жағалаулары арқылы жүреді, әсіресе, жасалған жолдар мен мал өтетін жолдарды ұнатады, тік беткейлер мен тасты жерлерден аулақ салады. Дасиуридтердің диетасы мен анатомиясы ұқсас болғанымен, дене мөлшерінің айырмашылығы терморегуляцияға және мінез-құлыққа әсер етеді. Сыртқы температурасы аралығында, шайтан дене температурасын сақтай алады. Температураны , ылғалдылықты 50%-ға дейін көтергенде, шайтанның дене температурасы 60 минут ішінде жоғарылайды, бірақ одан кейін екі сағаттан соң бастапқы температураға төмендейді және тағы екі сағат бойы сол деңгейде қалады. Осы уақыт ішінде шайтан су ішіп, көзге көрінетін белгілер көрсетпейді, бұл ғалымдарды терлеу және булану арқылы салқындату оның жылуды таратудың негізгі тәсілі деп ойландырады. Кейінгі зерттеулер көрсеткендей, шайтандар ыстықтан құтылу үшін терлемейді, бірақ тез тыныс алады. Кішкентай жануарлар ыстық және құрғақ жағдайларда өмір сүруге мәжбүр болғандықтан, олар түнгі өмір салтын ұстанады және күндіз дене температурасын төмендетеді, ал шайтан күндіз белсенді және оның дене температурасы түндегі ең төменгі деңгейден күндіздің ортасындағы ең жоғары деңгейге дейін өзгереді. Тасманиялық шайтанның стандартты метаболизмі күніне 141 кДж/кг (15,3 ккал/фунт) құрайды, бұл кішкентай торсықты жануарларға қарағанда бірнеше есе төмен. Бір шайтан күніне пайдаланады. Жердегі метаболизмі 407 кДж/кг (44,1 ккал/фунт) құрайды. Диетасы 70% суы бар белокқа негізделген. Әрбір тұтынылған жәндік үшін энергия өндіріледі, ал соған сәйкес келетін валлаби еті бетонг пен потору, үй жануарлары (қой және қоян), балық, жеміс, өсімдіктер, жәндіктер, түйеқұйрықтар, бақалар мен бауырымен жорғалаушылар береді. Олардың диетасы әртүрлі және қол жетімді тамаққа байланысты. Тасманиялық шайтан тайлациннің жойылуынан бұрын, ата-аналары жоқ кезде ояда жалғыз қалған тайлацин балаларын жеген. Бұл тайлациннің жойылуын тездеткен болуы мүмкін, өйткені тайлациндер де шайтандарды жеген. Шайтандар металл тұзақтарды тістеп бұзуға қабілетті және азық-түлік сақтағыштарына кіруден гөрі тұтқындықтан қашу үшін күшті жақтарын сақтайды. Осы тұрғыдан алғанда, тасманиялық фермерлер шайтандарға риза, өйткені олардың өліктерді тез тазалауы малға зиян келтіретін жәндіктердің таралуын болдырмауға көмектеседі. Кейбір өлі жануарлар жойылады, өйткені шайтандар артық тамақты кейінірек жеу үшін мекенжайына қайтарады. Кішкентай омыртқалы және омыртқасыз жануарлардан басқа, жас шайтандар ағаштарға көтеріліп, құрттар мен құс жұмыртқаларын жейді. Оның дауысы бірнеше шақырым қашықтықтан естіледі. Бұл тамақты бөлісу үшін әріптестерге хабарлау ретінде түсіндіріледі, сондықтан тағам шірімейді және энергия үнемделеді. Әдетте, басым жануар тойып, кетеді, сол уақытта кез келген қарсыластармен күреседі. Жеңілген жануарлар шаштары мен құйрықтарын тік ұстап, бұталарға қарай қашады, жеңімпаз оларды қуа жетеді және мүмкіндігінше құрбанның артқы жағын шағып алады. Тамақ көзі көбейгенде даулар азаяды, себебі мақсат басқа шайтандарды қанау емес, жеткілікті тамақ алу болып көрінеді. Дегенмен, қақтығыстар болады және жарақаттар жиі кездеседі. Олар артқы аяқтарымен тұрып, бір-бірінің иығын алдыңғы аяқтарымен және баспен итеріп, сумо күресіне ұқсас қимылдар жасайды. Шайтандар дефекация үшін сол жерлерге қайта оралады және оны жалпы ортақ жерде, шайтан клоакасы деп атайды. Бұл ортақ дефекацияның жақсы түсінілмеген коммуникация құралы болуы мүмкін деп есептеледі. Қиыр құйрықты бүркіттердің де шайтандарға ұқсас өлік-аяқ диетасы бар және олар бәсекелес ретінде қарастырылады. Кволлдар мен шайтандар да Тасманияда тікелей бәсекелестікке түседі. Джонс кволлдың шайтанның ең ірі түрі, дақылды құйрықты кволл және ең кішкентай түрі, шығыс кволлдың әсерімен шамамен екі жылдық 100-200 ұрпақта қазіргі күйіне жеткеніне сенді. Тасманиялық шайтан мен кволлдардың арасындағы эволюциялық жылдамдық сүтқоректілер арасындағы орташа эволюциялық жылдамдықтан 50 есе жоғары.

The Tasmanian devil is a keystone species in the ecosystem of Tasmania. It is a nocturnal and crepuscular hunter, spending the days in dense bush or in a hole. Devils can scale trees of trunk diameter larger than , which tend to have no small side branches to hang onto, up to a height of around Devils that are yet to reach maturity can climb shrubs to a height of , and can climb a tree to if it is not vertical. Devils can also swim and have been observed crossing rivers that are in width, including icy cold waterways, apparently enthusiastically. Tasmanian devils do not form packs, but rather spend most of their time alone once weaned. They are considered to be non territorial in general, but females are territorial around their dens. In a period of between two and four weeks, devils' home ranges are estimated to vary between , with an average of changing dens every 1–3 days and travelling a mean distance of every night. However, there are also reports that an upper bound can be per night. They choose to travel through lowlands, saddles and along the banks of creeks, particularly preferring carved out tracks and livestock paths and eschewing steep slopes and rocky terrain. While the dasyurids have similar diet and anatomy, differing body sizes affect thermoregulation and thus behaviour. In ambient temperatures between , the devil was able to maintain a body temperature between When the temperature was raised to , and the humidity to 50%, the devil's body temperature spiked upwards by within 60 minutes, but then steadily decreased back to the starting temperature after a further two hours, and remained there for two more hours. During this time, the devil drank water and showed no visible signs of discomfort, leading scientists to believe that sweating and evaporative cooling is its primary means of heat dissipation. A later study found that devils pant but do not sweat to release heat. As the smaller animals have to live in hotter and more arid conditions to which they are less well adapted, they take up a nocturnal lifestyle and drop their body temperatures during the day, whereas the devil is active in the day and its body temperature varies by from its minimum at night to the maximum in the middle of the day. The standard metabolic rate of a Tasmanian devil is 141 kJ/kg (15.3 kcal/lb) per day, many times lower than smaller marsupials. A devil uses per day. The field metabolic rate is 407 kJ/kg (44.1 kcal/lb). The diet is protein based with 70% water content. For every of insects consumed, of energy are produced, while a corresponding amount of wallaby meat generated bettong and potoroos, domestic mammals (including sheep and rabbits), fish, fruit, vegetable matter, insects, tadpoles, frogs and reptiles. Their diet is widely varied and depends on the food available. Before the extinction of the thylacine, the Tasmanian devil ate thylacine joeys left alone in dens when their parents were away. This may have helped to hasten the extinction of the thylacine, which also ate devils. Devils can bite through metal traps, and tend to reserve their strong jaws for escaping captivity rather than breaking into food storage. In this respect, devils have earned the gratitude of Tasmanian farmers, as the speed at which they clean a carcass helps prevent the spread of insects that might otherwise harm livestock. Some of these dead animals are disposed of when the devils haul off the excess feed back to their residence to continue eating at a later time. in addition to small vertebrates and invertebrates, juveniles climb trees to eat grubs and birds' eggs. it can often be heard several kilometres away. This has been interpreted as notifications to colleagues to share in the meal, so that food is not wasted by rot and energy is saved. Typically, the dominant animal eats until it is satiated and leaves, fighting off any challengers in the meantime. Defeated animals run into the bush with their hair and tail erect, their conqueror in pursuit and biting their victim's rear where possible. Disputes are less common as the food source increases as the motive appears to be getting sufficient food rather than oppressing other devils. although fighting does occur. and scarring is common. They can also stand on their hind legs and push each other's shoulders with their front legs and heads, similar to sumo wrestling. Devils are known to return to the same places to defecate, and to do so at a communal location, called a devil latrine. It is believed that the communal defecation may be a means of communication that is not well understood. Wedge tailed eagles have a similar carrion based diet to the devils and are regarded as competitors. Quolls and devils are also seen as being in direct competition in Tasmania. Jones believed that the quoll has evolved into its current state in just 100–200 generations of around two years as determined by the equal spacing effect on the devil, the largest species, the spotted tail quoll, and the smallest species, the eastern quoll. Both the Tasmanian devil and the quolls appears to have evolved up to 50 times faster than the average evolutionary rate amongst mammals.

Көбею

Әйелдер жыныстық жетілуіне жеткенде, көбінесе екінші жылында көбейе бастайды. Осы кезде олар жылына бір рет өнімді болады, қызған кезде бірнеше жұмыртқа жасайды. Наурыз айында болатын жұптасу, күндіз де, түнде де қорғалған жерлерде өтеді. Ұрғашы шайтандар көбейтілу маусымында еркектер арасында күреске түседі, ал ұрғашысы үстем еркекпен жұптасады. Әйелдер 21 күн ішінде үш рет жұмыртқалай алады, ал жұптасу бес күнге созылуы мүмкін; бір жұптың сегіз күн жұптасу орнында болғаны тіркелген. Жүктілік деңгейі жоғары – жұптасу маусымында екі жасар аналықтардың 80%-ында жаңа туған балалары байқалды, оларды "кішкентай шайтандар" деп те атайды. Балалар туғанда, жатырдан шығып, жабысқақ қабықша арқылы қапқа өтетін кезде қызыл тіске дейін бәсекелестік күшейеді. Қаптың ішінде олар әрқайсысы келесі 100 күнге сосқа жабысады. Тасманиялық шайтанның қапшағы, вумбат сияқты, артқа қарай ашылады, сондықтан аналыққа қаптың ішіндегі балалармен байланыс жасау қиын. Туғандағы балалардың көптігіне қарамастан, аналықта тек төрт сосқа бар, сондықтан қапшақта төрттен артық бала соруға таба алмайды, және аналық шайтан неғұрлым үлкен болса, оның балалары соғұрлым азырақ болады. Бала сосқаға тигеннен кейін, ол кеңейеді, нәтижесінде үлкен сосқа жаңа туған баланың аузында берік бекітіліп, оның қаптан құлап кетпеуін қамтамасыз етеді. Тұтқындықта өсірілген, жетім қалған немесе ауру аналардан туған жас шайтандарға көбінесе сүт алмастырғыштар қолданылады. Басқа қаптал жануарлардың сүтімен салыстырғанда, шайтан сүтінің құрамы туралы көп мәлімет жоқ. Сүтінде плаценталы сүтқоректілердің сүтіне қарағанда темірдің мөлшері жоғары. Алайда, адамдардың тікелей аң аулауы, динголармен бәсекелестігі, 3000 жыл бұрын континенттегі барлық ортаны пайдаланған адамдардың санының өсуі, немесе осы үш фактордың комбинациясы белгісіз; шайтандар континентте 3000 жылдан бері динголармен бірге өмір сүрді. Еуропалықтар келген кезде ет жейтін қаптал жануарлар әлі де белсенді болды. Еуропалықтар келгеннен кейін тилациннің жойылуы кеңінен белгілі, бірақ Тасманиялық шайтанға да қауіп төнді. Жалпы алғанда, қатерлі ісік шайтандардың өлімінің жиі кездесетін себебі болып табылады. 2008 жылы Тасманиялық шайтандарда потенциалды қатерлі заттардың жоғары деңгейі анықталды. Тасмания үкіметінің тапсырысымен 16 шайтанның майлы тіндерінен алынған химиялық заттарға жасалған алдын ала зерттеулер гексабромбифенилдің (BB153) жоғары деңгейін және декабромдифенил эфирінің (BDE209) "құрамындағыдан жоғары" деңгейін көрсетті. "Тасманиялық шайтанды құтқару" қоры – "Тасманиялық шайтанды құтқару" бағдарламасының ресми қаржы жинау ұйымы. Басымдық Тасманиялық шайтанның табиғатта тірі қалуын қамтамасыз ету болып табылады.

Females start to breed when they reach sexual maturity, typically in their second year. At this point, they become fertile once a year, producing multiple ova while in heat. Occurring in March, mating takes places in sheltered locations during both day and night. Males fight over females in the breeding season, and female devils will mate with the dominant male. Females can ovulate up to three times in a 21 day period, and copulation can take five days; one instance of a couple being in the mating den for eight days has been recorded. The pregnancy rate is high; 80% of two year old females were observed with newborns in their pouches during the mating season. or "imps". When the young are born, competition is fierce as they move from the vagina in a sticky flow of mucus to the pouch. Once inside the pouch, they each remain attached to a nipple for the next 100 days. The female Tasmanian devil's pouch, like that of the wombat, opens to the rear, so it is physically difficult for the female to interact with young inside the pouch. Despite the large litter at birth, the female has only four nipples, so there are never more than four babies nursing in the pouch, and the older a female devil gets, the smaller her litters will become. Once the young have made contact with the nipple, it expands, resulting in the oversized nipple being firmly clamped inside the newborn and ensuring that the newborn does not fall out of the pouch. Milk replacements are often used for devils that have been bred in captivity, for orphaned devils or young who are born to diseased mothers. Little is known about the composition of the devil's milk compared to other marsupials. The milk contains a higher amount of iron than the milk of placental mammals. However, whether it was direct hunting by people, competition with dingoes, changes brought about by the increasing human population, who by 3000 years ago were using all habitat types across the continent, or a combination of all three, is unknown; devils had coexisted with dingoes on the mainland for around 3000 years. carnivorous marsupials were still active when Europeans arrived. The extermination of the thylacine after the arrival of the Europeans is well known, but the Tasmanian devil was threatened as well. Cancer in general is a common cause of death in devils. In 2008, high levels of potentially carcinogenic flame retardant chemicals were found in Tasmanian devils. Preliminary results of tests ordered by the Tasmanian government on chemicals found in fat tissue from 16 devils have revealed high levels of hexabromobiphenyl (BB153) and "reasonably high" levels of decabromodiphenyl ether (BDE209). The Save the Tasmanian Devil Appeal is the official fundraising entity for the Save the Tasmanian Devil Program. The priority is to ensure the survival of the Tasmanian devil in the wild.

Халық санының азаюы

Тарихта кем дегенде екі ірі популяцияның төмендеуі тіркелген, бұл мүмкін ауру эпидемияларына байланысты болды: 1909 және 1950 жылдары. Бұл түр 2005 жылы Тасманияның 1995 жылғы қауіп төнген түрлерді қорғау туралы заңы бойынша осал деп тізілді, сондай-ақ 1999 жылғы Австралияның қоршаған ортаны қорғау және биологиялық әртүрлілікті сақтау туралы заңы бойынша. IUCN 1996 жылы Тасманиялық шайтанды төменгі тәуекел/ең аз алаңдаушылық санатына жатқызды, бірақ 2009 жылы оны құрып кету қаупі бар деп қайта жіктеді. Шайтанның малға шабуыл жасап, өлтіретініне сенгендіктен, әсіресе әлсіз қойларды жейтін шайтанның топтық бейнесінің күшті әсерінен, 1830 жылдан бастап шайтанды ауылдық жерлерден жою мақсатында сыйлық жүйесі енгізілді. Алайда, Гюйлердің зерттеулері малдың жоғалуының нақты себебі нашар жер басқару саясаты және жабайы иттіктер екенін көрсетті. Келесі 100 жыл ішінде тұзақтарға түсіру және улану оларды құрып кету қаупіне жеткізді. 1936 жылы соңғы тайлациннің өлімінен кейін Тасманиялық шайтан 1941 жылдың маусым айында заңмен қорғалды және популяциясы бірте-бірте қалпына келді. Осы кезеңде қоршаған ортаны қорғаушылар да белсендірек болды, әсіресе ғылыми зерттеулер шайтанның малға төнген қаупін күрт жоғары бағалағанын көрсететін жаңа деректер ұсынды. 1970 жылдардың басында популяцияның өсуінен кейін саны ең жоғары деңгейге жеткен болуы мүмкін; 1975 жылы олардың саны азайған деп хабарланды, бұл мүмкін популяцияның тым көп болуына және салдарынан азық-түлік жетіспеушілігіне байланысты болды. 1987 жылы халық санының артуы және малға келтірілген зиян туралы тағы бір хабарлама жарияланды. Келесі жылы Trichinella spiralis, жануарларды өлтіретін және адамдарға жұғатын паразит, шайтандарда табылды, бұл шағын дабылға себеп болды, бірақ ғалымдар халыққа шайтандардың 30%-ында бұл паразит бар екенін, бірақ олар оны басқа түрлерге жұқтыра алмайтынын растағаннан кейін бұл дабыл басылды. Бақылауға алуға рұқсаттар 1990 жылдары тоқтатылды, бірақ заңсыз өлтіру белгілі бір деңгейде, бірақ "жергілікті түрде қарқынды" жалғасуда. Бұл шайтанның өмір сүруі үшін маңызды проблема емес. 2015 жылдың 25 қыркүйегінде 20 иммундалған шайтанға микрочип салынып, Нараунтапу ұлттық паркіне жіберілді. 5 қазан күні төрт шайтан көлікке шағылысты, бұл "Тасманиялық шайтанды құтқару" ұйымының жетекшісі Саманта Фокс DFTD-ден кейін Тасманиялық шайтанға ең үлкен қауіп – жол апаты екенін айтуына себеп болды. Автокөліктер жақындағанда шу шығарып, шамдарды жандыратын күн энергиясымен жұмыс істейтін дабылдардың бірнеше сериясы сынақтан өтті, жануарларды ескерту мақсатында. Сынақ 18 айға созылды және сынақ аймағындағы өлім саны бақылау тобына қарағанда үш есе азайды.

At least two major population declines, possibly due to disease epidemics, have occurred in recorded history: in 1909 and 1950. The species was listed as vulnerable under the Tasmanian Threatened Species Protection Act 1995 in 2005 and the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 The IUCN classified the Tasmanian devil in the lower risk/least concern category in 1996, but in 2009 they reclassified it as endangered. As it was believed devils would hunt and kill livestock, possibly due to strong imagery of packs of devils eating weak sheep, a bounty scheme to remove the devil from rural properties was introduced as early as 1830. However, Guiler's research contended that the real cause of livestock losses was poor land management policies and feral dogs. Over the next 100 years, trapping and poisoning brought them to the brink of extinction. After the death of the last thylacine in 1936, the Tasmanian devil was protected by law in June 1941 and the population slowly recovered. During this time environmentalists also became more outspoken, particularly as scientific studies provided new data suggesting the threat of devils to livestock had been vastly exaggerated. Numbers may have peaked in the early 1970s after a population boom; in 1975 they were reported to be lower, possibly due to overpopulation and consequent lack of food. Another report of overpopulation and livestock damage was reported in 1987. The following year, Trichinella spiralis, a parasite which kills animals and can infect humans, was found in devils and minor panic broke out before scientists assured the public that 30% of devils had it but that they could not transmit it to other species. Control permits were ended in the 1990s, but illegal killing continues to a limited extent, albeit "locally intense". This is not considered a substantial problem for the survival of the devil. On 25 September 2015, 20 immunised devils were microchipped and released in Narawntapu National Park. By 5 October four had been hit by cars, prompting Samantha Fox, leader of Save the Tasmanian Devil, to describe roadkill as being the biggest threat to the Tasmanian devil after DFTD. A series of solar powered alarms have been trialled that make noises and flash lights when cars are approaching, warning the animals. The trial ran for 18 months and the trial area had two thirds less deaths than the control.

Түйе ісігі ауруы

Алғаш рет 1996 жылы Тасманияның солтүстік-шығысындағы Вильям тауында байқалған, бет ісігі ауруы (DFTD) Тасманияның жабайы жындыларын қырып салған, ал әсерінің бағалауы бойынша жындылар популяциясы 20%-дан 80%-ға дейін азайды, бұл штаттың 65%-дан астам бөлігін қамтиды. Штаттың батыс жағалауы мен алыс солтүстік-батысы – жындыларда ісік кездеспейтін жалғыз аймақтар. Жеке жындылар инфекциядан кейін бірнеше айдың ішінде өледі. Бұл ауру – жұқпалы қатерлі ісіктің мысалы, яғни ол жұқпалы және бір жануардан екіншісіне таралады. Бұл ісік, қабылдаушы жануардың иммундық жүйесін қозғамай, бір қабылдаушыдан екіншісіне тарауға қабілетті. Көбірек шағылысатын, үстемдік танытатын жындылар бұл ауруға көбірек ұшырайды. Табиғи тасманиялық жындылар популяциясы аурудың таралуын қадағалау және аурудың таралу деңгейіндегі өзгерістерді анықтау үшін бақыланады. Далалық бақылау аурудың бар-жоғын тексеру және зардап шеккен жануарлардың санын анықтау үшін белгілі бір аймақта жындыларды ұстауды қамтиды. Аурудың уақыт өте келе таралуын сипаттау үшін аталған аймаққа бірнеше рет қайта оралады. Қазірге дейін, аурудың белгілі бір аймақтағы қысқа мерзімді әсерінің ауыр болуы мүмкін екені анықталды. Бұл әсерлердің сақталуын немесе популяциялардың қалпына келуін бағалау үшін, бірнеше аймақта ұзақ мерзімді бақылау қажет.

Адамдармен қарым-қатынасы

1970 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльстің батысындағы Нитчи көлінде 49 түрлі шайтанның 178 тістен тұратын әшекей мойындық киген еркек адамның қаңқасы табылды. Қаңқаның жасы 7000 жылға жуық деп есептеледі, ал мойындық қаңқадан әлдеқайда көне деп саналады. Археолог Жозефин Флад шайтанды тістері үшін аулағандықтарының оның Австралия материгінде жойылуына себеп болғанын айтады. Оуэн мен Пембертон мұндай мойындықтардың сирек табылатынын атап көрсетеді. Шайтан сүйектері бар үйінділер де сирек кездеседі – екі маңызды мысал, Батыс Австралияның оңтүстік-батысындағы Devil's Lair және Виктория штатындағы Tower Hill. Тасманияда жергілікті австралиялықтар мен шайтандар бір үңгірлерде паналаған. Еуропалықтар жазған тасманиялық аборигендердің шайтанды атауларының ішінде "тарраба", "поирна" және "пар лу мер рер" бар. Сондай-ақ "Тараба" және "пуринина" сияқты нұсқалары да кездеседі. Шайтандар адамдарды жейді деген кең таралған сенім бар. Олар өлгендерді жейтіні белгілі болғанымен, орманға адасқан тірі адамдарды жейді деген аңыз да бар. Ескірген нанымдар мен олардың мінез-құлқына қатысты артық айтуларға қарамастан, көптеген, бірақ барлығы емес, шайтандар адамның жанында тыныш тұрады; кейбіреулері қорқыныштан дірілдейді. Адам ұстаса, олар қорқып, шағып немесе тырнап алады, бірақ берік ұстаса, тыныш тұрады. Оларды үйретуге болады, бірақ олар қоғамдық емес және оларды үй жануары ретінде ұстауға лайық деп есептелмейді.

Жақында ғана шайтанды ғалымдар мен табиғат зерттеушілер көп зерттеген жоқ. 1960 жылдардың ортасында профессор Гюйлер зерттеушілер тобын жинап, шайтанды жүйелі түрде зерттеу жұмыстарын он жыл бойы жүргізді. Бұл оның қазіргі заманғы ғылыми зерттеулерінің бастауы деп есептеледі. Дегенмен, шайтан әлі де жағымсыз бейнеленген, тіпті туристік материалдарда да.

Тұтқында

Тасманиялық шайтанды тұтқында өсіруге жасалған алғашқы әрекеттер шектеулі сәттілікке жетті. Мэри Робертс 1913 жылы Бомарис зообағында бір жұп шайтанды (ол оларды Билли және Труганини деп атады) өсірді. Бірақ, Биллиді алып тастау туралы кеңес берілгенімен, Робертс Труганини оның жоқтығына қатты қайғырып, оны қайтарып алды. Бірінші ұрпақ Билли жеген деп болжанады, бірақ 1914 жылы екінші ұрпақ Билли алынып тасталғаннан кейін аман қалды. Робертс Лондон зоологиялық қоғамы үшін шайтандарды ұстау және өсіру туралы мақала жазды. Тіпті 1934 жылға дейін шайтанды сәтті өсіру сирек кездесетін жағдай еді. Тұтқындағы жас шайтандардың өсуін зерттеуде, кейбір даму кезеңдері Гюйлер баяндағаннан өте өзгеше болды. 36-шы күні құлақ қабықшалары босады, ал көздері 115-121 күндері ашылды. 1950 жылдары бірнеше жануар еуропалық зообақтарға берілді. 2005 жылдың қазан айында Тасмания үкіметі Дания королі Фредерик X және оның Тасманияда туған әйелі Мэридің бірінші ұлының дүниеге келгеніне орай Копенгаген зообағына екі еркек және екі әйел шайтанды жіберді. Австралия үкіметінің экспорт шектеулеріне байланысты, сол кезде бұл Австралиядан тыс жерде өмір сүрген жалғыз шайтандар еді. Сан-Диего жануарлар дүниесі және Альбукерки биопаркі бағдарламаға қатысу үшін таңдалды, ал Веллингтон және Окленд зообақтары да олардан кейін қосылды. АҚШ-та Австралия үкіметінің «Тасманиялық шайтанды құтқару» бағдарламасы аясында тағы төрт зообақ таңдалды: Форт-Уэйн балалар зообағы, Лос-Анджелес зообағы, Сент-Луис зообағы және Толедо зообағы. Тұтқындағы шайтандар көбінесе келушілерге қызмет ету үшін күндіз ояу болуға мәжбүр, олардың табиғи түнгі өмір салтынан ауытқуға мәжбүр болады.

Танымал мәдениетте

Ібіліс – Австралиядағы әйгілі жануар, әсіресе Тасманиямен байланысты. Бұл жануар Тасмания ұлттық парктері мен жабайы табиғат қызметінің символы ретінде қолданылады. «Хобарт Девилз» бір кезде Ұлттық баскетбол лигасының құрамында болған. Австралиядағы бірнеше естелік монеталарда оның суреті бейнеленген. Тасманиядағы «Каскад» сыра зауыты имбирь сырасын Тасмания ібілісінің суреті бар этикеткамен сатады. 2015 жылы Тасмания ібілісі Тасманияның мемлекеттік символы ретінде таңдалды. Тасмания ібілісі туристердің арасында танымал, ал Тасмания ібілісін сақтау паркінің директоры олардың жойылуын «Австралия мен Тасмания туризмі үшін өте ауыр соққы» деп сипаттады. Сонымен қатар, Тасманияның солтүстігіндегі Лансестон қаласында туристік орталық ретінде 19 метр биіктігі мен 35 метр ұзындығы бар алып ібіліс салынбақ, оған миллиондаған долларлар жұмсалмақ. Ібілістер 1970 жылдардан бері экожүрек туризм ретінде пайдаланыла бастады, себебі зерттеулер көрсеткендей, бұл жануарлар туралы шетелде көбінесе Тасманияда ғана біледі, сондықтан олар маркетингтік күш-жігердің орталық нүктесі болуы керек екені ұсынылды, нәтижесінде кейбір ібілістер промо-турларға қатыстырылды. Тасмания ібілісі, әдетте, халықаралық деңгейде 1954 жылы «Looney Tunes» мультфильмінің «Тасмания ібілісі» немесе «Таз» кейіпкерінің шабыты ретінде танымал. Сол кезде көпке белгісіз болған, дауысы қатты, белсенді мультфильм кейіпкерінің нақты жануармен көп ортақ ештеңесі жоқ. 1957 мен 1964 жылдар аралығында бірнеше қысқаметражды фильмдерден кейін, кейіпкер 1990 жылдарға дейін зейнеткерлікке шықты, содан кейін ол өзінің жеке шоуы «Таз Мания» арқылы қайтадан танымал болды. 1997 жылы газетте жарияланғандай, «Warner Bros.» компаниясы «кейіпкердің тауарлық белгісін тіркеп, «Тасмания ібілісі» атауын сақтап қалды», және бұл тауарлық белгі «қорғалып келді», соның ішінде Тасмания компаниясына балық аулау құралын «Тасмания ібілісі» деп атауға рұқсат беру үшін сегіз жылдық сот процесі болды. Одан кейін пікірталас туды, және Тасмания үкіметінің делегациясы «Warner Bros.» компаниясымен кездесті. Кейіннен туризм министрі Рей Грум «ауызша келісімге» қол жеткізілгенін хабарлады. «Warner Bros.» компаниясына жыл сайын төлем жасалады, ал Тасмания үкіметі «Таз» суретін «маркетингтік мақсаттарда» пайдалана алады. Бірақ бұл келісім кейіннен күшін жойды. 2006 жылы «Warner Bros.» Тасмания үкіметіне «Таздың» жұмсақ ойыншықтарын сатуға рұқсат берді, ал түскен пайда DFTD зерттеулеріне бағытталды.

The devil is an iconic animal within Australia, and particularly associated with Tasmania. The animal is used as the emblem of the Tasmanian National Parks and Wildlife Service, The Hobart Devils were once part of the National Basketball League. The devil has appeared on several commemorative coins in Australia over the years. Cascade Brewery in Tasmania sells a ginger beer with a Tasmanian devil on the label. In 2015, the Tasmanian devil was chosen as Tasmania's state emblem. Tasmanian devils are popular with tourists, and the director of the Tasmanian Devil Conservation Park has described their possible extinction as "a really significant blow for Australian and Tasmanian tourism". There has also been a multimillion dollar proposal to build a giant 19 m high, 35 m long devil in Launceston in northern Tasmania as a tourist attraction. Devils began to be used as ecotourism in the 1970s, when studies showed that the animals were often the only things known about Tasmania overseas, and suggested that they should therefore be the centrepiece of marketing efforts, resulting in some devils being taken on promotional tours. The Tasmanian devil is probably best known internationally as the inspiration for the Looney Tunes cartoon character the Tasmanian Devil, or "Taz" in 1954. Little known at the time, the loud hyperactive cartoon character has little in common with the real life animal. After a few shorts between 1957 and 1964, the character was retired until the 1990s, when he gained his own show, Taz Mania, and again became popular. In 1997, a newspaper report noted that Warner Bros. had "trademarked the character and registered the name Tasmanian Devil", and that this trademark "was policed", including an eight year legal case to allow a Tasmanian company to call a fishing lure "Tasmanian Devil". Debate followed, and a delegation from the Tasmanian government met with Warner Bros. Ray Groom, the Tourism Minister, later announced that a "verbal agreement" had been reached. An annual fee would be paid to Warner Bros. in return for the Government of Tasmania being able to use the image of Taz for "marketing purposes". This agreement later disappeared. In 2006, Warner Bros. permitted the Government of Tasmania to sell stuffed toys of Taz with profits funnelled into research on DFTD.