Кіріспе

Индонезия мен Шығыс Тиморға тән бұғы түрлері.

Явандық руса немесе Сунда самбары (Rusa timorensis) – Индонезия мен Шығыс Тимордың туған жері – ірі бұғы түрі. Оңтүстік жарты шарда әртүрлі аймақтарға әкелініп таратылған.

Таксономия

Явандық русаның жеті түршесі танылады: Бұзаулар дақсыз туады. Еркектер ұрғашылардан ірілеу; басынан денеге дейінгі ұзындығы , ал құйрығы бар. Еркектердің салмағы , ұрғашылардың шамамен .

Таралуы және мекендейтін ортасы

Явандық руса Индонезияның Ява, Бали және Тимор аралдарында табиғи түрде кездеседі. Ол Ириан-Джая, Борнео, Кіші Сунда аралдары, Малуку, Сулавеси, Понпей, Маврикий, Реюньон, Фиджи, Тонга, Самоа, Вануату, Соломон аралдары, Рождество аралы, Кокос аралдары, Науру, Австралия материгі, Жаңа Каледония, Жаңа Зеландия, Папуа-Жаңа Гвинея, Жаңа Британия және Жаңа Ирландияға әкелінген. Явандық русаны голландтар 1900 жылдардың басында Жаңа Гвинеяға енгізді. Батыс Папуаның жазықтарына енгізілгеннен бері, бұл түр кеңінен таралып, жаңа ареалда көптеп кездеседі. Дегенмен, табиғи ареалдағы саны соңғы екі онжылдықта шамамен 10 000 басқа азайды және одан әрі азаю қаупі бар. Осының салдарынан, ол табиғи ареалдағы осал түр ретінде тізілді және 2018 жылы Индонезия заңдарымен қорғалатын түр деп жарияланды. 1980-ші және 1990-шы жылдары ұлттық саябақтар сияқты қорғалған аумақтар браконьерлік пен жайылымдық жерлерді жойған жерді пайдаланудың салдарына қарсы бақылау үшін қолданылды. Алайда, Индонезиядағы Балуран ұлттық саябағында инвазивті тікенді акацияның салдарынан жайылымдық жерлердің жоғалуына байланысты көптеген Явандық русалары қырылды.

Экология

Жавандық русалар көбінесе түнгі уақытта белсенді, бірақ күндіз де шөп жейді.

Көбею

Жавандық руса шілде және тамыз айларында көбейеді, осы кезде бұғылар дауыспен шақырып, қатты, сырығып келген үн шығарып және мүйіздерімен күреседі. 8 айлық жүктіліктен кейін, көктемнің басында бір немесе екі жас төл туады. Бұзаулар 6–8 айда емшектен айырылады, ал жыныстық пісілуі 3–5 жылда, ортаның жағдайларына қарай жетеді. Жаван русалары табиғатта да, тұтқындықта да 15–20 жыл өмір сүреді.