Кіріспе

Сурчин () – Белград қаласының муниципалитеті. 2022 жылғы халық санауы бойынша, оның халқы 45 452 адамды құрайды. Бұл 2003 жылы Земун муниципалитетінен бөлініп шыққан Белградтың ең жаңа муниципалитеті. Оның ең маңызды ерекшелігі – қаланың батысына бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан Белградтың Никола Тесла әуежайы. Бұл муниципалитет Белград қаласының шеткі ауданы болып табылады.

Тарих

Қаланың аумағы тарихи алдынан қоныстанған, және ежелгі дәуірлерге тән археологиялық жағдайлар жиі кездеседі. Қазірге дейін, бұл жерде тас дәуірінде, неолит дәуірінде, қола дәуірінде және рим дәуірінде адамдар қоныстанғандығы анықталды. 1991 жылдан 2002 жылға дейін муниципалитет халқы 35 591-ден 38 695-ке дейін өсті. Осы өсімнің көп бөлігі Югославия соғыстарынан (көбінесе Хорватия және Босния мен Герцеговинадан) келген босқындардың есебінен болды. 2002 жылдан кейін көптеген босқындар серб азаматтығын алғандықтан, ресми халық санының едәуір артқанын күтуге болады. Сурчин 1965 жылға дейін өз алдына муниципалитет болды, содан кейін Земун муниципалитетіне қосылды (оған дейін Болжевци және Добановци муниципалитеттері Сурчин муниципалитетіне қосылған еді). 1990 жылдардан бері Земундан бөліну жөніндегі қозғалыс өте белсенді болды, және жаңа муниципалитет құру үшін Белград қаласының уставында талап етілетін шарттардың бірін орындамаса да (атап айтқанда, 50 000-нан астам халық болуы), Белград қалалық мәжілісі 2003 жылдың 24 қарашасында Сурчинді Земундан ресми түрде бөліп алуға дауыс берді. Жаңа құрылған муниципалитет келесі муниципалды сайлауларға дейін Земун муниципалитетінің басқаруында қалды және 2004 жылдың 3 қарашасында өз әкімшілігін алды. Дегенмен, Сурчиндегі муниципалдық басқару және жалпы саяси жағдай содан бері өте тұрақсыз болып келеді. Қала өсіп дамыған сайын, шығысқа қарай "Жаңа Сурчин" (Нови Сурчин) деп аталатын жаңа аудан пайда болды, ол Жаңа Белградтың қалалық құрылысының батыс бөлігі – Лединмен қалалық байланысты қамтамасыз етті. Войводина және Матице Серпске көшелерінің қиылысында жаңа шіркеудің құрылысы 2023 жылдың тамызында басталды. Жерді жергілікті тұрғын Живко Маджаревич сыйға берді. Серб православие шіркеуі Құдіретті Марияның тууына арналады.

География

Сурчин Шығыс Сырмия аймағында, Белградтың орталығынан батысқа қарай 20 км жерде орналасқан. Ол Земун (солтүстік) және Нови-Београд (шығыс) муниципалитеттерімен шектеседі. Муниципалитеттің батыс шекарасы Воеводина провинциясының әкімшілік шекарасы болып табылады, ал Сава өзені Чукарица (оңтүстік-шығыста) және Обреновац (оңтүстік) муниципалитеттеріне шекараны құрайды. Муниципалитет аумағы жазық және батпақты, өйткені бүкіл оңтүстік бөлігі Саваның су тасқыны алабына жатады. Көптеген кішігірім өзендер (көбінесе арналанған) муниципалитет арқылы ағады, ең танымалдары Галовица және Ярчина. Өзінің бастауынан су алатын арналанған Шуганица өзені қаланың батыс бөлігінде орналасқан. Басқа географиялық ерекшеліктері – Фенек және Живача тоғандары, Бойчиннің үлкен орманды аймағы (серб. Бойчинска шума) және Савадағы ең ірі аралдардың бірі – Прогарска ада. Сурчин Белград–Загреб тас жолының оңтүстігінде, Белград айналма жолында орналасқан, ол Белградтың қалалық орталығынан тікелей қаланың оңтүстік шеттеріне ауыр көліктердің қозғалысын қамтамасыз етуі күтілуде (қазіргі уақытта бұл арқылы өтетін автокөлік жолы бар жалғыз Еуропа астанасы). Айналма жолының Сырмия бөлігі (Добановциде тас жолдан бөлінеді, содан кейін Сурчин–Яково–Остружницаға қарай барады) салынды және қолданысқа енгізілді. Белградтың жергілікті жүк темір жолы айналма жолымен қатар жүреді. Crni Lug ("Қара тоғай") – Сава өзенінің иілісі бойында, Прогар мен Болжевци арасында орналасқан жазық, орманды су тасқыны. Бұл емен орманының бір бөлігі. Crni Lug Белградтың орталығынан және Никола Тесла әуежайынан оңтүстікке қарай орналасқан. Аймақтың бір бөлігі жалпы ауданы 15000 га аңшылық алқап ретінде ұйымдастырылған, оның ішінде қоршалған бөлігі бар. Бұл жерде жабайы шошқаларды топтап аң аулау ұйымдастырылады. Жабайы шошқадан басқа, еуропалық бұғы және қара бұғы да өсіріледі. Муниципалитетте тағы екі аңшылық алқап бар: Dobanovački Zabran ("Добановци тоғайы"), оны әскерилер басқарады, және Donji Srem ("Төменгі Сырмия"). Белградтың шетінде шакалдардың санының өсуі 2000 жылдардың басында басталды. Олардың саны артқан сайын, жануарлар Сурчин ауданында жиі кездесе бастады. 2020 жылдардың басында экологтар олардың қозғалысын бақылау үшін Сурчин маңында шакалдарға таңбалар қойды.

Демография

2011 жылғы халық санауының нәтижесі бойынша Сурчин муниципалитетінің халқы 43 819 адамды құрайды. Бұрын муниципалитет Белградтың шығысымен қалалық байланысқа ие болмаған, яғни Нови-Београдтың батыс шетіндегі Ледин ауданы қаламен байланыстырып тұрған. Алайда, сол жол бойында қалалық аймақ дамып, Белград пен Сурчин бірыңғай құрылыс аймағына айналды. Халық санының өсуімен бірге Сурчиннің төңірегінде де ұқсас даму орын алып, ол Добановци (солтүстік), Яково (оңтүстік) және Бечмен (батыс) елді мекендерімен бірігіп, жалғасқан қалалық аймаққа айналуда.