Кіріспе

Вирустың түрі Австралиялық жарғанақ лизавирусы (ABLV), бастапқыда Pteropid lyssavirus (PLV) деп аталатын, құтыру вирусына жақын энзоотиялық вирус. Ол алғаш рет 1995 жылдың қаңтарында Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының солтүстігіндегі Баллина қаласының маңында жиналған 5 айлық жас қара ұшқыр түлкіде (Pteropus alecto) анықталды. ABLV - Лиссавирус тұқымдасының жетінші мүшесі (оның ішінде құтыру вирусы бар) және Австралияда орналасқан жалғыз Лиссавирус мүшесі. АБЛВ лиссавирустардың І филотобына жатқызылды.

Молекулалық құрылысы

Австралиялық жарғанақ лизавирусы (ABVL) басқа лизавирустармен көптеген құрылымдық сипаттамаларды бөліседі, бірақ генетикалық және серологиялық жағынан басқалардан ерекшеленеді.

Вирустың ену механизмі және жасушааралық сауда

АБЛВ-нің басқа да құтыру вирустарына ұқсас ену механизмі бар, ол қожалық жасушаларының рецептор арқылы жүргізілетін эндоцитозын пайдаланады. Гликопротеин (G) - тримерлі шпиктік белок, ол вирустың қаптамасына дейін созылып, қожалық жасушаларының беткі рецепторларымен өзара әрекеттеседі. Белгілі рецепторлар әлі күнге дейін белгісіз болса да, ABLV перифериялық жүйке жүйесінің нейромышектік түйіні арқылы иесінің жүйке жүйесіне кіреді деп есептеледі. Сонымен қатар, тік белок өте ерекше хост рецепторына байланады немесе липидтік салдарда корецепторды пайдаланады деп есептеледі. Қонақ жасушасының бетінде орналасқаннан кейін, ABLV клатрин-динамине тәуелді жолды пайдаланады. Вирустың сәтті енуі үшін инвагинация орнында актин полимерленуі қажет. Вирус толық эндоцитозданған, қаптамасы жоқ. Бәлеге лизосомамен бірігіп, инфекцияланған бәжедегі рН төмендейді. Ерте эндосоманың pH-ның төмендеуі G шпик протеинінің конформациялық өзгеруіне әкеледі. Бұл вирустық қаптаманың эндосомамен бірігуіне мүмкіндік береді, яғни нуклеокапсидті қоныс клеткасының цитоплазмасына шығарады. Сау жарғақтар арасында АВЛВ тасымалдаушылар саны 1% -дан аз деп есептелді. Ауру немесе жарақат алған жарғақтардың 5 - 10% -ы флуоресцентті антиденелерді зерттеу арқылы анықталды. Екінші жағдай 1996 жылдың тамызында басталды, 37 жастағы Моник Тодхантер Маккейден туған күн тойларында ұшқан түлкі саусағын тістеді, ол оны жерге түскен баладан алып тастауға тырысты. Алты айдан кейін, алғашқы АБЛВ өлімінен кейін көпшілік назарын аударғаннан кейін, ол вирусты тексеру туралы жалпы практика дәрігеріне кеңес берді. Емдеуден кейін профилактикалық шара қолдану ұсынылды, бірақ белгісіз себептермен ол емнен бас тартты. 27 ай инкубациядан кейін 1998 жылдың қарашасында құтыруға ұқсас ауру пайда болды. Ол қызуы жоғары, құсу, иық ауыруы, тамақ ішудің бұзылуы және бұлшық еттерінің қисаюы сияқты белгілермен келді. Ауруханаға түскеннен кейін жағдайы нашарлап, тамақ ішу қабілеті нашарлай бастады, бұлшықеттеріндегі спазмдар жиілеп, қаттырақ болды, ол үнемі ашулана бастады. Ол желдеткішке тәуелді болып, толық шалдыққандықтан сөйлесе алмайды. Әйел ауруханаға түскен күні оның ми-мұра сұйықтығы, сарысуы мен сілекейі тексерілді. Төртінші күні ауруханаға түскенде, бұл тесттер ABLV инфекциясының ықтимал нәтижелерімен қайтарылды. АВЛВ инфекциясы ПЦР-мен ауруханаға түскеннің 8-ші күні расталды. Ол ауруы басталғаннан кейін 19 күннен кейін қайтыс болды. Өлімнен кейінгі тестілеулер барлық ABLV-ге өте оң нәтиже берді.

Адамдағы АБЛВ патологиясы мен патогенезі

ABLV (және басқа да лиссавирустар) адамдарда дәстүрлі энцефалиттік құтыру вирусына (RABV) ұқсас. Алғашқы белгілері - тұмау, қызба, бас ауруы және шаршау. Симптомдары паралич, делирий, конвульсия және өліммен өршіп кетеді. Қазіргі уақытта ПЭП протоколында қолданылатын RIG-тің екі тиімді нұсқасы бар, олар адам RIG (HRIG) және жылқы RIG (ERIG). HRIG-тің кемшіліктері - оның шектеулі жеткізілімдері және өндіріс шығындарының жоғары болуы. HRIG жалпы халық үшін қолжетімді емес. ERIG-тің кемшіліктері - иммуногендік, яғни иммундық жүйе RIG-ті бөтен деп таниды және иммундық реакцияны тудырады. 2021 жылы Weir, Coggins және басқалар жүргізген зерттеуде. және т. б. зерттеулерінде RIG- ге қарағанда адам моноклоналды антиденелерін қолданатын жаңа емдеу әдісі ұсынылды. Олар I филотоптағы (оның ішінде ABLV) лиссавирустардың G ақуызын танитын және вирусты толығымен бейтараптандырған екеуін (A6 және F11) анықтады. Олар оны ПТР-мен диагностикалаудың ықтимал құралы ретінде ұсынды, бұл жерде ПТР-мен диагностикалау әдістері шектеулі және АБЛВ-ді оңтайлы анықтау үшін симптоматикалық фазаға кешіктірілді.

Адам денсаулығы емес

АБЛВ-ның жылқыға да әсер ету мүмкіндігі бар екені мәлім. Қазіргі уақытта бұл басқа да тек қана бейім түрлер. 2013 жылдың мамыр айында Квинсленд штатының Дарлинг Даунс аймағында екі жылқыда АБЛВ анықталған. Екеуі де емделуіне қарамастан, жағдайы нашарлағандықтан, еутаназияға ұшырады және дәрігер-ветеринар өлтіргеннен кейін зертханалық диагнозды анықтауға мүмкіндік беретін үлгілерді алу үшін зертханалық тексеру жүргізді. Содан кейін үй карантинге алынды. Үш ит пен төрт жылқыға, сондай-ақ барлық тоғыз адамға профилактикалық ем жүргізілді. Вирус оқшауланып, жәндік жейтін жарғақ тұқымы ретінде анықталды. Бұл жағдайлар АБЛВ-ның үй жануарларына ықтимал әсерін қайта қарастыруға себеп болды. Мал дәрігерлері АБЛВ-ны прогрессивті жалпыланған неврологиялық аурулар кезінде дифференциалдық диагноз ретінде қарастыруға шақырылады.