Кіріспе
Итальяндық реформацияланған теолог (15161590) Гироламо Занчи (Иероним Занкиус, осылайша "Жером Занки/Занкиус" деп ағылшыншаланған; 2 ақпан 1516 19 қараша 1590) - итальяндық протестанттық реформация дінбасысы және оқытушы, ол Джон Кальвиннің өлімінен кейінгі жылдары реформацияланған теологияның дамуына ықпал етті.
Girolamo Zanchi (Hieronymus Zanchius, thus Anglicized to "Jerome Zanchi/Zanchius"; February 2, 1516 – November 19, 1590) was an Italian Protestant Reformation clergyman and educator who influenced the development of Reformed theology during the years following John Calvin's death.
Өмір
Ол Бергамо маңындағы Альцано-Ломбардода асыл заңгер мен тарихшының ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі 1528 жылы обадан қайтыс болды, ал анасы үш жылдан кейін қайтыс болды. 15 жасында ол Августиндік ордені тұрақты канондары монастырына оқуға түседі, онда Аристотель, тілдер және құдайшылықты зерттейді. Оқуын аяқтағаннан кейін ол Лукаға барды, ал онда Петр Мартир Вермиглидің ықпалымен теологиялық мансапты таңдады, әсіресе Вермиглидің римдіктерге арналған дәрістеріне қатты таң қалды. Аталардың еңбектерінен басқа, ол Мартин Буцер мен Филипп Меланхтон туралы біліп, Мартин Лютердің және швейцариялық реформаторлардың жазбаларын оқыды. Алайда оған ең үлкен ықпал жасаған - Иоанн Кальвин. 1542 жылы Вермиглидің қашып кетуіне қарамастан, Занчи монастырь мектебінде грек тілі мұғалімі болып қалды. Алайда 1551 жылы ол да жер аударылуға мәжбүр болды. Женевада қысқа уақыт болғаннан кейін ол Англияға барғысы келді, бірақ Страсбургке шақырылды және онда Сент-Томас колледжінде Ескі Келісімнің профессоры болып жұмыс істеді. Оның стилі заңға негізделген, әрі ол өте мұқият түсіндірді. Оның жалпы теологиялық бағыты бойынша ол "теологиялық мазмұны жағынан кальвинист, ал философиясы мен әдістемесі жағынан томист" деп сипатталған. Ол XVI ғасырдың екінші жартысындағы ең білімді теологтардың бірі болды, егер оны ерекше түпнұсқалық ойшыл деп есептемесе. Ол керемет ұстаз ретінде танылды. Ол Келиус Секунд Курионың қызына үйленді. Страсбургтегі профессорлық-оқытушылар құрамының және пасторлардың Аугсбург конфессиясына берілуін талап ету оған қиындық туғызды. Ол бұрын Женева мен Лозаннаға көшу ұсыныстарын қабылдамады, өйткені ол Страсбургке уәде берді. Алайда ол лютерандық дін жетекшісі Иоганн Марбахпен айтысқаннан кейін қала алмады. Занчи евхаристия туралы лютерандық және реформаторлық ілімдер арасындағы айырмашылықтарды салыстырмалы түрде аз деп сипаттады және сондай-ақ қатаң кальвинистік тағдыр туралы ілімді үйретті. Страсбургтен тыс теологтардан көптеген консультациялар алғаннан кейін, дауласқан тараптар бірлік формуласын құруда келісімге келді (Страсбург консенсусы), оған қаланың барлық уағыздаушылары мен профессорлары қол қойды. Кальвин оны екіжақтылығы үшін сөгіс бергенде, Занчи өз көзқарасын тағы да жария етті, бұл дауды қайтадан тудырды. Ол Страсбургтен шығып, Чиавеннадағы Граубюндендегі итальян протестант қауымының пасторы болды. 1568 жылы Гейдельберг университетінің догматика кафедрасын алып, ол жерде Захария Урсинус болды. Бұл жерде ол апологетикалық немесе полемикалық сипатқа ие маңызды еңбектер жазды. Оның баяндау әдісі өте оқулық. Пфальц электораты Людвиг VI электорының тұсында лютерандыққа оралғаннан кейін, Занчи көптеген басқа реформатор профессорлармен бірге Касмирианға, конт-палатин Иоганн Казимирдің иелігіндегі Нойштадт қаласындағы реформатор академиясына көшті. Ол Гейдельбергке оралған кезде қайтыс болды және университет шіркеуінде жерленді.
Ойлау
Занхиус көп кітап жазған, оның еңбектері "Христиан дінін мойындау" және "Құдай қасиеттеріне шолу" сияқты кітаптар. Оның "Бәсекеге деген көзқарас" атты еңбегі әлі күнге дейін басылып келеді. Оның "Operum theologicorum" еңбегі де үлкен ықпалға ие болды. Бұл еңбектің бір тарауы "Аквинастың заң туралы трактатының протестанттық баламасы" деп аталды және жақында ағылшын тіліне аударылып, "Жалпы заң туралы" (2012) деп жарияланды. Бұл еңбекте Занхиус табиғи заңды қайта-қайта атаған, оның билігі Он өсиеттің билігіне тең деп: "Он өсиет табиғат заңы деп аталатын бір нәрселерді анықтайтын және сипаттайтын болғандықтан, Он өсиеттің өздерін жиі "табиғи заң" деп атайды. . Мұса заңының толықтай Мәсіх арқылы орындалғанын, сондай-ақ ол табиғи заңның да толық орындалуы екенін атап өту керек, өйткені адамдар заң арқылы күнәға кесілгендіктен, Мәсіхке қашып, кешірім алады". Аквинасқа деген борышы бүкіл Operum theologicorum-да айқын көрінеді, бірақ ол Римдіктерге 2:14 15-ті түсіндіруде келіспеушілікке байланысты Аквинастың табиғи заң туралы түсінігінен бөлініп кетті. Занчи табиғи заңды "Құдайдың бастапқы бейнесі" немесе "адам табиғатының маңызды бөлігі" ретінде емес, құлдыраудан кейін Құдай жалпы және тікелей "адамның санасына" "қайта жазған" моральдық білім ретінде қарастыру керек деп айтады.