Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тынық мұхитындағы дауыл маусымы
Hurricane season in the Pacific Ocean
1982 жылғы Тынық мұхитындағы дауыл маусымы сол кездегі ең белсенді дауыл маусымы болды, оған 23 дауылдың аты қойылды. Олардың 12-сі дауылға, ал 5-і күшті дауылға (Саффир-Симпсон шкаласы бойынша 3-ші немесе одан жоғары санат) дейін күшейді. Маусым ресми түрде шығыс Тынық мұхитында 15 мамырда, ал орталық Тынық мұхитында 1 маусымда басталды. Екі аймақта да маусым 30 қарашада аяқталды. Бұл мерзімдер Тынық мұхитының осы аймақтарында тропикалық циклондардың пайда болу кезеңін белгілейді. Маусымның алғашқы тропикалық циклоны – 20 мамырда пайда болған Алетта дауылы, ал соңғысы – 25 қарашада тараған Ива дауылы болды. Сол жылы күшейген Эль-Ниньо маусымның қалыпты деңгейден жоғары белсенділігіне ықпал етті. Маусымның ең күшті жүйесі – 21 қыркүйекте ең жоғары қарқынына жеткен Оливия дауылы. Оның қалдықтары АҚШ-тың батыс бөлігіне қатты жаңбыр әкелді. 18 қыркүйекте Орталық Америка жағалауында тропикалық депрессия ретінде пайда болған Пауль дауылы екі күннен кейін қысқа ғана уақытқа құрлыққа еніп, содан кейін батысқа қарай теңізге бет бұрды. Пауль 1625 адамның қаза болуына, олардың көпшілігі Сальвадорда, және 520 миллион доллар (1982 жылғы АҚШ доллары) көлеміндегі зиянға себеп болды. Даниель мен Гилма дауылы Гавайиға қысқа мерзімге қауіп төндірді, ал Ива Кауаи және Ниихау аралдарында ауыр зардаптарға әкелді. TOC
The 1982 Pacific hurricane season was, at the time, the most active Pacific hurricane season on record, with 23 named storms. Of those, 12 became hurricanes, with 5 intensifying into major hurricanes (Category 3 or above on the Saffir–Simpson scale). The season officially started on May 15 in the eastern Pacific basin and June 1 in the central Pacific basin. The season in both basins ended on November 30. These dates conventionally delimit the period during which most tropical cyclones form in these regions of the Pacific Ocean. The first tropical cyclone of the season, Tropical Storm Aletta, formed on May 20, and the final one of the season, Hurricane Iwa, dissipated on November 25. A strengthening El Niño that year fueled the season's above normal activity. The strongest system of the season was Hurricane Olivia, which reached peak intensity on September 21, with maximum sustained wins of Its remnants brought heavy rain to a wide swath of the Western United States. Hurricane Paul, the deadliest system, developed as a tropical depression just offshore Central America on September 18, briefly moved inland two days later, then turned, and headed westward out to sea. Paul was responsible for 1,625 fatalities, most of them in El Salvador, and $520 million (1982 USD) in damage. Hurricanes Daniel and Gilma both briefly threatened Hawaii, while Iwa caused heavy damage on Kauai and Niihau. TOC
Маусымдық жиынтық
1982 жылы Тынық мұхитындағы дауыл маусымында барлығы 23 атаулы дауыл қалыптасты. Тропикалық циклогенез Шығыс Тынық мұхиты алабында (140°Б шығысында) 20 мамырда тропикалық дауыл Алеттаның пайда болуымен басталды және 26 қазанда Тропикалық дауыл Тараның тарауымен аяқталды. Алап ішінде 19 атаулы дауыл қалыптасты, бұл 16 жылдық (1966-1982) орташа көрсеткіштен (14,4) 32% жоғары. Олардың 11-і дауыл күшіне жетті, бұл сол кезеңдегі орташа көрсеткіштен (5,5) 49% артық. 1982 жылы алты жүйе Орталық Тынық мұхиты дауыл орталығының жауапкершілік аймағына (140°Б мен Халықаралық дата сызығы аралығында) өтті, бұл өткен маусыммен салыстырғанда үш есе көп; 16 шілдеде Даниэль дауылы бірінші болып өтті. 1982 жылы Орталық Тынық мұхитында бұрынғыдан да көп – төрт атаулы дауыл қалыптасты. Біріншісі – 30 тамызда пайда болған тропикалық дауыл Акони, ал соңғысы – маусымдық дауыл Ива 25 қарашада тарады. 1982 жылы күшейген Эль-Ниньо маусымның белсенділігін арттырып, экваторлық Орталық Тынық мұхитындағы теңіз бетінің температурасын қалыптыдан жоғары көтерді. Оның салдарынан Орталық Тынық мұхитында көптеген жүйелер пайда болды, соның ішінде Гавай аралдарынан өткен ең күшті дауыл – Ива, ол сол кезде бір адамның қазасына тікелей себепкер болды.
During the 1982 Pacific hurricane season, a total of 23 named storms formed. Tropical cyclogenesis began in the Eastern Pacific basin (east of 140°W) on May 20 with the formation of tropical storm Aletta, and ended on October 26 with the dissipation of Tropical Storm Tara. Within the basin, 19 named storms formed, 32% above the 16year (196682) average of 14.4. Of those, 11 reached hurricane strength, 49% above the average of 5.5 during the same period. Six systems crossed into the Central Pacific Hurricane Center's area of responsibility (between 140°W and the International Date Line) in 1982, three times as many as did so in the previous season; Hurricane Daniel was the first to do so, on July 16. A thenrecord four named storms formed in the Central Pacific basin in 1982. The first, Tropical Storm Akoni, formed on August 30, and the last, season, Hurricane Iwa, dissipated on November 25. A strengthening El Niño in 1982 fueled the season's above normal activity, warming sea surface temperatures across the equatorial Central Pacific nearly above normal. Its effects included the large numbers of central Pacific systems, among them Iwa, the strongest hurricane on record, up to that time to traverse the Hawaiian Islands, and was directly responsible for one fatality there.
21 - Е тропикалық депрессиясы
10 қыркүйекте Гавайидің оңтүстік-шығысында тропикалық депрессия пайда болды. Құрылысынан кейін көп ұзамай салқын суларға көшкен бұл депрессия келесі күні кешке қарай 14°N 134°W жанында тарады. Бұл дауылдан түскен жауын-шашын Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласында рекордтық айлық жауын-шашынға (179 мм) ықпал етті. Бұл жаңбырлар, негізінен ауыл шаруашылығынан 325 миллион доллар (1982 жылғы АҚШ доллары) шығынға әкелді. Оның 312-сі Сан-Сальвадорда болды, шамамен 25 000 – 30 000 адам баспанасыз қалды. Егін шығындары 250 миллион долларға жетті. Гватемалада кең ауқымды су тасқыны 615 адамның өмірін жалмап, 668 адам із-түзсіз жоғалып кетті. 200-ден астам қауымшалықтар қоршаған аймақтан оқшауланды, нәтижесінде 10 мыңнан астам адам баспанасыз қалды. Жалпы алғанда, елде 100 миллион доллар (1982 жылғы АҚШ доллары) экономикалық шығын тіркелді. Никарагуада «Пол» деп аталған дауыл 71 адамды өлтіріп, 356 миллион доллар (1982 жылғы АҚШ доллары) экономикалық зиян келтірді. Мексиканың оңтүстігінде «Пол» даулының алдындағы депрессиядан туған су тасқыны тағы 225 адамның өмірін қиды. Баха-Калифорния-Сур штатында құрлыққа тиюге дейін 50 000 адам эвакуацияланды. Мексиканың солтүстігінде ең көп зиян Лос-Мочистен оңтүстікке қарай 110 шақырым жердегі Гуамучил қаласында болды; Синалоа штатында ауыл шаруашылығына ауыр зиян келтірілді, соя егісінің 40 пайызы жойылды. Барлығы, штаттың жүгері өнімі өткен жылмен салыстырғанда 26 пайызға төмендеді. Мексикадағы дауылдан келген жалпы зиян 4,5 миллиард долларды құрады (1982 жылғы MXN; 70 миллион АҚШ доллары).
A tropical depression formed well east southeast of Hawaii late on September 10. Moving over cooler waters soon after formation, the depression dissipated by the next evening near 14°N 134°W. The precipitation from this storm largely contributed to the record monthly precipitation in Salt Lake City, Utah, of 7.04 in (179 mm). These rains resulted in widespread losses, mainly from agriculture, amounting to $325 million (1982 USD). 312 of which occurred in San Salvador, About 25,000–30,000 people were left homeless. Crop damage was worth $250 million. In Guatemala, widespread catastrophic floods claimed 615 lives and left 668 others missing. More than 10,000 people were left homeless as The 200 communities were isolated from surrounding areas. Overall, economic losses of $100 million (1982 USD) were reported in the country. In Nicaragua, Paul killed 71 people and caused $356 million (1982 USD) in economic losses. Throughout southern Mexico, floods from the precursor depression to Paul killed another 225 people. Prior to landfall in the state of Baja California Sur, 50,000 people were evacuated. In northern Mexico, the greatest damage occurred 70 miles (110 km) south of Los Mochis in the city of Guamuchil; Agricultural damage was severe in the state of Sinaloa, with up to 40 percent of the soybean crop destroyed. In all, the state's corn production was down by 26 percent from the previous year. Total storm damage in Mexico amounted to $4.5 billion (1982 MXN; $70 million USD).
Роза тропикалық дауыл
30 қыркүйекте Техуантепек шығанағында жақсы ұйымдастырылған тропикалық депрессия пайда болды. Баяу солтүстік-батысқа қарай жылжып, 2 қазан күні түстен кейін максималды тұрақты жел жылдамдығы 80 км/сағ (50 миль/сағ) жетті. Кейіннен жүйе әлсіреп, Роза Мексиканың Тынық мұхиты жағалауымен өтіп, тарап бара жатқан депрессияға айналды. Ива 23 қарашаның кешкі уақытында ең жоғары жел жылдамдығына жетті. Жылдамдықпен қозғалып, 24 қарашада Ива Кауаи аралының солтүстігінен өтті. Аралдар тобынан өткеннен кейін Ива тез нашарлады; 24 қарашаның соңында дауыл тропикалық дауылға дейін төмендеді. 25 қарашада Ива тропикалық циклонға айналды. Кауаиде барлығы 5800 адам эвакуацияланды. Дауылдан ең көп зардап шеккен жерлер Поипу және жағалауда қорғаныс рифтері жоқ аймақтар болды, соның салдарынан көптеген папайя және банян ағаштары жойылды. Дауыл аралдағы 3890 үйді қиратты немесе зақымдады. Перл-Харбордағы күшті толқындар бір адамның өмірін қиып, тағы төртеуін жарақаттады. Оахудағы зақым ең көп аралдың оңтүстік-батыс жағында болды. Оахуда 418 ғимарат, оның ішінде 30 кәсіпорын қирады. 28 қарашада президент Рональд Рейган да Кауаи, Ниихау және Оаху аймақтарын апат аймақтары деп жариялады. Бұл дауылдан кейін он жыл өткен соң, сол аймаққа Иники дауылы да соқты.
A well organized tropical depression formed in the Gulf of Tehuantepec on September 30. Moving slowly northwest, the system became a tropical storm, reaching maximum sustained winds of 50 mph (80 km/h) on the afternoon of October 2. The system slowly weakened as it moved northwest, and Rosa brushed the Pacific coast of Mexico as a dissipating depression. Iwa reached peak winds of late on November 23. Accelerating, Iwa passed just north of the island of Kauai on November 24. After passing the island group, Iwa rapidly deteriorated; late on November 24, the hurricane degenerated into a tropical storm. On November 25, Iwa became an extratropical cyclone. A total of 5,800 people were evacuated in Kauai. The worst of the damage from the hurricane occurred in Poipu and in areas where there was no protective barrier reef offshore. and destroyed most papaya and banyan trees. The hurricane destroyed or damaged 3,890 homes on the island. Rough seas killed a person and left four others injured in Pearl Harbor. In Oahu, damage was heaviest on the southwest side of the island. 418 buildings, including 30 businesses, were destroyed on Oahu. with President Ronald Reagan following suit on November 28, declaring Kauai, Niihau, and Oahu as disaster areas. Ten years following the storm, Hurricane Iniki struck the same area.