Кіріспе
Schistosoma japonicum түрі маңызды паразиті және шистосомоздың негізгі жұқпалы себепшісі болып табылады. Бұл паразиттің иелерінің спектрі өте кең, кем дегенде 31 түрлі жабайы сүтқоректілерді, оның ішінде тоғыз етқоректі, 16 кеміргіш, бір примат (адам), екі жәндікқоректі және үш екімшекті жануарларды қамтиды, сондықтан оны нағыз зооноз деп санауға болады. Саяхатшылар осы паразиттің қай жерлерде кездесуі мүмкін екенін және инфекциядан қалай сақтануға болатынын жақсы білуі керек. S. japonicum Қытай, Филиппин, Индонезия және Оңтүстік-Шығыс Азия сияқты алыс Шығыс елдерінде таралған.
Schistosoma japonicum is an important parasite and one of the major infectious agents of schistosomiasis. This parasite has a very wide host range, infecting at least 31 species of wild mammals, including nine carnivores, 16 rodents, one primate (human), two insectivores and three artiodactyls and therefore it can be considered a true zoonosis. Travelers should be well aware of where this parasite might be a problem and how to prevent the infection. S. japonicum occurs in the Far East, such as China, the Philippines, Indonesia and Southeast Asia.
Ашылу
Schistosoma japonicum 1904 жылы Окаяма университетінің патологы Фудзиро Кацурада Кофу алқабында тапқан. Кейін Кацурада осы паразитті Schistosoma japonicum деп атады.
Әлеуметтік әсерлері
S. japonicum жұқпалы инфекцияға қауіпті жандар – суармалы суларда жиі жүретін шаруалар, өзендер мен көлдерде балық аулайтын балықшылар, суда ойнайтын балалар және өзендерде киім жуатын адамдар.
Патология
Паразит ағзаға еніп, жұмыртқа шығара бастағаннан кейін, жұмыртқаны ішекке тасымалдау үшін қабылдаушының иммундық жүйесін (гранулома) пайдаланады. Жұмыртқалар айналасында грануломаның қалыптасуын стимуляциялайды. Қозғалмалы жасушалардан тұратын грануломалар жұмыртқаларды ішек люменіне жеткізеді. Люменге енгенде гранулома жасушалары таралып, жұмыртқалар фекалиямен шығарылады. Айыныштысы, жұмыртқалардың үштен екісі шығарылмайды, олар ішекте жинақталады. Созылмалы инфекция Симмер фиброзына (кейде "саз құбыры сабағы" фиброзы деп те аталады, бұл ішек порталық венаның кальцификациялануынан туындайды, оның қимасы саз құбыры пішінін алады) алып келуі мүмкін. S. japonicum – шистосомалардың ең патогенді түрі, себебі ол күніне 3000-ға дейін жұмыртқа шығарады, бұл S. mansoni-ден он есе көп. Бұл шистосомоз жапоника, әсіресе көл және батпақ аймақтарында әлі де маңызды денсаулық проблемасы болып табылады. Шистосомоз – негізінен үш шистосома түрінен туындайтын инфекция: Schistosoma mansoni, Schistosoma japonicum және Schistosoma haematobium. S. japonicum осы үш түрдің ішінде ең жұқпалысы болып табылады.
Диагностика
Микроскоп арқылы нәжіс немесе зәрдегі жұмыртқаларды анықтау – диагностиканың ең практикалық әдісі. S. mansoni немесе S. japonicum инфекциясы күдікті болғанда нәжіс тексеруі, ал S. haematobium күдікті болғанда зәр тексеруі жүргізілуі тиіс. Барлық Schistosoma түрлерінің инфекцияларында нәжісте жұмыртқалар болуы мүмкін. Тексеруді қарапайым жағындымен (1-ден 2 мг-ға дейін фекальдық материал) жүргізуге болады. Жұмыртқалар үзіліс-үзіліспен немесе аз мөлшерде шығуы мүмкін болғандықтан, оларды анықтауды қайталап тексеру және/немесе концентрациялау процедуралары (мысалы, формалин-этил ацетаты әдісі) арқылы жақсартуға болады. Сонымен қатар, далалық зерттеулер мен тәжірибелік мақсаттар үшін жұмыртқа шығарылымын Като-Кац әдісімен (20-50 мг фекальдық материал) немесе Ричи әдісімен өлшеуге болады. Жұмыртқалар S. haematobium инфекциясы кезінде (жинауға ұсынылатын уақыт: сағат 12-ден 15:00-ге дейін) және S. japonicum инфекциясы кезінде зәрде табылуы мүмкін. Анықтауды центрифугалау және шөгіндіні қарау арқылы жақсартуға болады. Сандық анықтау үшін стандартты көлемдегі зәрді ядролық-порысты мембрана арқылы сүзу және мембранадағы жұмыртқаларды санау қажет. Тін биопсиясы (барлық түрлер үшін тік ішек биопсиясы және S. haematobium үшін қуық биопсиясы) нәжіс немесе зәр тексерулері теріс нәтиже бергенде жұмыртқаларды көрсетуге болады. S. japonicum жұмыртқалары кішкентай болғандықтан, концентрациялау әдістері қажет болуы мүмкін. Биопсиялар көбінесе жұмыртқасыз созылмалы шистосомиозды анықтау үшін жасалады. Шистосомаларға тән антиденелерді анықтау үшін ELISA тестісін жүргізуге болады. Оң нәтиже қазіргі немесе жақында болған инфекцияны (соңғы екі жыл ішінде) көрсетеді. Бауыр және көкбауырдың зақымдану деңгейін бағалау үшін ультрадыбыстық тексеру жүргізілуі мүмкін. Жұқтыру қаупі бар суға түсу қажет болғанда, суға түспес бұрын теріге серкарияға қарсы репелленттер мен серкарияға қарсы майлар қолдануға болады. Диметикон негізіндегі кедергілі крем кем дегенде 48 сағат бойы жоғары деңгейде қорғаныс қамтамасыз етеді.