Кіріспе
Гүлді өсімдік түрі Cornus canadensis – шығыс Азия мен Солтүстік Америкаға тән, Cornaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдік түрі. Халық арасында қолданылатын атаулары: канадалық кішкентай доғал, канадалық шоғырлы доғал, quatre temps, крекер жидегі және төмен өсетін доғал. Гүлшоғырлары күрделі ұшқыш шатыршалардан тұрады, олардың ішінде жапырақшаға ұқсайтын ірі, көзге түсетін ақ жапырақшалар бар. Жапырақшалар піспеген кезде жасыл түсті. Жапырақшалар кеңінен жұмыртқа тәрізді, ұзындығы және ені әртүрлі, жеті параллель тамырлары бар. Сабақтың төменгі буындарында өте кішкентай, дамылмаған жапырақтар болады. Тостаған түтігі 1 мм ұзындықта, кері жұмыртқа тәрізді пішінде, тығыз түктік түстермен және күміс ақ түсті жабысқан трихомалармен жабылған. Аталықтары өте қысқа, 1 мм ұзындықта. Тозаңдықтары сарғыш ақ түсті, тар жұмыртқа тәрізді пішінде. Аналық стилі 1 мм ұзындықта және түксіз. Өсімдіктер көбінесе өздігінен сүйсінбейді және жыныстық көбею үшін тозаңдаушыларға тәуелді. Тозаңдаушыларға: құм аралары, жалғыз аралар, масалар және гүл масалары жатады. Жемістері жидекке ұқсайды, бірақ олар дрюпалар.
Cornus canadensis is a species of flowering plant in the dogwood family Cornaceae, native to eastern Asia and North America. Common names include Canadian dwarf cornel, Canadian bunchberry, quatre temps, crackerberry, and creeping dogwood. The inflorescences are made up of compound terminal cymes, with large showy white bracts that resemble petals. The bracts are green when immature. The bracts are broadly ovate and long and wide, with seven parallel running veins. The lower nodes on the stem have greatly reduced rudimentary leaves. The calyx tube is obovate in shape and 1 mm long, covered with densely pubescent hairs along with grayish white appressed trichomes. Stamens are very short, being 1 mm long. The anthers are yellowish white in color, narrowly ovoid in shape. The styles are 1 mm long and glabrous. Plants are for the most part self sterile and dependent on pollinators for sexual reproduction. Pollinators include bumblebees, solitary bees, beeflies, and syrphid flies. The fruits look like berries but are drupes.
Ағзаның тозаңын шығару
Әр гүлдің өте серпімді жапырақтары бар, олар артқа қарай домалап, жапырақтардың астында жиналған серпімді жіптерді босатады. Бұл жіптер шапшаңдықпен жоғарыға қарай домалап, жіптерге бекітілген тозаң қоймаларынан тозаңды шашады. Тораптар 24 000 м/с жылдамдықпен үдеп кетеді. Қозғалыс, оны опылдаушылар тудыруы мүмкін, жарты миллисекундтан да аз уақыт ішінде орын алады. Бунчберри – қазіге дейін табылған өсімдіктердің ең жылдам әрекеттерінің бірін көрсетеді, осы әрекетті түсіру үшін секундына 10 000 кадрға түсіре алатын камера қажет.
Жемістер
Друппалар жасыл, шар тәрізді, жаздың соңында пісіп жетілгенде ашық қызыл түске айналады; әрбір жемістің диаметрі 5 мм және әдетте біреу немесе екі эллипсоидты, жұмыртқа тәрізді дәнді болады. Жемістер жаздың соңында пісіп келеді. Ішіндегі ірі тұқымдар біршама қатты және хрустты.
Таксономия
Бұл өсімдіктердің өзіндік ерекшеліктері бар, бірақ түрлік жіктемесі әртүрлі ботаникалық зерттеулерде әртүрліше қарастырылған. Егер Cornus тұқымдасы кең мағынада қарастырылса, сияқты осы жерде де, бұл түр Cornus canadensis деп аталады және Arctocrania кіші тұқымдасына жатады. Дегенмен, егер Cornus тұқымдасы тар мағынада қарастырылып, осы түрді қамтымаса, оны Chamaepericlymenum canadense немесе Cornella canadensis деп жіктеуге болады. Аляска, Лабрадор және Гренландиядағы өзара жапсарлас ареалдарда ормандық түр – C. canadensis және батпақты түр – Cornus suecica бірге өскенде, олардың аралас тозаңдануы арқасында будандасып, аралық белгілері бар өсімдіктер пайда болады.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Оның табиғи таралу аймағы Жапония, Солтүстік Корея, Солтүстік-шығыс Қытай (Джилин провинциясы), Ресейдің Шығыс бөлігі, АҚШ-тың солтүстігі, Колорадо, Нью-Мексико, Канада және Гренландияны қамтиды.
Экология
Құстар тұқымдардың негізгі таратушылары болып табылады, олар күзгі көші-қон кезінде жемістермен қоректенеді. Аляскада жиде – қаңғыр, қара құйрықты елен және лось үшін маңызды жемшөптік өсімдік, олар оны өсу маусымы бойы жейді.
Қолданылуы
Ол бау-бақшаларда декоративті төсеніш ретінде қолданылады. Ол ылғалды, қышқыл топырақты жақсы көреді. Жабайы гүлдер туралы автор Клод А. Барр қызыл жидектердің гүлдерден де әдемі деп санайтын. Жемістерді шикі күйінде жеуге болады, бірақ олардың дәмі шамалы. Жемістің қабығы тұқымдарынан оңай ажырамайды. Жидектерді пісіріп, сүзіп, басқа жемістермен қосып немесе десерт жасауға болады.
Мәдениет
Клэр Уэйт Келлер Меган Марклдың үйлену салтанатындағы туғанағына Канаданы көрсететін өсімдікті қосты, ол барлық Ұлттар Достастығы елдерінің ерекше гүлдерін қамтыды.