Кіріспе
Трихинелла тұқымдасы – трихиноз (трихинеллез деп те аталады) қоздыратын, Нематодалар типіне жататын паразиттік дөңгелек құрттар тұқымдасы. Бұл тұқымдастың өкілдерін көбінесе трихинелла немесе трихина құрттары дейді. Нематодалардың ерекшелігі – бір бағытты ас қорыту жүйесі және псевдоцель (тек эктодерма мен эндодермадан құралған дене қуысы). Бұл тұқым 1835 жылы личинка күйінде алғаш рет анықталған. L1 личинкалары өзгертілген қаңқа бұлшық ет жасушаларында тіршілік етеді. Ересек құрттар жануарлардың, соның ішінде адамның ішкіклеткалық паразиті ретінде тіршілік ететін, жоғары цилиндрлі эпителийдің мембраналық бөлігін мекендейді. Бұл тұқымға шағу 150-ден астам табиғи немесе тәжірибелік жолмен жұққан жануарларда тіркелген. Ол дүние жүзіндегі үй және/немесе жабайы жануарлар арасында кең таралған. Трихинелла – адам организміндегі ең кішкентай нематод паразиті, бірақ сонымен қатар барлық ішкіклеткалық паразиттердің ішіндегі ең ірісі. Жұқтырудың ең көп кездесетін жолы – киста немесе личинкалармен зарарланған тіндерді ауызға алу, бірақ егеуқұйрықтарда туа біткен және ана сүті арқылы жұқтыру да мүмкін.
Trichinella is the genus of parasitic roundworms of the phylum Nematoda that cause trichinosis (also known as trichinellosis). Members of this genus are often called trichinella or trichina worms. A characteristic of Nematoda is the one way digestive tract, with a pseudocoelom (body cavity made up of only an ectoderm and endoderm). The genus was first recognised in a larval form in 1835. The L1 larvae live in a modified skeletal muscle cell. The adult worms occupy a membrane bound portion of columnar epithelium, living as intramulticellular parasites of animals, including humans. Infections with this genus have been reported from more than 150 different naturally or experimentally infected hosts. It has been shown to have a worldwide distribution in domestic and/or sylvatic animals. Trichinella is the smallest human nematode parasite, yet it is also the largest of all intracellular parasites. Oral ingestion of cyst or larvae contaminated tissue is the usual route of infection, but congenital and mammary transmission can occur in rats.
Филогенетика
Қазіргі уақытта сегіз түрі анықталған. Тағы төрт генотип жарамды түрлер ретінде мойындалуы үшін толық сипаттаманы қажет етеді. Осы туыстың екі негізгі кладасы бар: бірі (T. britovi, T. murrelli, T. nativa, T. nelsoni, T. spiralis) иесінің бұлшық ет тінінде капсулаға түседі, ал екіншісі (T. papuae, T. pseudospiralis, T. zimbabwensis) капсулаға түспейді. Капсулаға түспейтін топ саурияларды, крокодилдерді және басқа да құс емес археозаврларды (T. papuae, T. zimbabwensis) және құстарды (T. pseudospiralis) қамқырлайды. Капсулаға түсетін топ синапсидтер мен сүтқоректілерді қамқырлайды. T. spiralis және T. nelsoni капсулаға түсетін топтағы ең төменгі деңгейдегі түрлер болып көрінеді, ал T. murrelli және T. nativa ең соңғы эволюциялық түрлер.
Анықтау
Жасанды ас қорыту күдікті ет тіндеріндегі қабықшаланған трихинелла дернәсілдерін анықтау үшін қолданылады. Ет үлгісі асқазандық ерітіндімен ерітіліп, қалдықтары дернәсілдердің болуына тексеріледі.
Емдеу
Емдеу тиабендазол немесе мебендазол арқылы жүзеге асырылады.
Алдын алу
Трихинеллез инфекциясының алдын алу үшін шошқа етін жақсы пісіру немесе мұздату қажет. Бірақ шошқа етін мұздату личинкаларды өлтірудің тиімді тәсілі емес. Трихинеллезді болдырмаудың бір жолы – етті қауіпсіз температураға дейін пісіру (азық-түлік термометрімен өлшенген ішкі температура кем дегенде, жаңа шошқа еті үшін үш минутқа қалдыру керек). Ет толық піскенше қауіпсіз емес. Жануарлар арасында трихинеллез инфекциясын болдырмау үшін шошқалар мен жабайы жануарлардың трихинеллезбен зарарланған кез келген жануардың (мысықтарды қоса) пісірілмеген етін, қалдықтарын немесе сүйектерін жеуіне жол бермеу керек, осылай инфекцияның ауыз арқылы берілу циклы үзіледі.