Кіріспе

Трихинелла тұқымдасы – трихиноз (трихинеллез деп те аталады) қоздыратын, Нематодалар типіне жататын паразиттік дөңгелек құрттар тұқымдасы. Бұл тұқымдастың өкілдерін көбінесе трихинелла немесе трихина құрттары дейді. Нематодалардың ерекшелігі – бір бағытты ас қорыту жүйесі және псевдоцель (тек эктодерма мен эндодермадан құралған дене қуысы). Бұл тұқым 1835 жылы личинка күйінде алғаш рет анықталған. L1 личинкалары өзгертілген қаңқа бұлшық ет жасушаларында тіршілік етеді. Ересек құрттар жануарлардың, соның ішінде адамның ішкіклеткалық паразиті ретінде тіршілік ететін, жоғары цилиндрлі эпителийдің мембраналық бөлігін мекендейді. Бұл тұқымға шағу 150-ден астам табиғи немесе тәжірибелік жолмен жұққан жануарларда тіркелген. Ол дүние жүзіндегі үй және/немесе жабайы жануарлар арасында кең таралған. Трихинелла – адам организміндегі ең кішкентай нематод паразиті, бірақ сонымен қатар барлық ішкіклеткалық паразиттердің ішіндегі ең ірісі. Жұқтырудың ең көп кездесетін жолы – киста немесе личинкалармен зарарланған тіндерді ауызға алу, бірақ егеуқұйрықтарда туа біткен және ана сүті арқылы жұқтыру да мүмкін.

Филогенетика

Қазіргі уақытта сегіз түрі анықталған. Тағы төрт генотип жарамды түрлер ретінде мойындалуы үшін толық сипаттаманы қажет етеді. Осы туыстың екі негізгі кладасы бар: бірі (T. britovi, T. murrelli, T. nativa, T. nelsoni, T. spiralis) иесінің бұлшық ет тінінде капсулаға түседі, ал екіншісі (T. papuae, T. pseudospiralis, T. zimbabwensis) капсулаға түспейді. Капсулаға түспейтін топ саурияларды, крокодилдерді және басқа да құс емес археозаврларды (T. papuae, T. zimbabwensis) және құстарды (T. pseudospiralis) қамқырлайды. Капсулаға түсетін топ синапсидтер мен сүтқоректілерді қамқырлайды. T. spiralis және T. nelsoni капсулаға түсетін топтағы ең төменгі деңгейдегі түрлер болып көрінеді, ал T. murrelli және T. nativa ең соңғы эволюциялық түрлер.

Анықтау

Жасанды ас қорыту күдікті ет тіндеріндегі қабықшаланған трихинелла дернәсілдерін анықтау үшін қолданылады. Ет үлгісі асқазандық ерітіндімен ерітіліп, қалдықтары дернәсілдердің болуына тексеріледі.

Емдеу

Емдеу тиабендазол немесе мебендазол арқылы жүзеге асырылады.

Алдын алу

Трихинеллез инфекциясының алдын алу үшін шошқа етін жақсы пісіру немесе мұздату қажет. Бірақ шошқа етін мұздату личинкаларды өлтірудің тиімді тәсілі емес. Трихинеллезді болдырмаудың бір жолы – етті қауіпсіз температураға дейін пісіру (азық-түлік термометрімен өлшенген ішкі температура кем дегенде, жаңа шошқа еті үшін үш минутқа қалдыру керек). Ет толық піскенше қауіпсіз емес. Жануарлар арасында трихинеллез инфекциясын болдырмау үшін шошқалар мен жабайы жануарлардың трихинеллезбен зарарланған кез келген жануардың (мысықтарды қоса) пісірілмеген етін, қалдықтарын немесе сүйектерін жеуіне жол бермеу керек, осылай инфекцияның ауыз арқылы берілу циклы үзіледі.