Кіріспе

Бір жасушалы организмдер түрі

Плазмодиум маляриясы – адамдарда малярияны тудыратын паразиттік протозоа. Бұл Плазмодиум паразиттерінің бірнеше түрінің бірі, ол басқа организмдерді патоген ретінде жұқтырады, соның ішінде Плазмодиум фальципарум және Плазмодиум вивакс, олар малярия инфекциясының көп бөлігіне жауап береді. Әлемнің кез келген жерінде кездесетін бұл паразит "қаусіз малярия" деп аталатын ауруды тудырады, ол Плазмодиум фальципарум немесе Плазмодиум вивакс тудыратын аурудан кем қауіпті. Симптомдары үш күндік аралықта қайталап келетін қызба – квартандық қызба немесе квартандық малярия – басқа малярия паразиттерінің екі күндік (терциандық) аралықтарынан ұзаққа созылады.

Тарих

Малярия грек және римдік цивилизациялардың қалыптасуынан бері 2000 жылдан астам уақыттан бері белгілі, оның әртүрлі қызба белгілері ежелгі гректермен сипатталған. 1880 жылы Альфонс Лаверан малярияның себепшісі – паразит екенін анықтады. Жыл сайын әлемде шамамен 500 миллион адам маляриямен зарадады. Жұқтырғандардың шамамен екі миллионы осы аурудан қайтыс болады. Малярия плазмодийдің алты түрінен туындайды: плазмодий фальципарум, плазмодий вивакс, плазмодий овале curtisi, плазмодий овале wallikeri, плазмодий малярие және плазмодий ноулеси. P. malariae – адамдарды зарарландыратын алты түрдің ішіндегі ең аз зерттелген түрі, себебі оның таралуы төмен және басқа түрлермен салыстырғанда клиникалық белгілері жеңілдеу. Ол Сахарадан оңтүстік Африка, Оңтүстік-Шығыс Азияның көп бөлігі, Индонезия, Тынық мұхитының батыс аралдары және Оңтүстік Американың Амазонка бассейнінің аймақтарында кеңінен таралған. Бірақ P. malariae жұқтыру деректері жеткіліксіз екенін көрсететін дәлелдер бар. Ауруларды бақылау орталықтары (CDC) қолданбасын ұсынады, ол адамдарға әлемнің нақты аймақтарында плазмодий вивакс және плазмодий паразиттерінің басқа түрлерінің қандай әсер ететінін көруге мүмкіндік береді. Оны мына сілтемеден табуға болады: http://cdc. gov/malaria/map/index. html.

Аурудың пайда болуындағы рөлі

P. malariae бірнеше түрдегі масаларды жұқтырады және адамдарда безгекке себеп болады.

Диагностика

P. malariae диагнозын қоюдың ең қолайлы әдісі – Гиемса бояуымен боялған перифериялық қан жағмаларын қарап тексеру.

Бауыр және қан сатысы

Бауыр сатысында әрбір шизонтта мыңдаған мерозоиттар түзіледі. Шизогондық бөлінуден кейін шизонт сатысында эритроцитте шамамен 6-8 паразиттік жасуша болады. Бұл адам бауырындағы циклға әкеледі. Басқа малярия тудыратын Плазмодиум түрлерімен салыстырғанда, эритроциттерге дейінгі дамуы баяу және инкубация кезеңі ұзақ болғандықтан, зерттеушілер малярияға қарсы препараттардың P. malariae-нің эритроциттерге дейінгі сатыларына қарсы жеткілікті тиімді болмауы мүмкін деген гипотезаны қойды. Ондай жағдайда, Müller Stöver және авторлардың нәтижелері жекелеген оқиғаларды көрсеткен болуы мүмкін.

Халық денсаулығы, алдын алу стратегиясы және вакциналар

Тамақ вакуолі - паразиттың жыныссыз эритроциттік сатысында гемоглобиннің ыдырауына арналған арнайы бөлімше. Флорида университетінің профессоры Бен Данн және оның зерттеу тобының P. malariae-мен байланысты плазмепсин, плазмепсин 4 бойынша жүргізіп жатқан жұмысы, жақын арада малярияны ұзақ мерзімді бақылауда ұстауға үміт береді.

Геном

2017 жылы толық геном жарияланды. Деректер geneDB.org және plasmoDB.org сайттарында қолжетімді.