Кіріспе

Гаммедж Кубогы – Кэрол Кендаллдың балалар кітабы. Ол алғаш рет 1959 жылы Ұлыбританияда «The Minnipins» және АҚШ-та «The Gammage Cup» деген атпен жарық көрді. Кейіннен 1991 жылғы қарашада Scholastic баспасы, ал 2000 жылы Harcourt баспасы оны қайта басып шығарды. Кітап Минипиндер деп аталатын кішкентай халықтың басынан өткен оқиғаны баяндайды. Олар ішкі дау-жанжалдарға қарамастан, өздерінің ауылын және өмір сүретін аңғарды саңырауқұлақтар немесе шашы жоқтар деп аталатын зұлым, адам тәрізді жаратылыстардан қорғау үшін бірігуге тиіс. «Глокеннің сыры» атты жалғасы 1965 жылы жарық көрді. Кітаптағы негізгі тақырыптар – біркелкілік және жекелік. Сондай-ақ, кітапта нақты әлемге қатысты бірнеше сілтемелер бар, оның ішінде «Мэридің кішкентай қозысы» өлеңі және Ltd., Co., Bros. сияқты көп қолданылатын аббревиатуралар келтірілген. Кітап жоғары бағаланып, Ньюбери сыйлығының иегері және ALA-ның есімді балалар кітабы атанды. Кітаптың аудиокнигасы мен мультфильмі де жасалды.

Бастапқы және басылым тарихы

Каролл Кендалл 1946 жылы "Қара жетілік" атты алғашқы романы жарық көргеннен кейін балаларға арналған жазуға қызығушылық танытты. Ол балалар туралы жазуды ұнататын және ақырында балаларға арналған әңгімелер жазуды шешті. Фэнтези жанрына алғашқы қадамдары туралы ол былай дейді: "Фэнтези жазу үшін мен жеткілікті білмеймін деп ойладым, бірақ кенеттен жұмыс істеуге тақырып табылды және кейіпкерлер біртіндеп нақтырақ болды". Кендалдың басты кейіпкері Магглз, өзін жиі қиын жағдайда табатыны туралы әзіл айтатын досынан шабыттанды. Оның жалғасы "Глокеннің сыбысы" 1965 жылы жарық көрді.

Орнату

Бұл оқиға ойдан шығарылған Таулар арасындағы жерде басталады. Оны төрт тау жотасы қоршап тұр: солтүстікте – Қарлы таулар, оңтүстікте – Мұздақ, шығыста – Күншығыс таулары, батыста – Күнбатыс таулары. Бұл жерде хоббиттерге ұқсас еңбекқор "кішкентай халық" Минипиндердің он екі ауылы орналасқан. Роман Судағы Шарқырау деп аталатын ауылда, Күнбатыс тауларындағы алтын кендерінің маңында және оның айналасында, сондай-ақ заңнан тыс адамдар тұратын жақын төбеде өтеді. Оқиға Гаммаж жылында болған.

Сюжет

Судағы шапан – Периодтар тайпасының мекені, олар Фулидің керемет немесе Ұлы Фулидің ұрпақтары. Кітап ашылғанға дейін 440 жыл бұрын, ол шар жасап, таулардың арғы жағына ұшып, қызықты заттармен оралған. Олар Судағы шапан ауылында жоғары лауазымдарды иеленеді, өзі туралы өте жоғары пікірде және ауылды басқаратын «Периодтар кеңесі» бар. Ауылда басқа ауыл тұрғындары «Олар» деп атайтын Миннипиндер тобы да тұрады. Олардың ішінде Гамми, Уолтер Эрл және Керли Грин бар. «Олар» басқа Миннипиндердің дәстүрге негізделген өмір салтынан бас тартады. Бір түні Магглс есімді Миннипин оянып, батыстағы Күн бату тауларында өрт көрді. Қазына іздеп жүргенде, Уолтер Эрл үйінің астындағы қоршауды тауып, ондағы темір сандықтардан ежелгі кітаптар, қылыштар, қару-жарақтар мен әскери кернейлерді табады. Кітаптар Фулидің кереметтің оқиғасын баяндайды және Уолтер Эрлдің атасы Уолтер Төңкердің ескертулерін қамтиды. Ол қоршау Миннипиндерді қорғау үшін қажет болған кезде табылатынын айтады. Әкім жыл сайынғы ауыл әкімдерінің кездесуінен оралып, Тау аралығындағы ең әдемі ауылды табу үшін жарыс болатынын хабарлайды. Жеңімпаз ауыл аңызға айналған қасиетті Гаммедж кубогын жеңіп алады. Ауыл тұрғындары қуанса да, Периодтар «Олардың» кубокты жеңу мүмкіндігін құртады деп ауыл тұрғындарын сендіреді. Қалалық кеңесте Периодтар «Оларды» заңсыз деп жариялайды. «Ауылды көркейту» үшін ақша жұмсауға қарсылық білдіретін, ақшаны ұстап тұратын, ақылсыз Минги де заңсыз жарияланады. Оған Күн бату тауларындағы өртті көргендіктен «Олармен» араласып кеткен Магглс та қосылады. «Заңсыздықтар» өзенмен жоғары қарай Көшедегі Гаммидің тас үйіне дейін жүзеді. Олар көшіп келеді, бірақ үйдің көлемі бәріне жетпейді, сондықтан жаңа үй салынғанша сыртта ұйықтауға шешім қабылдайды. Магглс олардың жұмысын ұйымдастырады және көп прогресс жасағаннан кейін Күн бату тауларындағы Ескі кендерді зерттейді. Уолтер Эрл қордан темір қылыш алып келеді. Кенде қылыш ескерту ретінде жарқырап, олар соққы дыбыстарын естиді. Бұл құбылыс қайталанғаннан кейін, олар Миннипиндердің аңыздағы жауы – Саңырауқұлақтар оралды және шабуылға дайындалуда деп санайды және соғыс кеңесін өткізеді. Магглс Мингиге Ескі кендерді барлауды тапсырады, ал қалған «Заңсыздықтар» күтеді. Кенде Минги бірнеше түксіз жаратылыстарды көреді. Олардың терісі саңырауқұлақ түстес, құрсақтары дөңгелек, құлақтары үлкен және қоңыр ақ киім киген. Олардың 200-ден астамы шахтадан шығады. Минги бұл Саңырауқұлақтар болуы керек деп шешеді және басқаларға оралуға тырысады, бірақ оның аяғы тасқа тұтқындалып қалады. Қалған «Заңсыздықтар» Мингиді құтқаруға асығып, Саңырауқұлақтар оны тұтқындауға тырысады. Олар көбіне Саңырауқұлақтарды қуады, бірақ олардың төртеуі Мингиді тұтқындап, таудың ішіне алып кетеді. Гамми оларды Ескі кенге қуып жетеді және улы найзамен жараланғаннан кейін қайта оралады. Топ Гаммидің жарасын емдеу үшін үйіне оралады. Керли Грин мен Магглс Гаммиді қорғауға қалады, ал Уолтер Эрл Судағы шапанға оралып, Саңырауқұлақтармен күресу үшін әскер жинап алады. Уолтер Эрл қала әкімі мен кеңеске Саңырауқұлақ әскері туралы айтуға тырысады, бірақ олар тыңдамайды. Ол Периодтардың көмегінсіз ауылды көтеруге шешім қабылдайды. Ол сәттілікке жетеді, бірақ Периодтар ауыл тұрғындарына Уолтердің есі дұрыс емес екенін айтады және ауыл тұрғындары не істеу керектігін білмейді. Таудан қорқынышты ән естіледі. Ескі кенде Саңырауқұлақ басшысы Мингиді өлтіруден бас тартады. Бір Саңырауқұлақты улы найзамен сызып тастайды, ал Минги сызыққа ақ зат қолданылғанын көріп, бұл оның аяғына көмектеседі деп ойлайды. Саңырауқұлақтар соғысқа кеткеннен кейін, ол аяғына салып, жақсырақ сезінеді. Саңырауқұлақ әскері Гамми, Керли Грин және Магглс жасырынған үйге шабуыл жасайды. Гамми найзаның уынан әлсірейді, Керли Грин есінен айырылады, ал Магглс Саңырауқұлақтардан қорғайды. Миннипин әскері шабуылдайды және қатал шайқас басталады. Саңырауқұлақтар Ескі кенге қашып бара жатқанда, Минги кілемдер үйіндісін өртеп жібереді, бұл Саңырауқұлақтарға қашуды мүмкін емес етеді. Олар оттан құтылу үшін асығып шығып, Миннипин әскерімен жеңіледі. Минги үңгірден ақ зат құмырасын ұстап шығады, ол Гаммиді және жарақат алған Миннипин сарбаздарын емдейді. Периодтар ауылдық кеңесі «Заңсыздықтарды» қуғандарына өкінеді және Гаммедж кубогын жеңуге енді қызығушылық танытпайды. Ауыл тұрғындары сарбаздардың және бес «Заңсыздың» оралуын тойлайды. Жарыстың үш төрешісі келеді. Қуанышты көрініске куә болғаннан кейін, олар Судағы шапан ең лайықты ауыл деп шешіп, Гаммедж кубогын қала алаңында қалдырады.

Заңсыздар

Маггльдер: Кездейсоқ түрде "Олармен" араласып қалатын Минипин тәттілемешісі.
Гамми: Сары түс киіп, рифмалар құрастыратын, өте жайлы және ойын-құдақ Минипин.
Уолтер граф: Көрінеу графтар әулетінен тараған Уолтер граф, өзінің ауласында жасырылған деп санайтын қазыналарды іздейді.
Керли Грин: Сурет салатын, бірақ ешқандай нақты жұмыс жасамайтын суретші.
Минги: Кез келген ысырапты шығындарға қарсы тұратын, ақшаны сақтайтын және соңында батыл адам.

Мерзімдері

Периодтар "керемет" Фулидің ұрпақтары. Олардың әрқайсысына Фулидің кітабынан бір "есім" беріледі. Олар Минипин қоғамында маңызды лауазымдарды иеленеді. Wm. : ауыл ақыны (айтылуы "Вим")
Geo. : ауыл суретшісі
Co.: қала хатшысы
Ltd.: Судағы Slipper қаласының әкімі (айтылуы "Litted")
Etc. : өнертапқыш (айтылуы "Et cuh")

Саңырауқұлақтар

Саңырауқұлақтар ірі қараңғы, саңырауқұлақ түсті, денесінде шаш дерлік жоқ және саңырауқұлақ иісімен ес алады. Олар ерекше тілде сөйлейді және барлығы өлімге кесіліп, сөгім отында өртеледі.

Тақырыптар

Кітаптың басты тақырыбы – сәйкестік пен сәйкестіксіздік. Кендалл қоғамға үйлеспейтін, бірақ оны құтқаруда өзінің құндылығын дәлелдей алатын бес кейіпкерді пайдаланады. «Нью-Йорк Таймс Кітап шолуы» кітапты «конформистер мен конформистер емес адамдар туралы әңгіме» деп атады. Black Gate журналының бір рецензенты кітапты «1950-ші жылдардағы конформистік тенденцияларға ескерту» деп сипаттады. Кітаптағы тағы бір тақырып – ортақ дұшпанға қарсы бірігу. Периодтар мен шеттен шыққандар бастапқыда бір-біріне қарсы болғанымен, Саңырауқұлақтардың барлығына қауіп төнген кезде, олар өздерінің айырмашылықтарын ұмытып, келісуге мәжбүр болады. Индивидуализм тақырыбы кітап бойына жиі кездеседі. Лтд. Магглсты ауылға қайта шақырғанда, ол оған енді «кедей, қарапайым Маггл» (184) емес екенін, және оның өмірінде жеке тұлға болып қалыптасқанын айтады. Horn Book кітаптың «индивидуализмнің құндылығына қатысты ойлар ұсынатынын» мәлімдеді. Магглдың батырлығы кітапты феминистік көрінетісе де, Кендалл бұл туралы пікір білдірмей, «Мен жай ғана қалай жазсам, солай жазамын» деді. Тағы бір тақырып – әскери расизм немесе түрлерге қатысты дискриминация. Саңырауқұлақтар белгілі бір дәрежеде адамдарға ұқсағанмен, ерекшеленіп сипатталады. Дегенмен, шайқас кезінде олар адам емес немесе жануарлар сияқты қарастырылады – бөтен. Оларды өлтіру қажет, бейтарап және ар-ожданға қатысты сұрақтар тудырмайды. Минипиндер жауларына қысым көрсетпейді, тіпті олардың өлтірілген кездегі айқайлары туралы әңгімеде де көрсетілген.

Қабылдау

Horn Book Magazine журналының кітапқа берген шолуында: «Бұл өте шығармашылық фантазия бүкіл отбасы үшін бағалы сыйлық кітап болады» (артқы мұқабасы). The New York Times Book Review бұл кітапты «өте көңілді, қияли және ойға толы» деп атады.

Марапаттар мен мойындау

Гаммедж кубогы 1960 жылы Ньюбери жүлдесінің иегері атанды. Ол 1959 жылы «Horn Book» журналының ең жақсы кітаптарының бірі деп танылды және 1960 жылы Огайоана кітап сыйлығын жеңіп алды.

Гарри Поттер туралы сот

1999 жылы Нэнси Стауфер мен Дж. К. Роулинг арасында "Магглз" есімін ойлап табу туралы сот процесі кезінде кітапқа деген қызығушылық қайта жанданды.

Аудиокітаптар

"The Gammage Cup" аудиокнигасы 2000 жылы Recorded Books компаниясы тарапынан шығарылды. Оны Кристина Мур оқыды, және "Мектеп кітапханасы" журналы оны мақтап, "әрбір кейіпкердің толыққанды эмоционалды спектрін" жеткізеді деді. Сондай-ақ рецензент: "Мур әрқашан оқиғаның керемет үнін табады" және "осы әдемі фантастикалық туынды бірнеше жағынан жанкүйерлерді қуантады: юмор, күдіс, сюжеттік бұрылыстар, сүйкімді кейіпкерлер және оқиғалы әрекеттер" деді.