Кіріспе
Ресейдің Нижний Новгород облысындағы қала. Екатерина II 1781 жылы Арзамасқа қала мәртебесін берді және Арзамас полкінің түстеріне негізделген елтаңбасын бекітті. XIX ғасырдың басында Арзамаста жиырмадан астам шіркеу мен собор болды, олардың ең ірісі – Қайта тірілу соборы. Ол 1812 жылы Наполеон жолындағы Ресей жеңісін еске алу үшін империя стилінде салынды. Александр Ступин атындағы сурет мектебі 1802 жылдан 1862 жылға дейін Арзамаста орналасқан, онда Василий Перов сияқты көптеген белгілі орыс суретшілері білім алды. XX ғасырдың басында Арзамас маңызды сауда орталығы болып қала берді, онда былғары өңдеу, май, ұн, майлы май, бояу, сабын және темір өңдеу шеберханалары жұмыс істеді. Тоқу маңызды қолөнер саласы болды, ал қой терісі мен желкендік мата сауда тауары болып есептелді. 1897 жылғы халық саны 10 591 адамды құрады. 1954 жылдан 1957 жылға дейін Арзамас Арзамас облысының орталығы болды – Горький облысынан бөлініп шыққан, бірақ кейін қайта қосылған қысқа мерзімді әкімшілік бірлік. 1988 жылы қалада 91 адамның қаза болуына себеп болған теміржол апаты болды.
Catherine the Great in 1781 granted town status to Arzamas and a coat of arms based on the colours of the Arzamas regiment. In the early 19th century, Arzamas had over twenty churches and cathedrals, the foremost being the Resurrection Cathedral. It was built in the Empire style to commemorate the Russian victory over Napoleon in 1812. Alexander Stupin art school was located in Arzamas between 1802 and 1862 and many famous Russian artists studied there, including Vasily Perov. By the early 20th century it was still an important centre of trade, and had tanneries, oil, flour, tallow, dye, soap and iron works; knitting was an important domestic industry, while sheepskins and sail cloth were articles of trade. The 1897 population was 10,591. From 1954 to 1957, Arzamas was the center of Arzamas Oblast, a short lived administrative unit that was split from Gorky Oblast and later merged back into it. In 1988, the city was the site of the Arzamas train disaster which caused the death of ninety one people.
Әкімшілік және муниципалдық мәртебе
Әкімшілік-аумақтық бөлініс жүйесінде Арзамас қаласы Арзамас ауданының әкімшілік орталығы болып табылады, бірақ оның құрамына кірмейді. Әкімшілік бөлініс ретінде ол Арзамас облыстық маңызы бар қаласы ретінде жеке құрылған – аудандармен тең статусқа ие әкімшілік бірлік. Муниципалдық бөлініс ретінде Арзамас облыстық маңызы бар қаласы Арзамас қалалық округі ретінде біріктірілген.
Экономика
Жергілікті өнеркәсіпке Арзамас машина жасау зауыты кіреді, ол әскери және мақсатты азаматтық автомобильдерін (мысалы, BTR-80, GAZ Tigr) шығарады. Қазіргі таңда ол ГАЗ холдингінің құрамында. Арзамас қаласында сондай-ақ 1933 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан Пешеланский гипс зауыты бар.