Кіріспе

Уолдо Кампмайер Лион (19 мамыр 1914 - 5 мамыр 1998) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Арктика су асты кемелері зертханасын құрған және бас ғылыми қызметкері болған. Ол 55 жыл мемлекеттік қызметтен кейін 1996 жылы зейнетке шықты. Мансабы барысында ол ұлттық қауіпсіздік мәселелері бойынша Әскери-теңіз күштерінің жоғары лауазымды шенеуніктерiне кеңес берді және президенттер Эйзенхауэр мен Кеннеди оның еңбегі үшін жеке алғыс айтты.

Әскери мансап

51 жыл бойы Лион Сан-Диегодағы Ғарыш және Теңіздік соғыс жүйелері орталығында (SSC San Diego) және оның ізашар ұйымдарында жұмыс істеді. Лион 1940 жылғы маусымда құрылғаннан кейін бір жыл ішінде жұмысқа орналасты, ол олардың алғашқы физика ғылымдарының докторы болды. Оған Дыбыс бөлімін құруға және басқаруға жауапкершілік жүктелді. Зертхана Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитындағы су асты кемелері мен портолық қорғаныс жүйелерін сынау, жөндеу және модификациялау үшін пайдаланылды. Соғыс кезінде Сент-Лоуренс шығанағындағы неміс су асты қайықтарын табу мүмкін болмады, себебі сонар мұздың астында жұмыс істемей қалды. Доктор Лион бұл мәселені «Боарфиш» су асты кемесі үшін сонар және океанографиялық жабдықтарды жобалау және сынау арқылы шешті, сондай-ақ кеменің мұз астындағы алғашқы тегін суға түсуіне қатысты. «1946 жылы адмирал Берд Антарктидаға экспедиция жасағанда, экспедициямен байланысты қандай да бір зерттеулерді жүргізуге батыл боламын ба деген сауал келді. Мен «иә, төмендегі суық суға су асты кемесімен барып көріңіз» дедім», - деді доктор Лион. Оның ұсынысы 40 жылдан астамға созылатын күш-жігердің бастамасы болды. 1947 жылы Лион Зерттеу бөлімінің Су асты кемелерін зерттеу тармағының басшысы болды. Лион Батарея Уистлерде (NEL-де қайта жабдықталған минометтік батарея) «Bathyscaphe Trieste» сияқты терең суға түсуге арналған жабдықтарды сынау үшін сынақ бассейнін салғызды. Бассейн мұз өсіру және оның физикалық қасиеттерін зерттеуге жабдықталған. Сонымен қатар, ол 1951 жылы Аляскадағы Уэльс мүйісіндегі далалық станцияны құрды. Арктика мұхитында су асты кемелерін пайдалануға мүмкіндік беретін жабдықтар мен техникалар жобаланып, сынақтан өтті. Судың тұздылығы және мұздың серпімділігі мұз қаптамасы арқылы суға шығатын су асты кемелерін жобалау үшін өлшенді. Арктикалық су асты кемелері зертханасының суық бөлмелері мен калибрлеу құрылғылары су асты кемелерінің сноркель клапандарының мұздану мәселесін шешу үшін пайдаланылды. Зерттеулер 1958 жылы «Наутилус» кемесімен жасалған су астындағы полюстік сапармен аяқталды. Лионның мансабында Арктикадағы су асты кемелерінің операцияларына қажетті ғылыми білімді алу үшін мұз астындағы көптеген сапарлар болды. Ол және зерттеуші Арт Рошон мұз астындағы сонарды жасады, ол 1960 жылы алғашқы қысқы сапарды аяқтауға мүмкіндік берді. 1970 және 1980 жылдары Лионның Арктикалық су асты зертханасындағы үздіксіз зерттеулері зертхананың криогендік құрылғыларын жаңартуға және жақсартуға әкелді. Бұл құрылғылар су асты кемелерінің мұздану мәселелерін бағалау, мұздың қалыңдығын қашықтан дыбыстық өлшеу үшін сонар технологиясын дамыту және су асты кемелері үшін мұзды бұзу сынақтары үшін пайдаланылды.

Соңғы жылдар

Лион зейнетке шыққаннан кейін де Арктика зерттеулерімен белсенді айналысты. Ол доктор Уильям М. Лиримен бірлесіп, су астындағы Арктикалық соғыс бағдарламасының дамуын толық баяндайтын "Мұз астында: Уолдо Лион және Арктикалық суасты кемелерінің дамуы" атты кітап жазды, ол 1999 жылдың қаңтарында жарық көрді. Өліміне екі аптадай уақыт қалғанда, ол беделді "Зерттеушілер клубының" президентімен Солтүстік полюске экспедиция ұйымдастыру жоспары бойынша кездесті. Олар полюсте теңіз түбіне сүңгігісі келген. Ол 1998 жылдың 5 мамырында 84 жасында дүниеден өтті. 1998 жылдың 20 маусымында Сан-Диегодағы Бірінші Унитариандық Универсалистік шіркеуінде оны еске алу рәсімі өтті. Оның отбасының тілегі бойынша, Лионның күлі 1999 жылдың 3 мамырында Хокбилл арқылы Солтүстік полюске шашылды. Лионның достары мен әріптестері Калифорния университеті, Лос-Анджелес (UCLA) физика факультетінің үздік студентіне берілетін естелік стипендия құрды, оны UCLA Foundation басқарады. Бұл стипендия доктор Лионның бітірген оқу орны – UCLA-ға арналған.