Қара шашты көбелек (Satyrium pruni) сипаттамасы

Кіріспе

Көбелек түрі

Қара шашты көбелек (Satyrium pruni) – Lycaenidae тұқымдасына жататын көбелек.

Тарату

Көбелек Еуропаға, Скандинавиядан Украинаға дейін табиғи ортада өседі, және Монғолия, Корея және Жапонияға дейін шығысқа қарай таралған. IUCN оны тұрақты және алаңдатуға лайық емес деп санайды.

Сицилиядағы сипаттама

Т. pruni L. (73 d) Жоғарыда еркекте бірнеше анальды дақтар, ал әйелде анальды жартылай белдеу және кейде кірпіш қызыл түсті дискальды дақтар болады. Ақ жолақтардың асты өте жұқа, ал артқы қанаттың кірпіш қызыл субмаргинальді жолағы екі қатар қара дақтардың арасында орналасқан, олар көкшіл ақ түсті жиектерімен шектелген, және кейде алдыңғы қанатқа дейін созылады. Орталық және Оңтүстік Еуропаның, Атлантика жағалауының және Ұлыбританияның барлық аймақтарында, сондай-ақ Еуропа мен Азияда Амур және Кореяға дейін таралған; бірақ Солтүстік Африкадан және, мүмкін, Жапониядан да табылмайды, соңғы елден алынған үлгілер, ықтимал, mera немесе prunoides түрлеріне жатады. ab. fulvior Tutt (әсіресе әйелдерде) алдыңғы қанатында қызғылт сары дискальды дақ бар, ал қанаттың қалған бөлігі алтын қоңыр ұнтақпен жабылады. ab. ptorsas Hfngl. екі қанатында да жоғары жағында қызғылт сары субмаргинальді жолақ бар; аралық үлгілерде толық емес жолақ кездеседі (ab. progressa, excessa). ab. obsoleta Tutt жоғары жағында қызғылт сары анальды дақтары жоқ, ал ab. lutea Tutt-та бұл дақтар қызыл емес, ақшыл сары түсті. Артқы жағы көмескі және артқы қанатында жолақтың алдындағы жағында қара дақтары жоқ lutea үлгісі ab. paupera Tutt деген атқа ие болды, ал астыңғы жағында сыртқы жиекке параллель кең ақ макулярлық жолағы бар жеке тұлғалар ab. albofasciata Tutt деп аталады. — Жұмыртқасы өте жалпақ, көкшіл, сұрғылт қоңыр, жоғарғы жағы ойыс; жеке-жеке немесе жұп болып қойылады. Личинкасы ағаш құртшасына ұқсас, жасыл, арқасында қараңғы жолақ бар, оның екі жағында кішкентай қоңыр түйіршіктер немесе түймелер орналасқан; сәуірден мамыр айының соңына дейін қара бұршақ және Plumtrees-те кездеседі. Ол қабықтан шығар алдында бекінген басқа pruni личинкаларына шабуылдайтыны байқалған (Frohawk). Құтырмы қызғылт қоңыр, алдыңғы жағы сәл бұрышты, қараңғы белгілермен және ақшыл жалаңашпен, құрсағы түйіршікті және жоғары көтерілген, жалпы пішіні кішкентай бүршікке немесе құс зәрiне ұқсайды. Көбелектер маусым айында пайда болады, көбінесе жеке-жеке ұшады, бірақ кейбір жылдары олар өте көп, сондықтан бір сағат ішінде бірнеше ондаған көбелекті ұстауға болады. Мұндай жағдайларда олар тамақтандыратын ағаштардың бұтақтары мен олардың астындағы өсімдіктер арасында ұшады; гүлдеген жидеге ерекше жақындық танытады.

T. pruni L. (73 d). Above in the male with a few anal spots, in the female an anal halfband and sometimes a discal spot brick red. Beneath the line of white bars is very thin, and the brick red submarginal band of the hindwing is placed between two rows of black spots, which are thinly edged with bluish white, and is sometimes continued on to the forewing. Throughout Central and South Europe, from the Atlantic coast and Great Britain throughout Europe and Asia to Amurland and Corea; but absent from North Africa and probably also from Japan, the specimens recorded from the latter country presumably belonging to mera or prunoides In ab. fulvior Tutt (particularly females) the forewing bears an orange yellow discal patch, the rest of the wing being dusted with golden brown. In ab. ptorsas Hfngl. both wings have a reddish yellow submarginal band above; transitional specimens have an incomplete band (ab. progressa, excessa). ab. obsoleta Tutt has no reddish yellow anal spots above, while these spots are pale yellow instead of red in ab. lutea Tutt. A lutea specimen in which the underside is dull and has no black spots on the proximal side of the band on the hindwing has received the name ab. paupera Tutt, and individuals with a broad white macular band on the underside parallel to the outer margin are ab. albofasciata Tutt. — Egg quite flat, chagreen, greyish brown, with the top concave; deposited singly or in pairs. Larva woodlouse shaped, green, with a darker
dorsal stripe, at the sides of which there are small brown warts or tubercles; from April till the end of May on Blackthorn and Plumtrees. It has been observed to attack other pruni larvae which had fastened themselves before moulting (Frohawk). Pupa anteriorly somewhat angular, black brown, with darker markings and a pale saddle patch, the abdomen being tuberculate and strongly raised, the whole resembling a small bud or bird droppings. The butterflies appear in June, usually flying singly, being so abundant however in certain years that one can easily obtain several dozen within an hour. At such occasions they fly about the twigs of the food trees and the undergrowth beneath them; they are very partial to flowering privet.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда сирек кездеседі және Оксфорд пен Питерборо арасындағы оңтүстік және шығыс Мидлендс аймақтарындағы бірнеше жермен шектеледі. Ең ірі көбейту ошағы Букингемширдегі Хам Хоум және Хамгрин Вудтарында орналасқан. Тарихи деректер бойынша, 1828 жылы табылып бері 90-ға жуық белгілі ошақ болған, бірақ Оңтүстік Англияның түрлі аймақтарында көптеген, көбінесе сәтсіз, жаңа ошақтар құрылған, оның ішінде 1952 жылы Суррейде құрылған ошақ мекендеу ортасы жойылғанға дейін сәтті болып көрінген. Қазіргі таңда ол Ұлыбританиядағы ең сирек кездесетін көбелектердің бірі. 2018 жылдың маусым айында Шығыс Сассексте үлкен популяция табылып, ал Оксфордширде 1988 жылдан бері көрінбеген жерде байқалғаны хабарланды.

Еуропалық континент

Жерорта теңізі жағалауында кездеспейді, континенттік Еуропаның көп бөлігінде таралған. Көбінесе кездеседі десек те, бұл түрдің таралу аймағы шектеулі және оның тіршілік ететін ортасына байланысты. Аймақтың шығысында саны төмендеп жатыр.

Скандинавия

Қара шашты жұлдыз Финляндия мен Швецияның оңтүстігінде таралған, ал Данияда құрып кеткен.

Сыртқы келбеті, мінез-құлқы (Ұлыбритания)

Бұл түр туралы ақпарат Ұлыбританияға қатысты, ал кейбір егжей-тегжейлер оның таралу аймағының басқа бөліктеріндегі түрлерге сәйкес келмеуі мүмкін. Бұл шағын қоңыр көбелек, қанаттарының ені шамамен 37 мм, ақ қауырсынға өте ұқсас, бірақ қара қауырсынның үстіңгі қанатының артқы жиегінде қызғылт дақтар тізбегі болады. Еркек және әйелдерінде бұл дақтар алдыңғы қанаттарына дейін созылады. Көбелектің астыңғы жағы ақ қауырсынға ұқсас, бірақ ақ сызығы түзурек, ал қызғылт жиегі алдыңғы қанатқа дейін жетеді. Екі түрді нақтырақ ажыратудың ең сенімді жолы – ақ қауырсында кездеспейтін, қызғылт жолақты сүйемелдейтін қара дақтар тізбегі. Олар өмірінің көп бөлігін ағаштардың жапырақтарында немесе тығыз бұталарда өткізеді, шырынмен қоректенеді және сирек жерге түседі.

Өмір циклы және азық-түлік өсімдіктері

Жұмыртқалар жас қара тікен Prunus spinosa өсімдігіне жеке-жеке түсіріледі және осы сатыда қыстайды. Қара тікен негізгі жемдік өсімдік болғанымен, кейде жабайы өрік Prunus domestica және басқа Prunus түрлері де қолданылады. Келесі көктемде, сәуірдің соңында, гүл бүршіктері ашылмас бұрын, құрттардан шабалғандар шығады және гүл бүршіктерімен қоректенеді. Ересек личинкалар жасыл түсті және жеп қоюдан сақтану үшін, олар жейтін жапырақтарға ұқсас болып жасырынады. Маусым айында жапырақтарда немесе бұтақшаларда қуыршақтану жүреді, қуыршақтар құстың нәжісін еліктеген қара және ақ түсті болып келеді. Бұл бір ұрпақты (унивольтинді) түрдің ересек көбелектері маусымның соңынан шілде айының ортасына дейін ұшып жүреді.