Кіріспе

Чхарабра – 22-ші ұлттық тас жолдың (Хиндустан-Тибет жолы) бойында, Шимладан 13 км жерде, теңіз деңгейінен шамамен 2514 метр биіктікте орналасқан шағын ауыл. Мұнда Үндістан Президентінің жазғы сарайы, Пенджаб губернаторының жазғы резиденциясы, бес жұлдызды қонақ үй, мектеп-интернат және тікұшақ алаңы бар, бірақ халқы 500 адамнан кем (мектеп-интернат оқушыларымен және президент сарайы, губернатор үйі мен қонақ үйінің қызметкерлерімен қоса). Ауылды мәңгі жасыл қарағай ормандары қоршап тұр, ал көз жеткізбейтін Гималай таулары көрінеді. Мұнда Гималайдың 5791 метр биіктіктегі Пир-Панжал жотасы, 6001 метр биіктіктегі Део Тибба, Чота-Шали және Шали шыңдары, Бандар-Пунч шыңы, 6126 метр биіктіктегі Ракт-Дхар және 7068 метр биіктіктегі Бадринат шыңдарына көз түседі. Чхарабра жеке ауыл болғанымен, ресми түрде Шимланың маңындағы Машобраның бір бөлігі саналады. Чхарабра таулардың үстінде орналасқан, бұл аймақ маңызды суайдырушы аймақ болып табылады. Чхарабраның бір жағы Ямуна өзенінің су жиналатын алабының бөлігі, ал екінші жағы Сатлуж өзенінің су жиналатын алабының бөлігі. Чхарабраның төңірегіндегі барлық аймақ тығыз орманды және Шимла қорық орман қорығы мен су жиналатын аймақтың құрамына кіреді.

Флора мен фауна

Шарабра Шимла қорық орман қасиетті жері мен су жиналатын аймақтың бір бөлігі болып табылады. Табиғи өсімдіктер құрамына қарағай, емен, кедр немесе Гималай деодары, рододендрон, клен және жылқы каштаны кіреді. Жабайы жануарлардың ішінде шақалдар, каккар (қарғақ бұғы), сирек кездесетін барыс, сондай-ақ Гималай бүркіті, фазан, чикор және бөдене сияқты көптеген құс түрлері бар. Жаңбыр маусымында орманнан көптеген жабайы гүлдер, жабайы құлпынай және басқа да жидектерді табуға болады. Шарабрада алма өсіруге қолайлы климат бар, сондықтан мұнда бірнеше алма бақшалары орналасқан. Жаңбыр маусымында кобра гүлі көптеп өседі. Британдықтар әлемнің басқа аймақтарынан жылап тұрған ива, күміс емен және каштан сияқты бірнеше ағаштар мен гүлді өсімдіктерді әкеліп, Шарабрада отырғызды. Хем-Кундж, Дукани, Кальяни үйі және Жабайы гүлдер залының аумағында жылап тұрған ива ағаштары болған.

Шимла қорық орманы және су жиналатын аймағы

Шымла қорық орман қорығы мен су жиналатын аймағы 22-ші ұлттық тас жолдың жанында орналасқан. Ол Даллиден басталып, Куфриден тысқары қарай созылады. Бұл қорықтың аумағы 951 гектарды құрайды. Биіктігі 1900 метрден 2620 метрге дейін жетеді. Қорық оңтүстіктегі Чайл қорығымен орман дәлізі арқылы байланысқан. Бұл су жиналатын аймақ Шымла қаласының негізгі сумен жабдықталуын қамтамасыз етеді. Бұл аймақтан тоғыз жылдық ағын су ағып өтеді, олардың ішіндегі ең ірілері – Чурат Нала және Год Ки Нала. Қорыққа келушілерге кіруге тыйым салынған. Қорықтың ішінде бір, ал сыртында үш демалыс үйі бар.

Климат

Орташа айлық ең жоғары және ең төменгі температуралар қаңтарда 8,6°C-тан шілдеде 24,1°C-қа дейін, ал тиісінше 1,9°C-тан 15,7°C-қа дейін ауыспайды. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 1600 мм. Жылдық жауын-шашын 1500 мм-ден асады, оның жартысынан астамы жазғы муссон кезінде жауады. Бұл Үндістан Президентінің ресми жазғы резиденциясы. Ғимаратқа кіруге рұқсат қажет. Президент Машобраға жылына кем дегенде бір рет сапар шегеді, және осы уақыт ішінде оның бас кеңсесі Чхарабрадағы "Ретритке" көшіріледі. "Ретрит" орналасқан ғимарат 1850 жылы салынған, толығымен ағаштан тұрғызылған құрылыс. Онда дхаджи қабырғалары бар, ал "Ретриттің" негізгі ауданы Үндістан президенттерінің резиденцияларының ең кішісі болып табылады. Ғимаратты бастапқыда сол кездегі Симланың бас медициналық инспекторы салған, оның аты белгісіз (Эдвард Дж. Бактың "Симланың өткені мен қазіргісі" еңбегінде оны тек "Мырза C" деп атаған). "Ретрит" лорд Уильям Хей Коти раджасынан жалға алынған. Осы кезеңде жергілікті халық оны "Ларти Сахиб Ки Коти" деп атаған, яғни лорд Уильям Хейді жергілікті тұрғындар осылай атаған. Жалға алу шартында мынадай талаптар қойылған: Симла мен Машобра ауылынан өтетін екі жол Коти мемлекетінің жергілікті халқының мүддесі үшін жұртқа ашық болуы керек; ағаштарды кесуге тыйым салынған; және ғимарат аумағында мал союға болмайды. Кейін "Ретритті" бас қолбасшы сэр Уильям Мэнсфилд, ал 1881 жылы сэр Эдвард Бак жалға алды. 1896 жылы Коти раджасы өзінің алғашқы сатып алу құқығын пайдаланып, мүлікті иеленді. Содан кейін "Ретрит" Коти раджасымен Үкіметке тұрақты жалға берілді. Эльгин графы Индияның вице-королі ретінде "Ретритті" алғаш рет резиденция ретінде пайдаланған. Лорд Элгин болашақ вице-корольдерге "Ретритті" пайдалану құқығын беріп, демалыс күндерін үнемі сонда өткізген. 1962 жылы Шимладағы Раштрапати Нивасын сол кездегі президент доктор С. Радакришнан Үндістан Үкіметіне, оны академиялық институт – Үндістанның жоғары оқу ортасына айналдыру үшін тапсырғаннан кейін, "Ретрит" ресми түрде президенттік резиденция болып бекітілді. 16 бөлмелі резиденцияны орман қоршап тұр.

Гемкундж

Хемкундж немесе Хемкундж – Үндістанның Пенджаб штатының губернаторының ресми жазғы резиденциясы. Бұрын ол «Дайнның ақымақтығы» деп аталған. Ол Сайысқа (Retreat) апаратын жолда, «Жабайы гүлдер залы» (Wildflower Hall) мен Сайыстың арасында орналасқан. Үйді бастапқыда мистер Дэн есімді ағылшын салыпты. Ол Шимла қаласы осы жерде бой көтеретініне сеніп, Шимла осы төбенің бұл жағында пайда болады деп болжаған. Бірақ оның болжамы дұрыс болмағандықтан, үйге «Дайнның ақымақтығы» деген ат қойды. Пәнжаб губернаторының резиденциясы ретінде пайдаланылатын «Дайнның ақымақтығы» ғимаратының жанына жаңа ғимарат салынды. «Дайнның ақымақтығы» мен жаңа ғимарат екеуі де әлі де бар. Бүкіл мүлік қазір Хемкундж деп аталады.

" Wildflower Hall " қонақ үйі

Wildflower Hall Hotel – Хартумның лорд Китченердің жазғы резиденциясы орнында салынған сәнді қонақ үй. Алғашқы зал қазіргі ғимараттан жоғары орналасқан. Бірінші ғимарат өртенгеннен кейін, қазіргі орнында екіншісі салынды. Wildflower Hall-дың алғашқы иесі Г. Х. М. Баттен, CS, Эрл Литтонның жеке хатшысы (1876–1880) болды. Сондай-ақ, зал лорд Рипонның сүйікті демалыс орны болған деседі. Wildflower Hall-дың ең танымал тұрғыны – Үндістан қарулы күштерінің бас қолбасшысы лорд Китченер. Ол бақтарды жоспарлауға, ағаштар мен гүлдер отырғызуға көп ақша жұмсады. Лорд Китченер Шимлаға келгеннен кейін, сол кездегі иесі Голдстиен ханымнан мүлікті жалға алды. 1909 жылы лорд Китченер Англияға оралғаннан кейін, Wildflower Hall Роберт Хотц пен оның әйеліне сатылды. 1925 жылы Хотц ханым ескі үйді бұзып, орнына үш қабатты қонақ үй салдырды. Тәуелсіздік алғаннан кейін, қонақ үй Үндістан үкіметіне өтті, ал Химачал үкіметіне ауыл шаруашылығы мектебін ашуға берілді. 1973 жылы Химачал-Прадеш туризмді дамыту корпорациясы оны иеленді және 1993 жылға дейін Wildflower Hall қонақ үйін басқарды. 1993 жылдың 5 сәуірінде электр тоғының қысқа тұйықталуынан өрт шығып, ғимарат толығымен қирады. Осыдан кейін Химачал Прадеш үкіметі Oberoi Hotel Group компаниясымен бірлесіп, Wildflower Hall-ды сәнді қонақ үй ретінде қайта жаңарту үшін бірлескен кәсіпорын құрды. Қазіргі ғимарат – Wildflower Hall орнында салынған үшінші ғимарат.

Қалиани тікұшақ айлағы, бұрынғы Дукани

Осы жерден Гималай, Шимла және төмендегі аңғардың көрінісі ашылады. Бұл жерде бастапқыда екі қабатты «Дукани» деп аталатын тұрғын үй орналасқан. Дукани пикникке арналған алаңдарымен және жартасты гүл бақтарымен танымал болған. «Страйтс Таймс» газеті мұнда өткізілген «Дуканидің иістері» атты бәйге туралы хабарлаған, онда адамдар Дукани бағында өсірілген әртүрлі гүлдердің иісін анықтауға шақырылған. Дуканиді 7-ші Бенгал кавалериясының лейтенант-полковнигі Томас Дэвид Колйер (8 тамыз 1875 жылы қайтыс болды) салған. Оның белгілі тұрғындарының арасында Бенгалияның лейтенант-губернаторы сэр Джон Вудберн, сэр Джордж Робертсо және Бенгалияның лейтенант-губернаторы сэр Джордж Чарльз Ривер болды. Дуканидің басқа иелері Х. Б. Гоад және Альвар махаражасы еді. Бұл ғимараттың иесі «Симла, өткен мен қазіргі» кітабының авторы, марқұм сэр Эдвард Бак та болды. Үйдің айналасын алма бақтары қоршап тұрған. Тәуелсіздік алғаннан кейін мүлік Үндістан үкіметінің меншігіне өтті. 1986 жылға дейін ғимарат Мемлекеттік бау-бақша департаментінің пайдалануында болды, содан кейін тікұшақ алаңы жасау үшін бұзылды.

Білім беру мекемелері

Гималай халықаралық мектебі – Дарбханганың бұрынғы махаражасының жазғы сарайында, Қалиани үйінде орналасқан, күндізгі және интернаттық білім беретін мектеп. Ғимарат Дарбханга махаражасы Камешвар Сингхтің үшінші әйелі, Махарани Кам Сундари (Қалиани) Сингхтің құрметіне аталған. Бұл мектепті генерал-майор (отставкадағы) Джагжит Сингх құрған, ал басты демеушісі Дарбханганың Махарани Қалиани Сингх болды. Джагжит Сингх сондай-ақ мектептің алғашқы төрағасы еді. Мектептің алғашқы директоры – Индира Госвами ханым.

Шахрабраны аралау

Шахрабрадан Куфриге дейін жол салады. Ол "Жабайы гүлдер залы" қонақ үйінен басталып, тығыз орман арқылы Куфри казармасына дейін барады. Екінші жол – алма бақтары мен қарағай ормандарынан өтетін Шахрабрадан Машобраға дейінгі бағыт. Бұл Гималай тауларының әдемі көрінісін ұсынатын өте көркем жол. Асфальтталған жол Президенттік резиденцияға жетелейді. Гималай халықаралық мектебінің қақпасынан жақын жерде оңға бұрылатын жол Машобраға апарады. Сондай-ақ, Президенттік резиденцияға дейін баруға болады, ал одан Машобраға жол бар. Үшінші жол Шахрабрадан Даллиге салады. Гималай халықаралық мектебіне жеткен соң солға бұрылыңыз. Бұл жол тығыз қарағай ормандары арқылы Даллиге дейін барады. Жол бойында дене мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған мектеп орналасқан. Бұл мектепті Химачал-Прадеш штатының үкіметі басқарады. Осы жолдан бұрылыс жасау арқылы Кальяни тікұшақ алаңына жетуге болады.