Кіріспе

Көбелек түрі

Үлкен мыс (Lycaena dispar) – Lycaenidae тұқымдасына жататын көбелек. L. dispar көбінесе үш түршеге бөлінеді: L. dispar dispar (бір буынды), бұрын Англияда кең таралған, бірақ қазір құрып кеткен, L. d. batavus (бір буынды), Нидерландыда кездеседі және Ұлыбританияға қайта қоныстандырылған, сондай-ақ L. d. rutilus (екі буынды), Орталық және Оңтүстік Еуропаның көп бөлігінде кең таралған. Соңғысы көптеген еуропалық елдерде мекендеу ортасының жоғалуына байланысты азайып барады.

Сипаттама

Сейтц С. Диспар Хаудан. (76). Өте өзгермелі мөлшерде, көптеген үлгілері [диспар диспардың] ірі рутилустан [қазіргі кіші түрлер] кішірек; аналығында, әсіресе, төменгі жағындағы үлкен дақтарымен соңғысынан ерекшеленеді. Аталығында ұяшықтың жоғарғы жағындағы ортасында жиі, бірақ әрдайым емес, қосымша қара дақ пайда болады, бұл дақ аналығында rutilus-қа қарағанда әдетте екі еседен астам болады. ab. cuneigera Tutt – алдыңғы қанаттың жасушасындағы дақ жасушаның көп бөлігін алып жатқан жолаққа дейін кеңейген жеке тұлғалар. ab. alba Tutt – альбиноздық үлгілер, барлық мыс құстардың түрлерінде кездесетін, әдетте қанаттарында өзгермелі орналасқан асимметриялық және дұрыс емес жарық дақтары болады. – rutilus Wernb. (= hippothoe Hbn.) (761, g) – диспардың континенттік түрі; алдыңғы қанатында әрқашан жасушалық дақ болмайды, дискожасушалық дақ кішірек немесе жоқ, екі жыныстың төменгі жағында және аналығында жоғары жағында да көзшелер едәуір кішірек. Рутилус, vernalis Hormuz-дың көктемгі түрі белгілі бір аудандарда (мысалы, Бордо және т.б.) диспарға жақын, ал жазғы түрі айтарлықтай кішірек. Қара дақтар кейде жолақтарға дейін кеңейеді, бұл әсіресе төменгі жағында жиі кездеседі; бұл ab. sagittifera Hormuz. (76g). ab. radiata Oberth-та бұл жолақтар артқы қанатта да болады, сондай-ақ ab. nigrolineata Verity-де де бар, оның қызыл-алтын түсті үстіңгі жағы қызыл шаңмен тығыз жабылады. – Аймақтың шығысында екі түрі белгілі: артқы қанаттың астындағы дискілі дақтары жоқ немесе нашар дамыған, ал алдыңғы қанаттағы субмаргиналды дақтар қатары өте біркелкі және тұрақты қызғылт-алтын түсті dahurica Graes. [қазіргі кіші түр (76g), Амур өңірінен. – Екінші түрі сары-алтын түсті – auratus Leech [қазіргі кіші түр]76 ¢) –, аталығының үстіңгі жағында ешқашан дискожасушалық дақ болмайды, ал төменгі жағы айқын дақтанған; осы түрдің аналығы төменгі жағы көк сұрдың орнына күлгін сұр болғандықтан танылады; Кореядан, Солтүстік Қытайдан және Тибеттен. Осы соңғы екі азиялық түрді Лих, Стаудингер және Ребель біріктірген, бірақ кейбір үлгілер Грейзердің сипаттамасына, ал басқалары Лихтің сипаттамасына жақсы сәйкес келеді. Альферакы auratus-ты маусымнан, ал Грейзер dahurica-ны шілде ортасынан тамызға дейін сипаттағандықтан, бұл екі жәндік маусымдық түрлер болуы мүмкін. – borodowskyi Gr. Grsh. [Lycaena dispar ssp. borodowskyi Grum Grshimailo, 1900] – Маньчжуриядан шыққан тағы бір түр; ол ірі, жарқын түсті және айқын дақтанған. – Рутилус түрлерінің личинкасы ашық түсті бүйір жолағы бар қою жасыл түсті. Ол жас қыстап, мамыр айында әртүрлі Rumex және Polygonum bistorta түрлерін жейді. Ауданға байланысты бір-екі ұрпақ болады, көбінесе су басып жататын шалғынды далаларда кездеседі. Түр кейбір жерлерде көптеп кездессе де, көптеген жерлерде тек жалғыз данада кездеседі және әр жыл сайын да кездеспейді. Standfuss төмен температураны қолдану арқылы аналықтарының үстіңгі жағындағы қара белгілері өзгерген үлгілерді алды.