Кіріспе

Сэр Уолтер Скотттың "Мармион: Флодден даласының ертегісі" поэмасы – 1808 жылы жарық көрген, 16 ғасырдағы Шотландия мен Англия тарихына арналған Сэр Уолтер Скотттың өлеңмен жазылған тарихи романы. Алты әннен тұратын поэманың әрқайсысы кіріспе хаттармен және көптеген тарихи ескерткіштерге қатысты жазбалармен толықталған. Ол 1513 жылғы Флодден шайқасымен аяқталады.

Өмірбаян

Мармионның бірінші кантосына қосымша хат қараша айымен мерзімделген, және оның 1806 жылғы сол айда жазылғандығына күмән келтіруге ешқандай себеп жоқ. Осы кезде Скотт Дархэм антиквары Роберт Суртиспен хат алмасып жатты, ал желтоқсан айында олар Пицкоттидің Роберт Линдсейінен Джеймс IV және оның бірнеше ақсүйектерінің Плутон алдында пайда болуы туралы табиғи емес шақыруды баяндаған еңбегін талқылады, оны Скотт бесінші кантода пайдаланды: Скотт өзінің өлеңін дамытып жатқанын айтады, сондықтан туындының жалпы пішіні бастапқыда анық болды. Сонымен қатар, Суртис Скоттқа өзінің екі жалған туындысын жіберді, олар латын тіліндегі ойша шайқас туралы және бір балладаны қамтиды, екеуі де өлеңде кездеседі. 1807 жылдың 30 қаңтарында Арчибальд Констебл авторлық құқық үшін 1000 гинея (1050 фунт стерлинг) төлеу туралы келісім жасады: бұл сома бұрынғы Лонгменмен болған келіссөздерде Скотттың ұсынысы болуы мүмкін. Уильям Миллер мен Джон Мюррей жобаның 25% үлесін алуға келісті. Мюррей былай деп мәлімдеді: "Біз екеуміз де Уолтер Скоттың жаңа поэмасының жарық көруіне қатысуды құрметті, пайдалы және даңқты деп есептейміз". Өлеңді жазу Скотт күткеннен әлдеқайда уақытты алды: оны жеке және отбасылық қиындықтар, сондай-ақ басқа да жұмыстар тоқтатты, және ол, басылымға дайын болмас бұрын, 1808 жылдың қаңтарында аяқталды деуге болады.

Басылымдар

Мармионды Эдинбургте Арчибальд Констебл 1808 жылғы 22 ақпанда, ал Лондонда Уильям Миллер мен Джон Мюррей 8 наурызда жариялады. Оның құны бір жарым гинея (£1 11с 6д) болды және 2000 данасы басылды. Скотт сол жылы жарық көрген екінші және үшінші басылымдарда (әрқайсысы 3000 дана) өлең мәтініне ұсақ түзетулер, ал түсіндірмелерге ірі өзгерістер енгізді. Содан кейін көптеген қосымша басылымдар, жеке және жинақталған түрде жарық көрді, ал 1830 жылы Скотт поэмаға жаңа кіріспе жазды. 2018 жылы Эйнсли МакИнтош Уолтер Скоттың Поэзиясының Эдинбург басылымының екінші томы (алғашқы болып жарық көрген) ретінде «Мармион: Флодден шайқасы туралы әңгіме» кітабының сындық басылымын шығарды, оны Эдинбург университетінің баспасы жариялады. Бұл басылым үшінші басылымды негізгі мәтін ретінде пайдаланып, оны негізінен қолжазба мен бірінші басылымнан түзетті.

Сюжет

Поэма Англия королі Генри VIII-нің сүйіктісі Лорд Мармионның бай әйел Клара де Клэрге құмарлық танытқаны туралы баяндайды. Ол және оның сүйіктісі Констанс Де Беверли, Клэрдің күйеу жігіті сэр Ральф Де Уилтонды мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген жаламен айыптау үшін хат жасайды. Адалдығы күмән тудырған монах Констанция, оның көмегі Мармионның оған деген құрметін қайтаруына себеп болады деп үміттенеді. Де Уилтон Мармионға қарсы өзінің абыройын қорғау үшін талап еткен жекпе-жекте жеңілгеннен кейін, елден қуылды. Клэр Мармионның ықыласына тап болмас үшін монастырға кетеді. Констанция Мармионмен қайта табысу үміттерімен күткен кезде, ол оны тастап кетеді; ол ант бұзғаны үшін Линдисфарн монастырында тірідей қабырғаға қамалады. Ол өзінің үш судьясының бірі болған әйел абаюға Де Уилтонның кінәсіз екенін дәлелдейтін құжаттарды беру арқылы кек алады. Де Уилтон, қажылық киімін киіп қайтып келгенде, Мармионды Эдинбургке дейін еріп барып, абаюмен кездеседі, ол оған ақтайтын құжаттарды береді. Мармионның қонағы, Ангус графы (Арчибальд Дуглас) құжаттарды көргеннен кейін, Де Уилтонды қаруландырып, оны қайтадан рыцарь ретінде қабылдайды. Де Уилтонның кек алу жоспарлары Флодден шайқасымен күйреп қалады. Мармион шайқаста қаза табады, ал Де Уилтон батырлық көрсетіп, ар-намысын қайтарып, жерлерін қайтарып алады және Клэрге үйленеді.

Қорытынды ән

Кіріспе 1-ші әнге (Уильям Стюарт Роузға, эск.): Қарашада жазылған, Скотт табиғатта, қоғамдық істерде (Нельсон, Питт және Фокс еске алынады) және әдебиетте уақыттың тудырған зиянын емдеудің мүмкіншіліктерін қарастырады: көктем, апокалипсис және ортағасырлық романның қайта жаңғыруы. 1-ші ән (Қала): Ағылшын рыцары Мармион және оның серіктері Норхэм қалашығында сэр Хью Геранмен күш қуаты біріктіріп, Генрих VIII-дің Шотландия королі Джеймс IV-ке Эдинбургке жіберу үшін пальмерді жолдаушы ретінде тағайындайды. Кіріспе 2-ші әнге (Пастор Джон Мариотқа): Скотт тарихи құлдырау мен жеке жалғыздыққа қарсы шараларды қарастырады, атап айтқанда, Мариот пен өзінің қарапайым қуаныштарда тапқан бақыты мен жалғыздық медитациясының тазалығы. 2-ші ән (Мұнара): Уитби әйелі, бірге бірнеше монахтар, оның ішінде жаңа монах қызы Клэр, Линдсфарнға теңіз арқылы сапар шегеді, онда ол Констанс де Беверлиді тірідей қамауға соттайтын трибуналдың мүшесі болады. Констанс соңғы сөзінде монастырьдан қашып, Мармионға қосылғанын, бірақ ол бай Клэр үшін оны тастап кеткенін, Клэрдің күйеуін опасыздықпен айыптағандарын және оны қарулы шайқаста жеңгенін айтады. 3-ші әнге кіріспе (Уильям Эрскинге): Скотт өзінің интуитивті, үнемі өзгеріп отыратын поэзиясын қорғайды, оның шабыты жас кезінде шекарадағы өмірінен туындайды, Эрскиннің жоғары классикалық елегия мен трагедияны қолдауына қарсы. 3-ші ән (Қонақ үй): Гиффордтағы қонақ үйде түндеген Мармион, оның шақырушысы Фитц Юстас Констанстың сүйікті әнін орындағанда (Констанс оны паж ретінде маскировкалап алып келген кезде) және пальмердің қатал үңілуінен алаңдайды. Қонақ үй иесі барлық келушілерге шайқас ұсынатын жергілікті эльф рухы туралы айтады. Фитц Юстас Мармионның рухпен кездесуге кетіп, шайқас белгілерімен тез оралып келгенін байқайды. 4-ші әнге кіріспе (Джеймс Скенге): Қарашада қайтадан жазылған, алғашқы кіріспеден бір жыл өткен соң, Скотт Скен мен өзінің жастық достығының өтуіне өкінеді, бірақ олардың көктегі әртүрлі тәжірибені қабылдауынан жұбаныш алады. 4-ші ән (Лагерь): Сэр Дэвид Линдсей жолда Мармионмен кездеседі және Джеймс оны қабылдауға дайын болғанға дейін делегацияның Крайтон қамалында бақыланатын орын алуын ұйымдастырады. Линдсей Мармионға Сент-Джонға ұқсайтын табиғаттан тыс тұлға корольді Англиямен соғысқа қарсы шақырды деп айтады. Мармион оған жауап ретінде Гиффордтағы табиғаттан тыс шайқасы туралы айтады. Эдинбургке жақындаған Мармион Блэкфорд төбесінен жиналған шотланд әскерін бақылайды, Линдсей соғысқа басталатын қадамдарды өкінішпен айтады. 5-ші әнге кіріспе (Джордж Эллиске): Желтоқсан айында Эдинбургтен жазылған, Скотт қаланың ортағасырлық уақытқа қарағанда көбірек еркіндікке ие екенін, бірақ соншалықты қауіпсіз екенін мәлімдейді. Эллис Скоттқа ортағасырлық әдебиетті қалай қалпына келтіруге және қазіргі заманға сәйкес етуге болатынын көрсетеді. 5-ші ән (Сарқырама): Шотланд әскерлері арқылы өтіп бара жатқан Мармионды Джеймс (оның сүйіктісі Леди Херон мен Франция королевасының құлы) қабылдайды. Ол оны Танталон қамалында бейбіт Арчибальд Дугластың қамқорлығына тапсырады және одан 2-ші әннен тұтқынға алынған ағылшын монахтар тобының басшылығын сұрайды. Әйел пальмермен түнде кездеседі және оған Констанциядан алынған, Мармионның Де Уилтонды жалған айыптаудағы рөлін дәлелдейтін құжаттарды тапсырады. Танталонда Клэрді туысы Лорд Фитц Клэрге қайтаруды тапсырған Мармион шайқасқа дайындық туралы шыдамсыздықпен естиді. 6-шы әнге кіріспе (Ричард Хеберге): Рождествода Мертоннан жазылған, Скотт ежелгі отбасылық дәстүрлерді сақтай отырып, мерекелік мерекені атап өтеді және библиофил Хебер жинаған ескі кітаптарда жазылған ырымдардың қиялшылдық күшін растайды. 6-шы ән (Жеңіс): Де Уилтон Танталондағы Клэрге көрініп, өзін пальмер ретінде қалай маскировкалағандығын айтады. Ол Дугласпен ерлікпен марапатталған. Мармион Флодденде Суррейдің күштеріне қосылады және соғыста алған жарақаттарынан көз жұмады, оған Клэр қарады, содан кейін Лорд Фитц Клэрмен бірікті. Мармионның денесі шаруаның денесімен шатасып, белгісіз қабірге қойылады. Клэр мен Де Уилтон үйленеді.