Бірыңғай ғылым – логикалық позитивизмдегі ғылымдардың біртүтастығы идеясы. Теориялардың редукциясы, жалпы тіл және әдіс бірігіп, ғылымды біртіндеп дамытуға бағытталған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
"Бірыңғай ғылым" – қазіргі заманғы ойдағы үш байланысты бағыттың кез келгенін білдіре алады. Ғылымның бірлігіне сену логикалық позитивизмнің басты қағидасы болды. Әртүрлі логикалық позитивистер бұл доктринаны әр түрлі жолмен түсіндірді, мысалы, редукционистік тезис ретінде: арнайы ғылымдар зерттейтін объектілер жалпы, әдетте физика саналатын ғылымның негізгі саласының объектілеріне дейін тоғысып келеді; барлық ғылымдардың теориялары мен нәтижелерін ортақ тілде немесе "жалпы жаргон" арқылы білдіруге болады немесе білдіру керек деген тезис ретінде; немесе барлық арнайы ғылымдар ортақ әдіс-тәсілді бөліседі деген тезис ретінде. Эдвард Хаскелл және оның бірнеше әріптестері ғылымды жалпы жасанды тілді қолдана отырып, бірыңғай ғылымға қайта құруға тырысты. Бұл жұмыс 1972 жылы "Толық шеңбер: Бірыңғай ғылымның моральдық күші" атты жарияланыммен аяқталды. Дегенмен, Хаскелл мен оның замандастарының жұмысының көп бөлігі әлі жарияланбаған. Тимоти Уилкен мен Энтони Джадж жақында Хаскелл пен оның әріптестерінің ойларын қайта жаңғыртып, кеңейтті. Бірыңғай ғылым Говард Т. Одумның 1940 жылдардан бері жүйелік экологиясында және оған байланысты Эмергиялық синтезде тұрақты тақырып болып табылады, ол "экожүйені" – литосфера мен биосфераның геохимиялық, биохимиялық және термодинамикалық процестерін модельдейді. Мұндай жер процестерін модельдеу үшін геология, физика, биология және химияны біріктіретін ғылым қажет (Х. Т. Одум 1995). Осыны ескере отырып, Одум экология және экономикалық жүйелерге қолдануды ескере отырып, электрондық схемаларға негізделген ғылымның ортақ тілін жасады (H. T. Odum 1994).
"Unified Science" can refer to any of three related strands in contemporary thought. Belief in the unity of science was a central tenet of logical positivism. Different logical positivists construed this doctrine in several different ways, e. g. as a reductionist thesis, that the objects investigated by the special sciences reduce to the objects of a common, putatively more basic domain of science, usually thought to be physics; as the thesis that all of the theories and results of the various sciences can or ought to be expressed in a common language or "universal slang"; or as the thesis that all the special sciences share a common method. The writings of Edward Haskell and a few associates, seeking to rework science into a single discipline employing a common artificial language. This work culminated in the 1972 publication of Full Circle: The Moral Force of Unified Science. The vast part of the work of Haskell and his contemporaries remains unpublished, however. Timothy Wilken and Anthony Judge have recently revived and extended the insights of Haskell and his coworkers. Unified Science has been a consistent thread since the 1940s in Howard T. Odum's systems ecology and the associated Emergy Synthesis, modeling the "ecosystem": the geochemical, biochemical, and thermodynamic processes of the lithosphere and biosphere. Modeling such earthly processes in this manner requires a science uniting geology, physics, biology, and chemistry (H. T. Odum 1995). With this in mind, Odum developed a common language of science based on electronic schematics, with applications to ecology economic systems in mind (H. T. Odum 1994).