1960 жылғы Конго дағдарысы мен БҰҰ әскери операциясы

Кіріспе

1960 жылдарғы Біріккен Ұлттар Ұйымының Конгодағы әскери операциясы (қысқартылған ONUC) – 1960 жылы Конго дағдарысына жауап ретінде Конго Республикасына жөнелтілген Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбіт сақшы күштерінің бірі. ONUC – БҰҰ-ның маңызды әскери мүмкіндіктерге ие алғашқы бейбіт сақшы миссиясы және көлемі мен ауқымы жағынан БҰҰ-ның ең ірі операцияларының бірі болып табылады. Конго 1960 жылдың 30 маусымында Бельгиядан тәуелсіздік алғаннан кейін хаос пен тәртіпсіздікке түсті. Бұл, тәртіпті қалпына келтіру және өз азаматтарын қорғау деген сылтаумен бельгиялық әскерлердің жылдам қайта оралуына әкеп соқты. Конго үкіметінің көмек сұрауына жауап ретінде 1960 жылдың 14 шілдесінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі 143-ші (S/4387) қарар қабылдады. Бұл қарарда Бельгиядан әскерін шығару талап етілді және БҰҰ Бас хатшысына Конго үкіметіне әскери көмек көрсетуге уәкілеттік берілді. Бірінші БҰҰ әскерлері, негізінен Африка және Азия мемлекеттерінен, келесі күні Конгоға жетті. Жағдайдың нашарлауы – Катангадағы көтеріліс, премьер-министр Патрис Лумумбаның қазасы, орталық үкіметтің құлауы және шетелдік жалдамалылардың араласуы салдарынан ONUC-тың бастапқы мандаты біртіндеп кеңейтіліп, Конгоның аумақтық тұтастығы мен саяси тәуелсіздігін қорғау, азаматтық соғыстың алдын алу және барлық рұқсатсыз шетелдік қарулы күштерді шығаруды қамтыды. БҰҰ күштерінің ең көп саны – екі дүркіннен астам елден шақырылған, шамамен 20 мың әскери қызметкерді құрады, олардың көп бөлігі Үндістан, Ирландия және Швециядан келгендер еді. 1961 жылдың қыркүйегі мен 1962 жылдың желтоқсаны аралығындағы қақтығыстардың шиеленіскен кезеңінде ONUC бейбіт сақшы күшінен әскери күшке айналып, сепаратистік және жалдамалы күштерге қарсы бірнеше шайқастар мен шабуылдарға қатысты. 1963 жылдың ақпанында Катанганың қайтадан құралуынан кейін ONUC біртіндеп таратылды, азаматтық көмек күшейіп, сол кезге дейін БҰҰ-ның ең ірі көмек көрсету шарасына айналды. Бельгия Моиз Тшембеден келісім алғаннан кейін Катанга провинциясын басып алып, кен өндірісін қорғау үшін әскер жіберді. Катанга минералдық және табиғи ресурстарға бай болды, Конгоның шикізатының 60 пайыздан астамын құрады. Онда мыс, кобальт, алмаз және уранның ірі әлемдік көздері орналасқан, оның ураны Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Хиросимаға тастаған ядролық бомбаға қолданылды. 10 шілдеде бельгиялық әскерлер жағдайды бақылауға алу және бельгиялық азаматтарды қорғау үшін Элизабетвильге (Катанга астанасы) жіберілді. Конгода сол кезде 100 мың бельгиялық тұрды, олардың көпшілігі үрейленген күйде болды. Бельгия әскерлерінің қатысуы халықаралық құқық бойынша заңсыз болды, өйткені Конго ресмилері олардың қатысуын сұрамаған еді. Бельгиялықтардың көмегімен (олар оның мәлімдемелерін жазды), Тшембе 11 шілдеде теледидар арқылы Катанга мемлекетінің тәуелсіздігін жариялады және өзін президент деп жариялады. Әлемдік сыншылар оны бельгиялықтар мен Катангадағы олардың кен өндіру мүдделерінің құрылығы деп қарады. 12 шілдеде президент және премьер-министр Біріккен Ұлттар Ұйымынан көмек сұрады. БҰҰ Бас хатшысы Даг Хаммаршельд 13 шілдеде Қауіпсіздік Кеңесінде сөйлеген сөзінде Кеңестен осы өтініш бойынша "ең жылдам" әрекет етуді өтінді. Осы отырыста Қауіпсіздік Кеңесі 143-ші қарарды қабылдады, онда Бельгия үкіметі Конгодан әскерін шығаруға шақырылды. Бұл қарарда Бас хатшыға бельгиялық әскерлердің шығарылуын жеңілдетуге, заңдылық пен тәртіпті сақтауға және Конго Республикасы үкіметімен кеңесе отырып, жаңадан құрылған үкіметті құруға және заңдыландыруға уәкілеттік берілді. Бұл миссия Қауіпсіздік Кеңесінің сегіз дауысымен мақұлданды, үш ел – Қытай Республикасы, Франция және Ұлыбритания дауыс беруден бас тартты. АҚШ және КСРО дауыс берді. Мандат Конгоның аумақтық тұтастығын сақтау үшін, әсіресе Катанганың бөлінуін қолдаған шетелдік жалдамалыларды шығару арқылы кеңейтілді. ONUC – БҰҰ күштері үшін бұрын-соңды болмаған рөл болды, өйткені ол, қатаң айтқанда, бейбіт сақшы миссиясы емес еді.

1960s United Nations military operation

The United Nations Operation in the Congo (, abbreviated ONUC) was a United Nations peacekeeping force which was deployed in the Republic of the Congo in 1960 in response to the Congo Crisis. The ONUC was the UN's first peacekeeping mission with significant military capability, and remains one of the largest UN operations in size and scope. The Congo descended into chaos and disorder after it became independent from Belgium on 30 June 1960. This prompted a swift return of Belgian troops, under the pretext of restoring order and protecting its nationals. In response to the Congolese government's appeal for assistance, on 14 July 1960 the United Nations Security Council passed Resolution 143 (S/4387). the resolution called on Belgium to withdraw its troops and authorized the UN Secretary General to provide the Congolese government with military assistance. The first UN troops, drawn mostly from African and Asian states, reached the Congo the following day. In the face of worsening conditions—including an insurrection in Katanga, the assassination of Prime Minister Patrice Lumumba, the collapse of the central government, and the intervention of foreign mercenaries—the ONUC's initial mandate gradually expanded to include protecting the territorial integrity and political independence of the Congo, preventing an impending civil war, and securing the removal of all unauthorized foreign armed forces. UN forces numbered nearly 20,000 military personnel at its peak from over two dozen countries, led largely by India, Ireland, and Sweden. During the peak of hostilities between September 1961 and December 1962, the ONUC transitioned from a peacekeeping to a military force and engaged in several clashes and offensives against secessionist and mercenary forces. After the reintegration of Katanga in February 1963, the ONUC was gradually phased out; civilian aid increased, becoming the single largest assistance effort by the UN up to that time. When Belgium received Moïse Tshombé's acceptance, they sent troops to take over Katanga Province and protect mining interests. Katanga was rich in minerals and natural resources, contributing over 60 percent of the Congo's raw materials. It had some of the world's major sources of copper, cobalt, diamonds and uranium in the world, with its uranium used for the nuclear bomb the US dropped on Hiroshima during World War II. On 10 July, Belgian troops were sent to Elisabethville (the capital of Katanga) to control the situation and protect Belgian civilians. There were 100,000 Belgians living in the Congo at the time, and many were in a state of panic. The presence of Belgian troops was illegal under international law, because Congolese officials had not requested their presence. With the help of the Belgians (who wrote his declarations), Tshombé proclaimed the independence of the State of Katanga by television on 11 July and announced himself as president. He was widely regarded by critics worldwide as a puppet for the Belgians and their mining interests in Katanga. On 12 July, the president and prime minister asked for help from the United Nations. UN Secretary general Dag Hammarskjöld addressed the Security Council at a night meeting on 13 July, asking the council to act "with utmost speed" on the request. At the meeting the Security Council adopted Resolution 143, which called on the government of Belgium to withdraw its troops from the Congo. The resolution authorized the secretary general to facilitate the withdrawal of Belgian troops, maintain law and order, and help to establish and legitimize the post colonial government in consultation with the government of the Republic of the Congo. The mission was approved by a security council vote of eight in favor and none against, with three countries abstaining: the Republic of China, France and the United Kingdom. The United States and Soviet Union voted in favor. The mandate was extended to maintain the territorial integrity of the Congo, particularly through the removal of foreign mercenaries supporting the secession of Katanga. ONUC was an unprecedented role for a UN force because it was not, strictly speaking, peacekeeping in nature.

Қатысу

Біріккен Ұлттар Ұйымы операцияның төрт мақсатын белгіледі: заң мен тәртіпті қалпына келтіру, басқа елдерді дағдарыстан алшақтату, ел экономикасын дамытуға көмектесу және тұрақтылықты орнату. Резолюция қабылданғаннан кейін 48 сағат ішінде елге бейбітшілік сақтау күштері жетіп келді, ал елдің инфрақұрылымын тиісінше жұмыс істеуі үшін азаматтық сарапшылар тағайындалды. Лумумба мен БҰҰ арасында жаңа күштердің мандаты бойынша бірден келіспеушілік туды. Конго әскері бүлікке қатысқаннан бері тәртіпсіздікке ұшырағандықтан, Лумумба БҰҰ әскерлерін Катанганы күшпен бағындыру үшін пайдалануды қалады; олардың бас тартуын Біріккен Ұлттар Ұйымының бастапқы жоспарларына қиянат деп есептеді. Лумумба БҰҰ Бас хатшысы Даг Хаммаршельдке БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 143-ші қарарының мәтініне сәйкес, «Сіздің жеке түсіндіруіңізге қайшы, БҰҰ күштерін Катанганың бүлікші үкіметін бағындыру үшін қолдануға болады» деп хат жазды. Бас хатшы Хаммаршельд бас тартты; оның пікірінше, Катанганың бөлінуі Конгоның ішкі мәселесі еді және БҰҰ-ға Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысының 2-бабына сәйкес араласуға тыйым салынған. Ол Катангадағы араласу БҰҰ-ның елдің бір бөлігінде күш қолдануын білдіретінін, бұл бейбітшілік сақтау ретінде қарастырылмағанын айтты. Лумумба қызметтен босатылғаннан кейін Хаммаршельдтің Леопольдвильдегі өкілі Эндрю Кордье барлық әуежайларды жабу және астананың бас радиостанциясын тоқтату туралы бұйрық берді. Лумумба оған адал әскерлерді жеткізе алмады және бұқаралық ақпарат құралының жалғыз арнасын жоғалтты. 1960 жылдың 20 шілдесіне қарай Конгоға 3500 ONUC әскері келді. Олардың арасында Эфиопия армиясының 460 әскері (кейін Текил бригадасы болады), Гана қарулы күштерінің 770 әскері, Мароккодан 1250 әскер және Тунис қарулы күштерінің 1020 әскері болды. Бельгиялық күштердің алғашқы тобы 16 шілдеде Біріккен Ұлттар Ұйымының әскерлері келгеннен кейін Леопольдвильден кетті. Біріккен Ұлттар Ұйымының контингенттері жеткілікті санда келеді деген сенімділіктен кейін Бельгия билігі 23 шілдеге дейін барлық күштерін Леопольдвиль аймағынан шығаруға келісті. Соңғы бельгиялық әскерлер сол күні елден кетіп қалды, ал Біріккен Ұлттар Ұйымының күштері Конгоның барлық аймандарына таралуын жалғастырды. Күштерді күшейту жалғасты, ONUC 25 шілдеге дейін 8000-нан астам, ал 31 шілдеге дейін 11000-нан астам әскерге жетті. Швеция, Норвегия, Ирландия және Эфиопиядан да әскерлер келді. БҰҰ Бас хатшысы ірі державалар мен дағдарысқа мүдделі елдерден әскерлер келмейтінін мәлімдеді. Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Конго үкіметі арасындағы күштердің жұмысын реттеу туралы негізгі келісім 27 шілдеде жасалды, ал БҰҰ Леопольдвильдің орталық бөлігіндегі Альберт бульварының жеті қабатты үйінде штаб-пәтерін құрды. Оңтүстік Касаи мен Катангадағы көтерілістерді басуға көмек сұраған өтініштерді БҰҰ қабылдамағандықтан, Лумумба үкіметі Кеңес Одағынан көмек сұрауға шешім қабылдады. Де Витте «Леопольдвиль Кеңес Одағынан ұшақтар, жүк көліктері, қару-жарақ және жабдықтар сұрады» деп жазды. Де Витте сондай-ақ 26-27 тамызда АНК Бакуанганы (Оңтүстік Касаидегі Калонжидің астанасы) ешқандай қарсылықсыз басып алғанын жазды: «Келесі екі күнде ол Касаидің сепаратистік қозғалысына уақытша тоқтатты». 1961 жылдың ақпан айына қарай Конгода төрт көшбасшы болды: Антуан Гизенга (Лумумбаның ізбасарларын басқаратын), Жозеф Дезире Мобуту, Тшембе және өзін-өзі тағайындаған король Альберт Калонжи. Төрт қарулы күш болды: Мобутудың АНК-ы (шамамен 12 000 адам), Альберт Калонжиге адал Оңтүстік Касаи констебюляры (3000 немесе одан аз), Моиз Тшембе режимінің бір бөлігі болған Катанга жандармериясы (барлығы шамамен 10 000 адам) және Антуан Гизенгаға адал Стенливильдегі наразы АНК әскерлері (шамамен 8000 адам).

The United Nations stated four goals for the operation: to restore law and order, to keep other nations out of the crisis, to help build the country's economy, and to restore stability. A peacekeeping force had landed in the country within 48 hours of the resolution, and civilian experts were tasked with keeping the country's infrastructure operating smoothly. There was instant disagreement between Lumumba and the UN over the new force's mandate. Because the Congolese army had been in disarray since the mutiny, Lumumba wanted to use the UN troops to subdue Katanga by force; he saw their refusal as betraying the United Nations' initial plans. Lumumba wrote to UN Secretary General Dag Hammarskjöld that, from the text of United Nations Security Council Resolution 143, "it is clear that, contrary to your personal interpretation, the UN force may be used to subdue the rebel government of Katanga". Secretary general Hammarskjöld refused; to him the secession of Katanga was an internal Congolese matter, and the UN was forbidden to intervene by Article 2 of the United Nations Charter. He said that intervention in Katanga would mean that the UN would be using force in part of the country, which would not be seen as peacekeeping. After Lumumba's dismissal, Hammarskjöld's Léopoldville representative Andrew Cordier instructed that all airfields be closed and the capital's main radio station be shut down. Lumumba was unable to fly in any troops who were loyal to him, and lost his only means of mass communications. By 20 July 1960, 3,500 ONUC troops had arrived in the Congo. They included 460 troops from the Ethiopian Army (later to become the Tekil Brigade), 770 troops from the Ghana Armed Forces, 1,250 troops from Morocco, and 1,020 troops from the Tunisian Armed Forces. The first contingent of Belgian forces left Leopoldville on 16 July, upon the arrival of United Nations troops. After assurances that United Nations contingents would arrive in sufficient numbers, Belgian authorities agreed to withdraw all their forces from the Leopoldville area by 23 July. The last Belgian troops left the country by that day, as United Nations forces continued to deploy throughout the Congo. The buildup continued, with ONUC's strength increasing to over 8,000 by 25 July and to over 11,000 by 31 July 1960. Troops had also arrived from countries which included Sweden, Norway, Ireland and Ethiopia. The UN secretary general said that there would be no troops from the great powers or from countries with an interest in the crisis. A basic agreement between the United Nations and the Congolese government on the operation of the force was finalized by 27 July, and the UN set up a headquarters in a seven story apartment building on the Boulevard d'Albert in central Léopoldville. Due to rejection of requests to the UN for aid to suppress the South Kasai and Katanga revolts, the Lumumba Government decided to request Soviet assistance. De Witte wrote that "Leopoldville asked the Soviet Union for planes, lorries, arms, and equipment Shortly afterwards, on 22 or 23 August, about 1,000 soldiers left for Kasai." De Witte also wrote that on 26–27 August, the ANC seized Bakwanga (Kalonji's capital in South Kasai) without serious resistance: "In the next two days it temporarily put an end to the secession of Kasai." By February 1961, there were four leaders in the Congo: Antoine Gizenga (leading Lumumba's followers), Joseph Desire Mobutu, Tshombe, and the self appointed King Albert Kalonji. There were four armed forces: Mobotu's ANC (numbering about 12,000), the South Kasai constabulary loyal to Albert Kalonji (3,000 or less), the Katanga Gendarmerie which were part of Moise Tshombe's regime (totalling about 10,000), and Stanleyville dissident ANC troops loyal to Antoine Gizenga (numbering about 8,000).

1961 жыл

1961 жылдың басында Патрис Лумумба қаза болды. БҰҰ-ның швед әскерлері Лумумбаның Мобуту күштері қолға түсіргеннен кейін Елизаветавильге жеткізілуін көрді, ол ауыр түрде жарақаттанып, қиналып соққыға ұшырады. Оны Катангалықтардың оқ ату отряды өлім жазасына кесті, ал денесі қышқылға ерітілді. Жавахарлал Неру бұл оқиғаға қатысты өте күйінбеді. Бұл "бірінші дәрежелі халықаралық қылмыс" екенін айтқан Неру, Хаммаршельдтен қатаң шаралар қабылдауды сұрады. Қауіпсіздік Кеңесі 1961 жылдың 21 ақпанында екінші қарар қабылдағанда, Неру Конгоға 4700 сарбаздан тұратын үнділік армия бригадасын жіберуге келісті және 99-шы үнділік жаяу әскер бригадасы аттандырылды. Біріккен Ұлттар Ұйымының миссиясы елден шетелдік жалдамалы әскерлерді шығарып алу мақсатында күшейтіліп, кеңейтілді. БҰҰ-ның екінші қарары Конгода тәртіпті қалпына келтіруді (азамат соғысының алдын алуды), елдегі барлық шетелдік кеңесшілердің қайтарылуын қадағалауды және Конго парламентін қайтадан шақыруға тырысуды көздеді. Сол жылдың тамызында елді бақылауға талап еткен төрт топтың үшеуі Біріккен Ұлттар Ұйымының көмегімен келісімге келді. Сьюзан Уильямстың 2016 жылғы кітабында Бельгиялық "Катанга жандармериясы" деп аталатын жалдамалы әскер күшіне тиесілі, арнайы жабдықталған соғыс ұшағы Хаммаршельдтің ұшағын атып түсіргенін көрсететін дәлелдер табылды. Оның орнын БҰҰ-ның бас хатшысы У Тан басты. 1961 жылдың тамыз және қыркүйек айларында екі апта ішінде құрылған, шамамен 40 000 босқынға арналған үлкен лагерьде тәртіпті сақтауға швед әскерлері тағайындалды. Хаммаршельдтің қазасынан кейін У Тант одан да белсенді әрекет етуге көшті. 1961 жылдың желтоқсанында Швеция, Ирландия, Үндістан және Эфиопиядан келген БҰҰ әскерлері Катанганың астанасы Элизабетвиль үшін ауыр шайқас жүргізіп, ақырында қаланы басып алды. Шайқас барысында он бір швед сарбазы тұтқынға алынды; олар 1962 жылдың 15 қаңтарында Катангалық жандармдармен алмастырылды.

Мортор операциясы

1961 жылы 13 қыркүйекте ONUC үнді бригадасын Мортор операциясы ("хинди тілінде "бұрау және үзілу", Операция Рэмпунчтың күшейтілген нұсқасы") кезінде басқарып, Катанганы жылдам басып алды. Бірақ Хаммаршельд бұл операция туралы хабардар болған жоқ. Операция нәтижесінде ONUC пен Катанга күштері арасында сегіз күндік әскери қақтығыс болды. Тшембе жалдамалылары БҰҰ күштеріне қарсы дайындықпен келді және қарсы шабуылға көшті. 13 БҰҰ әскері, сондай-ақ 200 катаңғалық азамат және әскер қаза тапты. Мортор операциясы БҰҰ-ның бірнеше мүше елдерінің, әсіресе Ұлыбритания, Франция және АҚШ-тың толық келісімінсіз жүзеге асырылды. Кеңес Одағы АҚШ-ты Лумумбаның (Кеңес Одағының одақтасы) өлтірілуін қолдады және американдық одақтас Мобутуды президенттікке орналастырды деп айыптады, ONUC-тің АҚШ-тың мүддесі үшін әрекет ететінін, ал Қауіпсіздік Кеңесінің барлық мүшелерінің мүддесін қолдамайтынын көрді. Қақтығыс кезінде БҰҰ-ның Катангадағы арнайы өкілі Конор Круз О'Брайен Катанганың тәуелсіздік қозғалысы аяқталғанын мәлімдеді. Көптеген сарапшылар бұлды БҰҰ әскери күштері Тшембе әскерлерін сәтті жеңгенін білдіреді деп түсіндірсе де, О'Брайеннің хабарламасы мерзімінен бұрынғы болды. Жадотвиллді қоршау кезінде 155 ирландтық БҰҰ әскерінен тұратын рота Катангадағы Моиз Тшембе күштерінің шабуылына ұшырады. Ирландиялықтар саны және қару-жарақ жағынан кем болды, бірақ оқ-дәрісі бітіп қалғанға дейін алты күн бойы қарсы тұрып, Тшембедің шетелдік жалдамалыларына ауыр зиян келтірді, ал өздерінен ешкім қаза болған жоқ.

Катанган бөлінісінің аяқталуы

Біріккен Ұлттар Ұйымы 1961 жылдың желтоқсан айының басында "Унокат" операциясын іске қосты, ол Цомбеге Конго премьер-министрі Сирил Адуламен келіссөздер жүргізуге күш түсірді. 16 желтоқсанда Массарт лагеріне жасалған шабуылда Катанга жандармериясының бекінісі басып алынды. Тшембе 21 желтоқсанда Китона декларациясына қол қойып, орталық үкіметтің билігін мойындады және Катанганы Конго Республикасына қайта біріктірді. Бірақ ол Катанга парламентіне жүгінді және кез келген келісімді кейінге шегерді. Конго еркін республикасының үкіметі 1962 жылдың қаңтарында басылды, ал БҰҰ Катанганың бөлінісін тоқтатуға күшін жұмылдыра алды. Орталық үкімет пен Катанга арасындағы байланыс үзілді, ал ONUC барлау мәліметтері Катанганың әскерін қайта құрып жатқанын көрсетті. 1962 жылдың тамызында бас хатшы У Тхант Катанганы федералды Конгоға қосатын Ұлттық келісім жоспарын жасады. Адула мен Тшембе бұл ұсынысты қабылдады. Тхант Тшембенің уақытты созу тактикасынан сақтанып, Катанга үкіметіне жоспар бойынша іс-қимыл жасау үшін саяси қысымды күшейтті. Катанганың бөлінісін бейбіт жолмен шешуге күмәнді болғандықтан, ол Ральф Баншты Леопольдвилге жіберді. Банч жергілікті БҰҰ миссиясының басшысы Роберт Гардинермен және күш командирі Шон МакЭоинмен бірлесіп ONUC қызметкерлерінің еркін қозғалысын қамтамасыз ету және шетелдік жалдамалы әскерлерді жою жоспарын жасады. Осы кезде Тшембе Конгоға қайта қосылуға ниеттенбегені анық болды. Катангада 300-500 жалдамалы әскер болды (бұрынғы БҰҰ операцияларынан бұрынғыдай), сондай-ақ әуежайлар мен қорғаныс позициялары салынып жатты. ONUC қызметкерлері мен ONUC-ті қолдайтын елдердің консулдары Катанга күштері тарапынан қысымға ұшырады. 1962 жылдың 24 желтоқсанында жағдай шиеленісіп, Катанга жандармдары Катангадағы бейбітшілік сақтаушы күштеріне шабуыл жасады, бұл Тхантты сепаратистік оппозицияны жою үшін қарсы шабуылға рұқсат беруге мәжбүр етті. 28 желтоқсанда генерал-майор Дьюан Прем Чанд "Грандслам" операциясын бастады, ал күнінің соңына қарай БҰҰ әскерлері Элизабетвиль қаласының орталық бөлігін бақылады. Жақында жеткізілген әуе күштерінің көмегімен БҰҰ бейбітшілік сақтаушылары операцияның бірінші кезеңін жыл соңына дейін аяқтады. Қаңтар айының басында Біріккен Ұлттар Ұйымының күштері оңтүстік Катангадағы қалған бекіністерге назар аударды. Үндістан бейбітшілік күштері бұйрықтарды бұзып, жоспарланған мерзімнен бұрын Луфира өзенін кесіп өтті, Катанга желісінің артында үрей тудырып, Біріккен Ұлттар Ұйымы басшылығымен қиындықтар тудырды. Тшембе өзінің жағдайының тұрақсыз екенін түсініп, 1963 жылдың 15 қаңтарында бейбітшілікке келісімге келді. Екі күннен кейін ол бас тарту туралы құжатқа қол қойып, Катанганың бөлінісін аяқтады.

The United Nations launched Operation Unokat in early December 1961, which put pressure on Tshombe to negotiatiate with Congolese prime minister Cyrille Adoula. In the 16 December attack on Camp Massart, the Katangese Gendarmerie stronghold was captured. Tshombe signed the 21 December Kitona Declaration, recognizing the authority of the central government and reintegrating Katanga into the Republic of the Congo. He then deferred to the Katangan parliament, however, and postponed any reconciliation. The rival Free Republic of the Congo government was subdued in January 1962, and the UN could refocus its efforts on ending the Katangan secession; contact between the central government and Katanga had broken down, and ONUC intelligence reports indicated that Katanga was rebuilding its forces. In August 1962, secretary general U Thant drew up a Plan for National Reconciliation in which Katanga would rejoin a federalized Congo; Adoula and Tshombe accepted the proposal. Thant, wary of Tshombe's delaying tactics, applied increasing political pressure on the Katangan government to abide by the plan timetable. Still doubting the likelihood of a peaceful resolution of the Katangan secession, he sent Ralph Bunche to Léopoldville. Bunche worked with local UN mission chief Robert Gardiner and force commander Sean MacEoin to create a plan for freedom of movement of ONUC personnel and eliminate foreign mercenaries. By then, it was obvious that Tshombe did not intend to rejoin the Congo; there were 300 to 500 mercenaries in Katanga (as many as there had been before previous UN operations), and airfields and defensive positions were being constructed. ONUC personnel and consuls from troop contributing supporters of ONUC faced increasing harassment by Katangan forces. The situation reached a breaking point on 24 December 1962, when Katangan gendarmes attacked peacekeeping forces in Katanga and led Thant to authorize a retaliatory offensive to eliminate secessionist opposition. Major General Dewan Prem Chand launched Operation Grandslam on 28 December, and UN troops controlled downtown Élisabethville by the end of the day. Reinforced by recently amassed air power, United Nations peacekeepers completed the operation's first phase by the end of the year. In early January, United Nations forces turned their attention to southern Katanga's remaining strongholds. Indian peacekeepers exceeded their orders and crossed the Lufira River ahead of schedule, generating panic behind the Katangan lines and causing problems with the United Nations leadership. Tshombe, realizing that his position was untenable, sued for peace on 15 January 1963. Two days later, he signed an instrument of surrender and declared the Katangan secession over.

Соңғы іс-шаралар

Операция "Грандслем" аяқталғаннан кейін Біріккен Ұлттар Ұйымы өз күштерін едәуір қысқартты және елде тек шағын бейбітшілік сақтау күштерін қалдырды. 1963 жылдың күзінде Катанга қайтадан біріктірілгеннен кейін Конгодан Біріккен Ұлттар Ұйымының күштерін шығару жоспарлары жасалды. Сол кезде Катангада БҰҰ әскерлерінің алты батальоны орналасқан: бір батальон Лулуабурда, біреуі күш штабында, ал әкімшілік қызметкерлер Леопольдвильде болды. Канадалық бригадир-генерал Жак Декстразе 1963 жылы Конгоға миссия штабының бастығы, тиісінше миссияның әскери қолбасшысының орынбасары ретінде жіберілді. 1964 жылдың басында Симба көтерілісі күшейген кезде, Декстразе басқарған әскери штаб миссияны кері қайтаруды жоспарлап отырды. 1964 жылдың қаңтарында Пьер Мулеленің Квилу провинциясындағы көтерілісі кезінде Декстразе кем дегенде кейбір қауіп төнген гуманитарлық көмекшілерді және шабуылға ұшыраған миссионерлерді құтқару үшін шағын операция жүргізді. Әскерлер 1964 жылдың мамыр айында шығаруға кірісті, 11 мамырда Колвезидегі ирландтық бөліммен басталып, маусымда Леопольдвильдегі бөлімдермен аяқталды. Біріккен Ұлттар Ұйымы 1963 және 1964 жылдары елде 2000 сарапшыдан тұратын азаматтық штатты сақтап тұрды.

БҰҰ-ның қатысуын сынға алу

Конго дағдарысына қатысқан кезінде БҰҰ премьер-министр Патрис Лумумбаның өлімі және Катангадағы сецессия сияқты жағдайларды шешудегі әрекеттері үшін бірнеше рет сынға ұшырады. Лумумбаның өлімінен кейін көптеген адамдар ұйым оны жақсырақ қорғауы керек деп ойлады. Лумумбаның өліміне қарсы БҰҰ-ға қарсы ең белгілі наразылық Нью-Йоркте болды, онда афроамерикандық наразылар БҰҰ ғимаратына күшпен кіріп, Бас Ассамблеяның жұмысын тоқтатты. Бельгиядағы БҰҰ кеңсесіне де шабуыл жасалды. КСРО да БҰҰ-ның араласуын сынады. Никита Хрущев 1960 жылдың 23 желтоқсанында Бас Ассамблея алдында сөйлеген сөзінде операцияның күмәнді саяси бағытын атап көрсетті және БҰҰ-ны Лумумбаның өліміне жауапты деп айыптады, оның Лумумбаның саяси қарсыластарын қолдауы мен Катанга мәселесін шешуге бастапқыда құлшынбауы себеп болды. Норри Маккуиннің сөзінше, Конгодағы БҰҰ-ның бейбітшілікті сақтау тәсілі советтік көзқарас бойынша нақты орынға ие болған жоқ.

Үндістан әскері

1960 жылғы 12 шілдеде Қауіпсіздік Кеңесі Бельгияны күштерін шығарып, БҰҰ-ны Конго үкіметіне көмектесуге шақырған қаулыны қабылдағаннан кейін Даг Хаммаршёльд жоғары дәрежелі үнді дипломаты Раджешвар Дайалды (кейіннен Үндістанның сыртқы істер министрі болған) өзінің арнайы өкілі етіп тағайындады. Лумумбаның қазасы Жавахарлал Неруді терең қынжырға келтірді. Ол оны «бірінші дәрежелі халықаралық қылмыс» деп атап, Хаммаршёльдтен қатаң шаралар қабылдауды сұрады. Қауіпсіздік Кеңесі 1961 жылғы 21 ақпанда екінші қаулыны қабылдағанда, Неру Конгоға шамамен 4700 сарбаздан тұратын үнді армиясының бригадасын жіберуге келісті. Президент Джозеф Каса Вубу мен Мобуту Дайал мен Нерудің Лумумбаны қолдауына наразылық білдіріп, Дайал басшылықта қалса, БҰҰ миссиясы үшін ауыр салдарлар болады деп қорқытты. Хаммаршёльдтің өтініші бойынша Неру Дайалдың қызметтен кетуіне келісті. Үнді армиясының қатысуы күшейді. 99-шы үнді жаяу әскер бригадасы 13 қыркүйекте «Мортор» операциясын бастады, ол тез арада Катанганы бақылауға алды. Операцияны жоспарлаған штаб офицері майор Кришнасвами Сундарджи кейіннен үнді армиясының бас қолбасшысы болды. Ұлыбритания үкіметі Хаммаршёльд пен Шомбе арасындағы атысты тоқтату туралы келіссөздер жүргізу үшін Ндоладағы шешуші кездесуді ұйымдастыруға тырысты. «Рэмпанч» операциясының алдында БҰҰ-ның Катангада 5720 әскері болды: Элизабетвиллде 1600 үнді, 500 ирланд және 400 швед, Альбертвиллде 1200 үнді, Камина әуе базасында 1000 үнді, Кабалода 500 үнді, Манонода 400 эфиопиялық және үнді, Жадотвиллде 120 ирланд. Нерудің Конгодағы БҰҰ-ны қолдауы маңызды болды. Үндістан кез келген елден көп әскер жіберді және олар 1962 жылы сепаратистік күштерді жеңуде белсенді қатысты. БҰҰ күштеріне генерал-майор Дьюан Прем Чандты қоса алғандағы үнді офицерлері басшылық етті. Неру Қытай-Үнді соғысы кезінде үнді бригадасын дереу қайтару талабын қоймады, бірақ елдің «Канберра» бомбалаушыларын кері шақырды. Әскерлер 1963 жылғы наурыз айында миссия аяқталғаннан кейін елге оралды.

On 12 July 1960, after the Security Council adopted a resolution calling on Belgium to withdraw its forces and the UN to assist the Congolese government, Dag Hammarskjöld appointed senior Indian diplomat Rajeshwar Dayal (who would become India's foreign secretary) as his special representative. Lumumba's assassination shocked Jawaharlal Nehru, who reacted sharply. Calling it "an international crime of the first magnitude", he asked Hammarskjöld to take a tough line. When the Security Council passed a second resolution on 21 February 1961, Nehru agreed to send an Indian Army brigade of about 4,700 troops to the Congo. President Joseph Kasa Vubu and Mobutu, who resented Dayal's and Nehru's support for Lumumba, objected strongly to the moves and threatened dire consequences for the UN mission if Dayal remained at its helm. At Hammarskjöld's request, Nehru agreed that Dayal should step down. Indian Army involvement escalated. The 99th Indian Infantry Brigade launched Operation Morthor on 13 September, which quickly took control of Katanga. Major Krishnaswamy Sundarji, the staff officer who planned the operation, would become chief of the Indian Army. The British government sought to arrange the fateful meeting between Hammarskjöld and Tshombe in Ndola to negotiate a ceasefire. On the eve of Operation Rampunch, the UN had 5,720 troops in Katanga: 1,600 Indians, 500 Irish and 400 Swedes in Élisabethville, 1,200 Indians in Albertville, 1,000 Indians at Kamina Air Base, 500 Indians at Kabalo, 400 Ethiopians and Indians in Manono, and 120 Irish in Jadotville. Nehru's support for the UN in the Congo was significant. India sent more troops than any country, and they were active throughout 1962 in defeating the secessionist forces. The UN forces were commanded by Indian officers who included major general Dewan Prem Chand. Nehru did not insist on an immediate withdrawal of the Indian brigade during the Sino Indian War, but called back the country's Canberra bombers. The troops returned after the mission was completed in March 1963.

Швед қарулы күштері

Швеция дағдарыс кезінде БҰҰ күштерінде белсенді рөл атқарды. Даг Хаммаршельд ОНУЦ құрғанда, оны екі бөлікке бөлді: әскери және азаматтық. Швед генерал-майоры Карл фон Хорн әскери бөлімге жетекшілік етті, ал швед дипломаты Стур Линнер азаматтық бөлімге жауапты болды. Екеуі де операция басшысы болып тағайындалған американдық Ральф Банчке бағынды.

Әуе күштері

1961 жылдың қыркүйегінде БҰҰ-ның әскери қолдау туралы өтінішіне жауап ретінде Конго Республикасына Швеция әуе күштерінің F 22 қанаты ретінде бес J 29B ұшағынан тұратын бастапқы күш орналастырылды. 1962 жылы оған тағы 4 J 29B және 2 S 29C фотобарлауға арналған Tunnans ұшағы қосылды. J 29 БҰҰ-ның қолдауындағы жалғыз соғыс ұшағы болды, олардың фюзеляждарында БҰҰ таңбасы жазылған. (Катангалық сепаратистер бірнеше Fouga Magister және әуе шабуылына қабілеті төмен басқа ұшақтарды пайдаланды.) Жоғалған жалғыз ұшақ – жоғары лауазымды офицердің сынақ рейсі кезінде апатқа ұшыраған ұшағы, ол ұшып кетуге әрекеттенген кезде құлады. Швеция ұшақтарының кейбіреулері 1964 жылы ONUC миссиясы аяқталғанда өз базаларында жойылды, себебі олар енді елде қажет болмады және оларды қайтарудың құны тым жоғары деп есептелді. Даг Хаммаршельд Конгодағы ақ адамдар көтеріліс кезінде мақсатқа айналғанда, елде ақ БҰҰ әскерлерінің болуы маңызды екенін айтты. Хаммаршельд Швеция мен Ирландиядан әрқайсысынан ақтардың сенімін Африка мемлекеттерінің әскерлеріне қарағанда оңай жеңу үшін бір батальон жіберуді сұрады. Бірінші швед батальоны 1960 жылдың 22 шілдесінде Газадан Конгоға келді. Бастапқыда шведтер Леопольдвильдегі күзет-патрульдік жұмыстарды жүргізіп, қаланың Н’джили әуежайын күзетті. Швеция әскерлері (басқа БҰҰ әскерлері сияқты) топтардың өршілді және тез өзгеретін саяси бағыттарын анықтауда қиындыққа тап болды, ал олардың қақтығыстарының себебі әрқашан анық болмады. Тамыз айында олар Катангадағы Элизабетвильге көшіп, алғашқы шайқас жағдайымен кездесіп, пойызды сүйреп келе жатқанда алғашқы жарақат алды. Катангалық Балуба тұтқындарын тасымалдаған пойыздарға Балуба тайпасы (Катангаға қарсы орталық үкіметті қолдаған этникалық топ) шабуыл жасады. Шведтер 1961 жылы екі апта ішінде құрылған Касаидағы 40 000 Балуба босқыны бар лагерьде тәртіпті сақтауға міндетті болды, олар солтүстік Катангадағы шабуылдардан қашып келген. Конго дағдарысы – Швеция Қарулы Күштері үшін суық соғыс кезеңіндегі ең қиын халықаралық міндет болды және 140 жылдан бері швед әскерлерін алғаш рет шайқасқа түсірді. Дағдарыс кезінде 40 швед сарбазы жарақат алып, 19-ы қаза тапты. 2004 жылы екі швед сарбазының денесі жергілікті тұрғындар тарапынан желінгенін хабарлады, себебі кейбір африкалық тайпалар адам жегіштердің құрбанның күшін сіңіре алады деп сенді. БҰҰ мен Конго үкіметі өте сезімтал деп санайтын Порт-Франки оқиғасы жасырын қалды. 1960 жылдан 1964 жылға дейін Конгода барлығы 6334 швед әскері қызмет етті. Стиг фон Байер мен Торстен Сталнаке сияқты он бір сарбаз "адам өмірін құтқару үшін көрсеткен ерекше батылдығы мен лайықты іс-қимылы" үшін шведтік Ваза медалін алды.

In September 1961, responding to an appeal by the UN for military support, an initial force of five J 29Bs was stationed in the Republic of Congo as the F 22 Wing of the Swedish Air Force. It was reinforced by four more J 29Bs and two S 29C photo reconnaissance Tunnans in 1962. The J 29 was the only combat aircraft at the disposal of the UN, dispatched with the UN identifying legend on their fuselages. (The Katanga secessionists used a few Fouga Magisters and other aircraft with relatively poor air combat capabilities.) The only aircraft lost was by a high ranking officer who made a trial run and crashed during an aborted takeoff. Some of the Swedish aircraft were destroyed at their base when ONUC was ended in 1964, since they were no longer needed at home and the cost of retrieving them was considered excessive. Early in the crisis, when white people in the Congo became targets during the riots, Dag Hammarskjöld said that it was important to have white UN troops in the country. Hammarskjöld asked Sweden and Ireland to send a battalion each to more easily win white confidence than soldiers from African states would. The first Swedish battalion arrived in Congo from Gaza, where it had been deployed as part of UNEF) on 22 July 1960. Initially, the Swedes patrolled in Leopoldville and guarded the city's N'djili Airport. Swedes (like other UN troops) had difficulty keeping track of the fluid and rapidly changing political allegiances of the groups, and their fighting did not always have an obvious reason. In August they moved to Elizabethville in Katanga, where they encountered their first combat situation and had their first loss while escorting a train. The trains, which were carrying Katangan Baluba prisoners, were attacked by BaLuba (an ethnic group who supported the central government against Katanga). The Swedes had to maintain order in a camp with about 40,000 BaLuba refugees in Kasai which was formed in two weeks in 1961, with refugees fleeing attacks in northern Katanga. The Congo Crisis was by far the most serious international task the Swedish Armed Forces faced during the Cold War, and it was the first time in 140 years that Swedish forces were forced into battle. During the crisis, 40 Swedish soldiers were injured and 19 killed. It was reported in 2004 that the bodies of two dead Swedes were eaten by local people, purportedly because cannibals were believed by some African groups to absorb the victim's strength. The Port Francqui incident, which was considered very sensitive by the UN and the Congolese government, had been covered up. A total of 6,334 Swedes served in the Congo from 1960 to 1964. Eleven soldiers, including Stig von Bayer and Torsten Stålnacke, received the Swedish Vasa Medal for "extraordinary courage and commendable action to save human lives".

Швед ONUC батальондары, 19601964

Күштер командирі қызметі VIII G660 Полковник Бернт Юлин 1960 жылдың мамыр – қарашасы X K533 Полковник Андерс Кьеллгрен 1960 жылдың қарашасы – 1961 жылдың маусымы XI G603 Полковник Гёста Фрикман 1961 жылдың сәуір – қарашасы XII K567 Полковник Йонас Вэрн 1961 жылдың маусымы – желтоқсаны XIV K653 Полковник Йонас Вэрн 1961 жылдың желтоқсаны – 1962 жылдың мамыры XVI K662 Полковник Стен Эггерт Науклер 1962 жылдың мамыры – қазаны XVIII K698 Полковник Нильс Олоф Хедерен 1962 жылдың қазаны – 1963 жылдың сәуірі XX K528 Полковник Нильс Олоф Хедерен 1963 жылдың сәуірі – желтоқсаны XXII K303 Лейтенант-полковник Воллрат Там 1963 жылдың желтоқсаны – 1964 жылдың мамыры

1956 жылы Синайдағы алғашқы шведтік БҰҰ батальоны 1-батальон деп аталды. Бұл нөмірлеу Синайда, кейін Газада орналастырылған 9-батальонға дейін жалғасты. 9-батальоннан кейін нөмірлеу 11-ден басталатын тақ сандарға және қосымша G әрпімен (Газа үшін) өзгертілді. 8-батальон Газадан Конгоға көшірілді және VIII K (Конго) батальоны атауын алды. Конго батальондарының жетісі (10-дан 22-ге дейін) ОНУК-те қызмет етуге шақырылды, ал қалған екеуі – Газа батальондары Конгоға күшейту ретінде жіберілді.

Ирландия әскері

Ирландия армиясының Конгоға алғашқы ірі жұмылдырылуы 1960 жылы болды. 32-ші жаяу әскер батальоны – ирланд әскерлерінің шетелге жөнелтілген алғашқы тобы, және олар өте нашар жабдықталған еді. Стандартты форма – ауыр жүнді туника мен шалбар, ал қызметтік мылтық – .303 Lee–Enfield болды. Жабдықтау мәселелері кейін шешілді, жаңа, жеңіл формалар берілді және FN FAL мылтығы Lee–Enfield-тің орнына келді. Ирландия батальондарында патрульдеуге арналған аумақ өте үлкен болды, бірақ патрульдеуге жеткілікті көлік болмады. Көптеген патрульдер екі Land Rover немесе Willys CJ3A көлігінен тұратын, мұнда мылтық, Gustav M45 субмашиналық мылтық және Bren мылтығы бар сарбаздар отырды. Мұндай бір патруль 1960 жылдың 8 қарашасында Ниембада Балуба тайпасының шабуылына ұшырады. 11 ирланд сарбазының 9-ы қаза тауып, 2-сі ғана құтқарылды, ал шайқаста 25 Балуба да қаза тапты. Троупер Энтони Браун өмірін жолдасын құтқару үшін қиғандығы үшін қайтыс болғаннан кейін "Батылдығы үшін әскери медаль" (Ирландияның ең жоғары әскери наградасы)мен марапатталды. Шабуылдың нәтижесінде армия өз құрамын 8 Ford бронеавтомобилімен жарақтандырды. Бұл машиналар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ирландияда уақытша бронетранспорттық құрал ретінде салынған еді. Қару-жарағы бір мұнаралы Vickers HMG-ден тұрды. Жаңартуларға қосымша оқ-дәрі сақтағышы, іздеу шам және салқындату желдеткіші кірді. Операцияның ең танымал ирландтық әрекеті – Джадотвилл қамалы болды, онда 35-ші батальонның "А" ротасынан 150 ирланд сарбазы 3000–5000 бельгиялық, француз және родезиялық Катанга жалдамалы әскерлері мен жалдаушыларға қарсы тұрды. Ирландтықтар оқ-дәрілері бітіп қалғанша соғысты, қарсыластарына жүздеген адамдардан зиян келтірді, ал өздері тек бірнеше жараланғандарды берді. Алайда, ирландтық және шведтік күштердің оларды құтқаруға жасаған әрекеті сәтсіз аяқталды, және соңында қамалған ирландтық сарбаздары капитуляциялауға мәжбүр болды. 1960 жылдан 1964 жылға дейін Конгода барлығы 6000 ирланд сарбазы қызмет етті, олардың 26-сы қаза тапты. Конгодағы жұмылдыру үкіметтің жеке жабдыққа, содан кейін бронетранспорттық құралдарға инвестициялауын күшейтті.

The Irish Army's first large deployment to the Congo was in 1960. The 32nd Infantry Battalion was the first deployment of Irish troops overseas and they were woefully ill equipped. The standard uniform was a heavy bullswool tunic and trousers and the service rifle was the .303 Lee–Enfield. Issues with kit were eventually solved, new lightweight uniforms were issued and the FN FAL rifle replaced the Lee–Enfield. The Irish Battalions had a huge area to patrol and not much transport to patrol it with. Most patrols consisted of a couple of Land Rovers or Willys CJ3As, carrying soldiers armed with rifles, Gustav M45 submachineguns and Bren Guns. One such patrol was ambushed at Niemba on 8 November 1960 by Baluba tribesmen. Of the 11 Irish soldiers, 9 were killed and only 2 escaped, while 25 Baluba were also killed in the battle. Trooper Anthony Browne was posthumously awarded the Military Medal for Gallantry (the highest Irish military award) for giving his life to save his comrade. As a result of the ambush, the army equipped its contingent with 8 Ford armoured cars. These had been constructed in Ireland during the Second World War as a stop gap armoured vehicle. Armament consisted of a single turret mounted Vickers HMG. Modifications included extra ammunition storage, a searchlight and a cooling fan. The most famous Irish action of the operation was the Siege of Jadotville where 150 Irish troops of "A" Company, 35th Battalion, held out against a much larger force of 3,000–5,000 Belgian, French, and Rhodesian led Katanga mercenaries and irregulars. The Irish fought until their ammunition ran out, inflicting hundreds of casualties on their opponents while suffering only several wounded. However, an attempt by Irish and Swedish reinforcements to relieve them failed, and in the end, the besieged Irish troops were forced to surrender. A total of 6,000 Irish soldiers served in the Congo from 1960 until 1964, taking 26 casualties in that time. The Congo deployment resulted in greater investment by the government in personal kit and eventually, armoured personnel carriers.

Филиппиннің Әуе күштері

БҰҰ-ның Конгодағы операциясы Филиппин Әуе Күштері үшін 1947 жылы құрылғаннан бергі алғашқы халықаралық миссия болды. Бұл, Біріккен Ұлттар Ұйымының Конгодағы ағымдағы БҰҰ операцияларын қолдауға мүше мемлекеттерге жасаған шақыруына жауап ретінде жасалды. Филиппин Президенті Диосдадо Макапагал Филиппин Әуе Күштерінің 9-шы тактикалық истребитель эскадрильясын ("Лимбас") орналастырды. Филиппин контингенті 1963 жылдың 11 ақпанында Конгоға аттанды. ПАФ-тың 9-шы тактикалық истребитель эскадрильясы Камина әуе базасынан жұмыс істеді. БҰҰ-ның жауынгерлік қанаты үш истребитель эскадрильясынан тұрды: 22-ші швед эскадрильясының J 29 Tunnan, 103-ші иран эскадрильясының F 86F Sabre және Филиппиннің 9-шы тактикалық истребитель эскадрильясының F 86E Sabre. 1963 жылдың 2 сәуірінде ПАФ 9-шы тактикалық истребитель эскадрильясының бір бөлімі Элизабетвильге орналастырылып, секторлік басқару үшін барлау миссияларын жүргізді. Филиппин ұшқыштары ұшақтарды күтіп-жөндеу үшін маңызды құрал-жабдық – қозғалтқыш тасымалдағышты (доли) өздері жасап, қалыпты жағдайда қажет болатын еңбек сағатын үштен бір бөлігіне дейін азайтты. Филиппин азаматтық миссиялар саласында да бастама көтеріп, конголықтарға бамбуктан тоқу және жиһаз жасау өнерін үйретті, осылайша жергілікті халықтың әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсартты.

Канада әскері

Конгода зорлық-зомбылық күшейгенде Канада Біріккен Ұлттар Ұйымының қолдауы үшін жаяу әскер бригадасын дайындады. Даг Хаммаршёльд Канаданың Конгоға бригада жіберу ұсынысын қабылдамады, оның орнына: «Дағдарысты шешу үшін сыртқы көмек қажет болса, Африкадан тыс мемлекеттерді соңғы шара ретінде пайдалануды жөн көреміз» деді. БҰҰ Конго дағдарысын соғыс алаңына айналдырмауға тырысты және бейтарап елдерден бейбітшілік сақтаушыларын іріктеуге ұмтылды. Канадалық әскерлер Конгодағы бейбітшілік миссиясына өте қолайлы болды, себебі олар екі тілді болғандықтан, ағылшын тілінде сөйлейтін БҰҰ әскерлерімен, француз тілінде сөйлейтін Бельгия және Конго әскерлерімен, сондай-ақ Конго халқымен тікелей байланыс құра алатын еді. Конгодан алғашқы көмек сұрауында БҰҰ-ға Конгоның қарулы күштерін қолдау үшін техникалық көмек жіберу сұралды. Жауап ретінде «Бас хатшы қарулы күштерде тәртіпті қалпына келтіруге көмектесу үшін Конгоға БҰҰ техникалық мамандарын жіберуді ұсынды». Канаданың Ұлттық қорғаныс министрлігі БҰҰ француз тілді әскери кеңесшілерді сұрайды деп күтті, сондықтан армия жүз офицерден тұратын дайын тізімді сақтап, олардың көпшілігі екі тілді және қысқа мерзімде шетелге жөнелтілуге дайын болды. Хаммаршёльд жоспарын іске асыруға үлкермес бұрын, президент Жозеф Каса Вубу мен премьер-министр Патрис Лумумбадан бас хатшыға екінші сұраныс келіп түсті. Канада тағы да жауынгерлік әскерлерді ұсынды, елдің үш француз тілді батальонды БҰҰ қызметіне дайын екенін мәлімдеді. Жауынгерлік әскерлер ұсынысы тағы да қабылданбады, бірақ Хаммаршёльд канадалық француз тілді офицерлерді қабылдады. Корольдік 22-полктің полковнигі Жан Бертиум БҰҰ миссиясының алғашқы штаб бастығы ретінде тағайындалды. Бертиум ұйымдастырушылық қабілеті, батылдығы және «бастамашылдығы, тілдік шеберлігі және келіссөздер жүргізуге ерекше бейімділігімен» ерекшеленді. Ол Екінші дүниежүзілік соғыстан бері Британ империясының орденінің офицері болған алғашқы канадалық азамат еді. Конгоға Канаданың байланыс және логистикалық қызметкерлері (жабдықтаушы және техникалық қызметкерлер) жіберілді. Канадалық байланысшылар штаб пен майдан арасында байланыс жасады, ОНУК штаб-пәтерінде және Конгоның барлық айманында орналасқан 10 байланыс станциясында қызмет етті. Канада сондай-ақ астанада заңдылық пен тәртіпті сақтауға тырысқан проваст бөлімін жіберді. Байланыс эскадрильясынан басқа, Канада Үндістандағы Біріккен Ұлттар Ұйымының әскери бақылау тобынан алты офицерден тұратын алдын ала барлау тобын жіберді. Барлау тобы «ОНУК штаб-пәтерінің қызметкерлері қару-жарақсыз және ешқандай қиындықсыз еркін жүріп-тұра алатынын» анықтады. Алайда, Канада үкіметі француз тілді бейбітшілік сақтаушыларын бельгиялық десантшылармен шатастыруы мүмкін деп алаңдады. Канадалық бейбітшілік сақтаушылар конголық әскерлермен бірнеше рет шабуылға ұшырады, алғашқы шабуыл Нджили әуежайында болды. Олардың командирі есінен айрылып, канадалық сарбаздар жүк көлігіне тиелді. Шамамен он минуттан кейін канадалықтарды даниялық офицер мен ганалық әскерлер құтқарып алды. БҰҰ мен Канада канадалық бейбітшілдерге жасалған шабуылға наразылық білдірді, бірақ жағдайды ушықтырмаған және сақтықпен жауап берген канадалық офицерді жоғары бағалады. Канадалық сарбаздар өздерін қорғау үшін конголық әскерлерге оқ атуға құқылы болды, бірақ олай істемеді. Канада Конгода жауынгерлік міндеттерді атқармаса да, олардың қатысуын КСРО мұқият бақылап отырды. Кеңес Одағы Канаданың қатысуын сынап, қару-жарақпен қамтамасыз еткенін айыптап, әскерлерді шығаруды талап етті. Бұл айыптаулар ешқашан дәлелденбеді, бірақ БҰҰ бас хатшысы RCAF контингентін БҰҰ миссиясын қолдау үшін жасалған әуе көпірінен Пиза-Леопольдвильге азық-түлік пен көмек жеткізуге ауыстырды. Бұл шешім кеңесшілдерді қанағаттандырды. Конгоға БҰҰ араласуына қарсы күресудің орнына, кеңесшілдер Леопольдвильдегі премьер-министр Лумумбаға көмек көрсетуді бастады. Лумумбаның өлімі мен Хаммаршёльдтың қазасы Конгодағы БҰҰ әскерлерінің күш қолдануына себеп болды. 1961 жылы БҰҰ әскерлері Катангаға кіріп, Цомбе әскерлерін талқандады. «Цомбе мен БҰҰ күштері арасындағы қақтығыстар жиілеген сайын, БҰҰ одан да агрессивті әрекет етіп, ақырында провинцияның маңызды бөліктерін бақылауына алды». Конгодағы канадалық контингенттің ең көп саны 461 адамды құрады. 1960 жылдан 1964 жылға дейін 93 000, негізінен африкалық бейбітшілік сақтаушылардың құрамында 1800-ге жуық канадалық азамат қызмет етті, олардың көпшілігі байланыс саласында жұмыс істеді, ал Корольдік Канада Әуе Күштерінің көмегімен гуманитарлық азық-түлік пен логистикалық қолдау көрсетті. Тарихшылар Норман Хилмер мен Джек Гранатстейннің мәлімдемесіне сәйкес, Канаданың қатысуы Джон Дифенбейкер үкіметінен гөрі халықтың күшті пікіріне байланысты болды. Дифенбейкер 1961 жылы Оңтүстік Касайдағы 230 000 конголық ашаршылықтан зардап шеккен адамдарға гуманитарлық көмек көрсету туралы халықтың талаптарын орындаудан бас тартты, себебі «артық азық-түлік ең алдымен Канадада жұмыссыз қалған адамдарға таратылуы керек» деді. Конфликтке байланыссыз себептерден екі канадалық қаза тапты, ал 33 жараланған канадалықтың 12-сі конголық әскерлерден «ауыр жарақаттар» алды. Тарихшылар бұл оқиғаларды хаостық жағдайда туындаған қателіктер деп сипаттады, онда конголық сарбаздар канадалық қызметкерлерді бельгиялық десантшылар немесе Катанга сепаратистері үшін жұмыс істейтін жалдамалы әскерлер деп қате түсінді. Канаданың әскерлері Жозеф Мобутудың сенімін қозғады, ол 1964 жылы Заир президенті ретінде Канадаға сапар шегіп, елдің аумақтық тұтастығын сақтауда Канаданың қолдауын мойындады. Эфиопияның 3-бригадасы 1962 жылдың соңы мен 1963 жылдың басында БҰҰ-ның Кибуши қамалындағы артиллериялық қолдауды қамтамасыз етті.

When violence erupted in the Congo, Canada set aside an infantry brigade for United Nations use. Dag Hammarskjold refused Canada's offer to send the brigade to the Congo, saying: "If outside help was required to resolve the developing crisis, they preferred non African states to be used as a last resort". The UN did not want to turn the Congo Crisis into a proxy war, and tried to pick peacekeepers from neutral countries. Canadian forces were suitable for a peacekeeping mission in the Congo because they were bilingual, however, which allowed them to communicate with the mostly English speaking UN troops, the French speaking Belgian and Congolese forces, and the Congolese people. The first request for assistance from the Congo asked the United Nations send technical assistance in support of the Force Publique, the Congo's armed forces. In response, "the secretary general suggested the dispatch of UN technical personnel to the Congo to assist in restoring order and discipline within the armed forces". Canadian National Defence assumed that the UN would ask for French speaking military advisers; the army maintained a standby list of one hundred officers, including many who were bilingual and could be posted abroad on short notice. Before Hammarskjold could put his plan into action, a second Congolese request was sent to the secretary general from President Joseph Kasa Vubu and Prime Minister Patrice Lumumba. Canada again offered combat troops, saying that the country could "deploy one of three French speaking battalions made ready for UN Service". The offer for combat troops was again refused, although Hammarskjold accepted the Canadian French speaking officers. Colonel Jean Berthiaume of the Royal 22e Regiment led the UN effort as the mission's first chief of staff. Berthiaume, cited for his organizational skills, courage and "initiative, linguistic ability, and special aptitude for negotiating", was the first Canadian since World War II to become an officer of the Order of the British Empire. Canadian signals and logistics personnel (quartermaster and maintenance personnel) were sent to the Congo. The Canadian signallers, who provided communications between headquarters and the front, were stationed at ONUC headquarters and at 10 signals stations spread throughout the Congo. Canada also sent a provost unit which attempted to provide law and order in the capital. In addition to the signals squadron, Canada sent an advance reconnaissance party of six officers from the United Nations Military Observer Group in India. The reconnaissance party found that "ONUC HQ personnel did not carry weapons and were able to move about freely without any trouble". The Canadian government, however, was concerned that their French speaking peacekeepers might be mistaken for Belgian paratroops. Canadian peacekeepers were attacked by Congolese troops several times, the first time at N'Djili Airport. Their commanding officer was knocked out, and Canadian soldiers were loaded onto a truck. After about ten minutes, the Canadians were rescued by a Danish officer and Ghanaian troops. The UN and Canada were outraged by the attack on Canadian peacekeepers, but praised the Canadian officer for not escalating the situation and responding with discretion. The Canadian soldiers were capable of firing on the Congolese troops in self defence, but did not. Although Canada was not in the Congo in a combat capacity, their involvement was scrutinized by the USSR. The Soviets began to attack Canadian involvement and demanded a troop withdrawal, accusing Canada of providing arms. The allegations were never proven, but the UN secretary general transferred the RCAF contingent from airlift duty in support of the UN mission to a Pisa Leopoldville airlift of food and aid. This move satisfied the Russians; instead of arguing against UN involvement in the Congo, the Soviets began to provide aid to Prime Minister Lumumba in Leopoldville. Lumumba's assassination and Hammarskjold's death led to the use of force by UN troops in the Congo. UN troops pushed into Katanga in 1961, and began routing Tshombe's forces. As "clashes between Tshombe and UN forces grew more frequent, the UN moved even more aggressively, and eventually took control of key parts of the province". The greatest troop strength reached by the Canadian contingent in the Congo reached was 461. About 1,800 Canadians served among the 93,000 predominantly African peacekeepers with the ONUC from 1960 to 1964, working chiefly as communications signallers and delivering via the Royal Canadian Air Force humanitarian food shipments and logistical support. Canadian participation stemmed more from overwhelming public opinion than the government of John Diefenbaker, according to historians Norman Hillmer and Jack Granatstein. Diefenbaker reportedly refused to comply with public calls for Canada to provide humanitarian relief to 230,000 Congolese famine victims in South Kasai in 1961 because "surplus foodstuffs should be distributed to unemployed persons in Canada" as a first priority. Two Canadians died from non conflict related causes and, of the 33 Canadians injured in the conflict, twelve received "severe beatings" by Congolese forces. Historians have described these incidents as cases of mistaken identity under chaotic circumstances in which Canadian personnel were mistaken by Congolese soldiers for Belgian paratroopers or mercenaries working for the Katanga secession. Canada's troops earned the trust of Joseph Mobutu, who visited Canada in 1964 as president of Zaire and acknowledged Canada's support in maintaining his country's territorial integrity. The Ethiopian 3rd Brigade provided decisive artillery support in the UN's siege of Kibushi in late 1962 and early 1963.

Гана, Нигерия және Мысыр

Гана және Нигерия әскерлері ONUC-та, соңғысы 99-шы Үндістан жаяу әскер бригадасында қызмет етті. Нигерияның 1-ші батальоны 1964 жылы елдегі соңғы әскери күштердің бірі болды. 1961 жылғы 26 қаңтарда бас хатшы Біріккен Араб Республикасының (Мысыр мен Сирия одағы) 1 ақпанға дейін шамамен 510 адамнан тұратын жасағын елге қайтаруды сұрағанын хабарлады; бұл әскерлер Экватор провинциясындағы Лисалада орналасқан парашюттік батальон болған, онда UAR-дың Ilyushin ұшақтарының келуі БҰҰ қызметкерлерін алаңдатқан.

Индонезия

+ Конгодағы Индонезия армиясының орналасуыContingentStrengthCommanderServiceGaruda II1,074 полковник Прижатна, лейтенант-полковник Соличин Гаутама Пурванагара 1960 жылдың қыркүйегі – 1961 жылдың мамырыGaruda III3,457 бригада генералы Кемал Идрис, полковник Сабирин Мохтар 1962 жылдың басы – 1963 жылдың соңы

Италияның Әуе күштері

1960 жылдың тамызынан 1962 жылдың маусымына дейін итальяндық әскери авиациясына қарасты ұшақтар әскерлер мен жабдықтарды тасымалдау үшін жұмыс істеді. 21 адам қаза болды, оның ішінде 1961 жылғы қарашадағы Кинду оқиғасында 13 адам қаза тапты.

Мұра

ONUC – БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің шешімдерін іске асыру үшін күш қолданған тұңғыш бейбіт сақшылық миссиясы болды, сондай-ақ ұшуға тыйым салынған аймақ пен қару-жарақ эмбаргосын енгізген алғашқы миссия еді. Жұмысының алғашқы үш жылында ONUC Конгоның ішкі қауіпсіздігін жақсартты. Миссия кетер алдында Адула радио арқылы оның Конгоның бірлігін қайта орнатудағы "шешуші фактор" болғанын және жаңадан құрылған мемлекеттерге араласу үшін "ұмтылдыратын үлгі" көрсеткенін мәлімдеді.