Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
D витаминінің белсенді түрі
Active form of vitamin D
Кальцитриол – D витаминінің қалыпты жағдайда бүйректе түзілетін белсенді түрі. Ол 1,25-дигидроксихолекальциферол деп те аталады. Бұл гормон жасуша ядросындағы D витамині рецепторымен байланысып, оны белсендіреді, соның нәтижесінде көптеген гендердің экспрессиясы артады. Кальцитриол қандағы кальцийдің (Ca2+) деңгейін көбінесе ішектерден кальцийдің сіңуін күшейту арқылы арттырады. Шамадан тыс мөлшерде немесе қабылдауда әлсіздік, бас ауруы, құсық, іш қату, зәр жолдарының инфекциясы және ішкі азаптардың ауыруы туындауы мүмкін. 2021 жылы АҚШ-та бұл дәрі 1 миллионнан астам рецепт бойынша 258-інші орында болды. Бұл дәрі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Қажетті дәрілер тізіміне" енген.
Calcitriol is the active form of vitamin D, normally made in the kidney. It is also known as 1,25 dihydroxycholecalciferol. It is a hormone which binds to and activates the vitamin D receptor in the nucleus of the cell, which then increases the expression of many genes. Calcitriol increases blood calcium (Ca2+) mainly by increasing the uptake of calcium from the intestines. Excessive amounts or intake can result in weakness, headache, nausea, constipation, urinary tract infections, and abdominal pain. In 2021, it was the 258th most commonly prescribed medication in the United States, with more than 1million prescriptions. It is on the World Health Organization's List of Essential Medicines.
Тарих
Оны 1971 жылы Майкл Ф. Холик, Хектор ДеЛуканың зертханасында жұмыс істеген кезде, сондай-ақ Тони Норман және оның әріптестері алғаш рет анықтады.
It was first identified in 1971 by Michael F. Holick working in the laboratory of Hector DeLuca, and also by Tony Norman and colleagues.
Аттар
Кальцитриол — нақты 1,25-дигидроксихолекальциферол. Холекальциферолдың бір гидроксил тобы болғандықтан, бұл номенклатурада тек екеуі (1,25) көрсетіледі, бірақ шындығында үш (1,3,25-триол) бар, бұл кальцитриол атауында белгілі. 1-гидроксил тобы альфа-позицияда орналасқан, және бұл атауда, мысалы, 1α,25(OH)₂D₃ деген қысқарту арқылы көрсетілуі мүмкін. Клиникалық қолданыста бұл айырмашылықтар аса маңызды емес. Кальцитриол медициналық қолдануға арналған дәрілік препарат ретінде әртүрлі саудалық атаулармен сатылады, оның ішінде Rocaltrol (Roche), Calcijex (Abbott), Decostriol (Mibe, Jesalis), Vectical (Galderma) және Rolsical (Sun Pharma).
Calcitriol refers specifically to 1,25 dihydroxycholecalciferol. Because cholecalciferol already has one hydroxyl group, only two (1,25) are further specified in this nomenclature, but in fact there are three (1,3,25 triol), as indicated by the name calcitriol. The 1 hydroxy group is in the alpha position, and this may be specified in the name, for instance in the abbreviation 1α,25 (OH)2D3. In clinical use, the differences are unlikely to have major importance. Calcitriol is marketed as a pharmaceutical for medical use under various trade names including Rocaltrol (Roche), Calcijex (Abbott), Decostriol (Mibe, Jesalis), Vectical (Galderma), and Rolsical (Sun Pharma).