Тауықтардың тыныс алу ауруы

Кіріспе

Құстардың тыныс алу аурулары

Құстардың жұқпалы бронхиті (ЖББ) – тауықтардың жедел және жоғары жұқпалы тыныс алу ауруы. Бұл ауру құстардың жұқпалы бронхит вирусы (ЖББВ), коронавирус (Coronaviridae, Orthocoronavirinae, Gammacoronavirus туысы, Igacovirus кіші туысы) қоздырғышынан пайда болады және демқұрыштың ауру белгілерімен сипатталады, оның ішінде тыныс алудың қиындауы, жөтел, түшкіру, трахеядағы сырылдар және мұрыннан шығатын сөл. Жас тауықтарда тыныс алудың ауыр қиындықтары болуы мүмкін. Жұмыртқа тууші тауықтарда тыныс алудың қиындауы, нефрит, жұмыртқа өндірісінің азаюы, ішкі (сулы ақуыз) және сыртқы (қабығы жұмсақ, бүтінсіз немесе дөрекі, қабықшасы азайған) жұмыртқа сапасының нашарлауы байқалады.

Клиникалық белгілері

Тауықтардың жөтелгені және сырылдары жиі кездеседі, ең ауыры жас тауықтарда, мысалы, бройлерлерде байқалады, және тығыз ұсталған немесе жақын жердегі тауықтар арасында жылдам таралады. Вакциналанбаған үйірлерде аурудың шаруалылығы 100% құрайды. Өлім-жітім вирустың штаммына қарай өзгереді (вакциналанбаған үйірлерде 60% дейін). Тыныс алу белгілері екі апта ішінде басылады. Дегенмен, кейбір штаммдардан кейін бүйрек инфекциясы дамуы мүмкін, бұл токсикоз салдарынан өлімге әкелуі мүмкін. Жас тауықтар трахеяның шырышпен бітелуінен (төменгі бөлігінде) немесе бүйрек жетіспеушілігінен өлуі мүмкін. Инфекция кекірт безінде ұзақ сақталуы мүмкін. Жұмыртқа салатын тауықтарда уақытша тыныс алу белгілері болуы мүмкін, бірақ өлім-жітім аз болуы мүмкін. Алайда, жұмыртқа өндірісі күрт төмендейді. Өндірілген жұмыртқалардың көп бөлігі пішіні бұзылған және түсі өзгерген болады. Көптеген жұмыртқалардың қабығы жұқа немесе жұмсақ болып, альбумені (сулы) нашарлайды, сондықтан оларды сатуға немесе инкубацияға жарамсыз. Қалың түсті жұмыртқалар, мысалы қоңыр тауықтардағы қалыпты қабықшалар сияқты, қалыпты жарылуға ие. Жұмыртқа өнімділігінің қисығы ешқашан қалыпқа келмеуі мүмкін. Жұмсақ штаммдар шамамен сегіз аптадан кейін қалыпты өндіріске мүмкіндік беруі мүмкін.

Себеп

IBV – ең алғаш сипатталған коронавирус және жүздеген серотиптері мен штамдары бар генетикалық және фенотиптік тұрғыдан өте әртүрлі. IBV-нің ең жаңа жіктелуі вирусты Coronaviridae, Orthocoronavirinae, Gammacoronavirus туысына, Igacovirus кіші туысына жатқызады. Рекомбинация пайда болуы мүмкін және табиғатта IBV геномының генетикалық өзгергіштігіне үлес қосады.

Диагностика

Тауықтың тыныс алу жолдарының ауруларын ажырату қиын, және оларды тыныс алу белгілері мен зақымданулары бойынша диагностикалау мүмкін емес. Микоплазма галлисептикумы (созылмалы тыныс алу жолдары ауруы) қоздырғышы тудыратын микоплазмоз, Ньюкасл ауруы вирусының мезогендік штамдары (APMV 1), құс метапневмовирусы, жұқпалы ларинготрахеит, Avibacterium paragallinarum құс жұқпалы коризасының кейбір сатылары клиникалық тұрғыдан IB-ге ұқсауы мүмкін. Бүйрек зақымдануларының себептері әртүрлі болуы мүмкін, оның ішінде басқа вирустар, мысалы, жұқпалы бурса ауруы вирусы (Гумборо ауруының себебі) және токсиндер (мысалы, Aspergillus ochraceus-тың охратоксиндері) және дегидратация. Жұмыртқа салатын тауықтарда, Атаденовирус және құс метапневмовирусының инфекциясынан туындаған Egg Drop Syndrome 76 (EDS) синдромында жұмыртқа өндірісінің бұзылуы және азаюы байқалады. Қазіргі уақытта IB, EDS-ге қарағанда көбірек кездеседі және кеңінен тараған. IBV-ның жоғары генетикалық және фенотиптік әртүрлілігі вакцинация сәтсіздігіне себеп болады. Сонымен қатар, коммерциялық вакциналарда жоқ IBV-ның жаңа штамдары IB вакцинацияланған үйірлерде ауруды тудыруы мүмкін. Жұмсатылған вакциналар тығыз қоныстанған жерлерде тауықтар арасында тізбектей таралу арқылы вируленттілікке оралуы мүмкін, сондай-ақ дала штамдарымен қайта бірігіп, маңызды варианттарды тудыруы мүмкін. Нақты диагноз вирусты оқшаулау және сипаттауға негізделеді. Вирусты сипаттау үшін геномдық амплификацияны (ПЦР) қолданатын әдіс, яғни алдымен вирустық РНК-ны сДНК-ға кері транскрипциялау, сДНК-ны циклдік амплификациялау және өнімдерді секвенциялау, жоспарланған олигонуклеотидтік праймерлер мен мақсатты генге сәйкес штамдарды өте дәл сипаттауға мүмкіндік береді. Жалпы сезімтал әмбебап гендік мақсаттар – нуклеопротеин, матрица немесе S2 генін кодтайтын гендер. S1 генін кодтайтын ген өнімдерінің секвенциясы серотипімен салыстыруға болатын филогенетикалық нәтижелерді беруі мүмкін. IBV антигендерін анықтау әдістері белгіленген антиденелерді, мысалы, тікелей иммунофлуоресценцияны немесе иммунопероксидазаны қолдануы мүмкін. IBV-ға қарсы антиденелерді жанама иммунофлуоресценттік антиденелер сынағы, ELISA және гемагглютинацияны тежеу (фосфолипаза С ферменттік өңдеуден кейін пайда болатын гемагглютинациялық IBV) арқылы анықтауға болады.

Chicken respiratory diseases are difficult to differentiate and may not be diagnosed based on respiratory signs and lesions. Other diseases such as mycoplasmosis by Mycoplasma gallisepticum (chronic respiratory disease), Newcastle disease by mesogenic strains of Newcastle diseases virus (APMV 1), Avian metapneumovirus, infectious laryngotracheitis, avian infectious coryza Avibacterium paragallinarum in some stages may clinically resemble IB. Similar kidney lesions may be caused by different etiologies, including other viruses, such as infectious bursal disease virus (the cause of Gumboro disease) and toxins (for instance ochratoxins of Aspergillus ochraceus), and dehydration. In laying hens, abnormal and reduced egg production are also observed in Egg Drop Syndrome 76 (EDS), caused by an Atadenovirus and avian metapneumovirus infections. At present, IB is more common and far more spread than EDS. The large genetic and phenotypic diversity of IBV have been resulting in common vaccination failures. In addition, new strains of IBV, not present in commercial vaccines, can cause the disease in IB vaccinated flocks. Attenuated vaccines will revert to virulence by consecutive passage in chickens in densely populated areas, and may reassort with field strains, generating potentially important variants. Definitive diagnosis relies on viral isolation and characterization. For virus characterization, the methodology using genomic amplification (PCR), firstly by the reverse transcription of viral RNA into cDNA, the cyclic amplification of cDNA and sequencing of products, will enable very precise description of strains, according to the oligonucleotide primers designed and target gene. Broadly sensitive universal gene targets are the nucleoprotein, the matrix or the S2 encoding genes. The S1 encoding gene products sequencing may enable phylogenetic results which are comparable to serotyping. Methods for IBV antigens detection may employ labelled antibodies, such as direct immunofluorescence or immunoperoxidase. Antibodies to IBV may be detected by indirect immunofluorescent antibody test, ELISA and Haemagglutination inhibition (haemagglutinating IBV produced after enzymatic treatment by phospholipase C).

Емдеу және алдын алу

Анықталған емдеу жоқ, бірақ екінші инфекциялардың алдын алу үшін антибиотиктер қолданылуы мүмкін. Әртүрлі вакцина түрлері бар (ATCvet кодтары: инактивацияланған вакциналар үшін, әдетте майлы эмульсияланған және басқа құс патогендерімен біріктірілген, ал белсенді (тірі) лиофилизацияланған штамм вакциналары үшін, мысалы H120 және Ma5). Жұқпаның және аурудың таралуын бақылау үшін биобезопасдық протоколдары, оның ішінде мал топтарын жеткілікті қашықтықта ұстау, оқшаулау және дезинфекция маңызды.