Кіріспе
Француз энциклопедиялық сөздігі Grand dictionnaire universel du XIXe siècle (XIX ғасырдың Ұлы әмбебап сөздігі), көбінесе Grand Larousse du dix neuvième деп аталады, француз энциклопедиялық сөздігі. Ол Пьер Ларусс жоспарлаған, басқарған, жариялаған және көбінесе өзі жазған, бірақ ол анонимді авторлардың көмегіне де сүйенді. Ол 1875 жылы, толық аяқталмай тұрып қайтыс болды. Grand dictionnaire universel 15 томдық, әр томда 1500 беттен тұратын басылымы 1866 жылдан 1876 жылға дейін жарық көрді. 1877 және 1890 жылдары екі қосымша шығарылды.
The Grand dictionnaire universel du XIXe siècle (Great Universal Dictionary of the 19th Century), often called the Grand Larousse du dix neuvième, is a French encyclopedic dictionary. It was planned, directed, published, and to a substantial degree written by Pierre Larousse, though he also relied on anonymous fellow contributors and though he died in 1875, before its completion. The publication of the Grand dictionnaire universel in 15 volumes of 1500 pages extended from 1866 to 1876. Two supplements were published in 1877 and 1890.
Сипаттама
1–15 томдар, А-дан З-ға дейін, 1866 жылдан 1876 жылға дейін жарық көрді. 1877 жылы қосымша (16-том), ал 1890 жылы екінші қосымша (17-том) жарияланды. Ларусс фирмасы «Revue encyclopédique» (1891–1900) деп аталатын журнал түрінде тағы қосымшалар шығарды, содан кейін «Revue universelle» (1900–1905). Эмиль Литрдің замандас сөздігінен айырмашылығы, «Ұлы Ларус» негізінен энциклопедия болып табылады. Ол пікір білдіретін, ерекше және жеке стильге ие. Субъективтіліктің бір мысалы император Наполеон Бонапартқа қатысты. Пьер Ларусс үшін Республика генералы 18 Брумер төңкерісіне дейін жасағандарының бәрі ізгілік пен даңққа толы болса, ал төңкеріс және одан кейінгі консул мен императордың билігі тирандық әрекеттер еді. Сондықтан «Grand Larousse du dix neuvième» екі жазбаны қамтиды: біреуі Бонапарт, Наполеон, мақалада көрсетілгендей, 18 Брумерде (9 қараша 1799 жыл) қайтыс болды; екіншісі – консул және император Наполеонға қатысты. Наполеон Бонапарт өзінің атын Наполеон I деп «өзгертіп» білгені рас болса да, ол 18 Брумер төңкерісінен кейін емес, император болып тағайындалғанда ғана солай жасады.
Ноуво Ларусс суреті
"Жаңа Ларус суретті энциклопедиясы" 1897–1904 жылдары "Эдисьон Ларус" баспасында жарық көрген, Клод Оге бас редакциялаған энциклопедия. Ол негізінен "Grand Larousse du dix neuvième" энциклопедиясының қысқартылған, жаңартылған және көбірек бейтараптық сақталған нұсқасы болды.