Кіріспе

Вирустар туысы

Авиаденовирустар – құстарға, әсіресе тауықтарға, үйректерге, қаздарға, түйеқұстарға және фазандарға әсер ететін аденовирустар. Осы туыста 15 түр бар. Осы туыстағы вирустар безгек бронхиті (QB), жұмыртқа түсірілу синдромы (EDS), қанды ішек қабынуы (HE), фазанның мәрмәрлі көкбауыр ауруы (MSD) және кіріктірілген дене гепатиті (IBH) сияқты нақты ауру синдромдарын қоздырады. Құс аденовирустары бүкіл әлемде тараған және бір шаруашылықта бірнеше түр кездесуі мүмкін. Ең көп таралған серотоптар – 1, 2 және 3 серотоптар.

Беріліс

Құстардан адамға жұғу туралы ешқандай дәлел анықталған жоқ. Вирус негізінен ауыз-фекальді жолмен көлденең таралады, бірақ 1-ші серотопта тік жолмен жұғу мүмкін. Вирус құсқа жұққаннан кейін стрестік жағдайға дейін жасырын күйде сақталуы мүмкін, содан кейін клиникалық ауруға себеп болуы мүмкін.

Клиникалық белгілері мен диагнозы

Инфекция көбінесе клиникалық белгілерсіз өтеді, бірақ клиникалық аурулар, әсіресе жас құстарда аналық антиденелердің деңгейі төмендеген кезде пайда болуы мүмкін. Клиникалық белгілер зақымдалған органға байланысты. Асқазан-ішек ауруының белгілері (геморрагиялық энтерит) – диарея, анорексия, мелена және гематохезия. Осы геморрагиялық энтеритке байланысты анемия және дегидратация дамуы мүмкін. Репродуктивті аурудың белгілері (жұмыртқа түсірілу синдромы) – жұмыртқа өндірімінің төмендеуі/жарылу көрсеткішінің төмендеуі және аномальды жұмыртқалардың (өлшемі, пішіні, түсі, құрылымы) салынуы. Аденовирустық инфекция басқа органдарға да жұғуы мүмкін, соның салдарынан көкбауыр қабынуы, инклюзиялық гепатит, бронхит, өкпелердің ісінуі, қарынша ішіндегі қабыну, панкреатит немесе жұққан құстың түріне байланысты ісік пайда болуы мүмкін. Авиаденовирусты диагностикалау гистопатология, электрондық микроскопия, вирус оқшаулау, ELISA және ПТР әдістері арқылы жүзеге асырылады. Сонымен қатар, вирус антигенін қос иммунодиффузия арқылы анықтауға болады. Өлімнен кейін жасалған тексерулер зақымдалған органға тікелей байланысты әртүрлі клиникалық белгілерді көрсетуі мүмкін. Атап айтқанда, жұмыртқа түсірілу синдромын гемагглютинин тежеу арқылы диагностикалауға болады, ал вирус тауықтар мен үйректерде гемагглютинацияны тудырады.

Емдеу және бақылау

HE және EDS үшін вакциналар қолжетімді (ATCvet кодтары: инактивацияланған вакцина үшін, тірі вакцина үшін, және түрлі комбинациялар үшін). Аурудың қозғалысын стресс деңгейін төмендету, тиісті гигиена шараларын қолдану және толыққанды тамақтану арқылы азайтуға болады.