Кіріспе

Капуста сорттары. Қызыл капуста (Capitata тобындағы Brassica oleracea қызғылт жапырақты сорттары) – капустаның бір түрі, дайындалғаннан кейін Blaukraut деп те аталады. Жапырақтары қою қызыл/қызғылт түсті. Дегенмен, өсімдіктің түсі топырақтың pH деңгейіне байланысты, антоциандарға жататын пигмент әсерінен өзгереді. Қышқыл топырақта жапырақтары қызыл түске көбірек жуысады, бейтарап топырақта – қызғылт, ал сілтілі топырақта жасыл сары түсті капуста өседі. Осы себепті бір және де сол өсімдік әртүрлі аймақтарда әртүрлі түстермен танылады. Оны Еуропаның барлық жерінде, Америкада, Қытайда және әсіресе Африкада кездестіруге болады. Қызыл капустаның шырынын үйде жасалған pH индикаторы ретінде қолдануға болады – ол қышқыл ортада қызыл, ал сілтілі ортада жасыл/сары түске өтеді. Пісірген кезде қызыл капуста көбінесе көк түске айналады, ал капустаның қызыл түсін сақтау үшін қазанға сірке суы немесе қышқыл жемістер қосу қажет. Қызыл капустаның өсуі үшін жақсы тыңайтылған топырақ және жеткілікті ылғалдық қажет. Бұл көктемде себілетін және күздің соңында жиналатын маусымдық өсімдік. Қызыл капуста "ақ" туыстарына қарағанда жақсы сақталады және қыста сақтау үшін оны қызанаққа айналдырудың қажеті жоқ.

Тамақ

Пісірілген қызыл капуста 91% су, 7% көмірсулар, 1% ақуыз және көрінетіндей аз май (кесте) қамтиды. Ол С және К витаминдеріне бай, 100 грамм мөлшеріне тәуліктік қажеттіліктің (ТҚҚ) 44% және 72% құрайды, сондай-ақ В6 витаминінің жақсы көзі болып табылады (ТҚҚ-ның 17%) (кесте).

Фитохимиялық заттар

Қызыл капустаның фитохимиялық құрамында сульфорафан және басқа глюкозинолаттар бар.

Ас үй

Қызыл капуста көбінесе салаттар мен көкөніс салатында шикі түрде қолданылады. Бұл көкөністі пісіріп жеуге болады. Ол көптеген неміс тағамдарына, әсіресе Sauerbraten немесе Döner сияқты ет тағамдарына қосылатын дәстүрлі гарнир. Рождествода оған дәмдеуіштер қосылып, сөңгелеп пісіріліп, маусымдық қаз немесе түйеқұсқа қосымша беріледі. Көбінесе оған тәтті-қышқыл дәм беру үшін алма қосылады.

pH көрсеткіші

Қызыл көкөністе рН көрсеткіші ретінде қолданылатын антоцианин негізіндегі бояғыш бар. Ол қышқыл ортада (pH < 7) қызыл, қызғылт немесе фуксия түсті, бейтарап ортада (pH ≈7) күлгін, ал сілтілік ортада (pH > 7) көк, жасыл және сары түстерге дейін өзгереді.

Өсіру

Қызыл капуста тұқымын соңғы аязға дейін төрт апта бұрын үй ішінде егу ұсынылады. Судың жасушаның түбінен өтуіне мүмкіндік беретін контейнерлерге себу керек. Көшет дайындау үшін танымал контейнерлер – торфтық құмыралар, жұмыртқа қораптары, плаг табақтары немесе сүт қораптары. Көшеттер шамамен биіктікке жеткенде және алғашқы жапырақтары пайда болғаннан кейін, оларды ауа райына бейімдеп, көшеттеп отырғызу үшін сыртқа шығаруға болады. Қызыл капуста вегетациялық өсу кезеңінің көп бөлігінде ылғалды және салқын климатты жақсы көреді, сондықтан көктем әлі салқын болғанда соңғы аяздан кейін көп ұзамай жерге отырғызуға болады. Капуста өсімдіктерін бір-бірінен шамалы аралықта орналастыру керек. Оларға жиі су беру қажет, бірақ басқа жағынан күтімге аса талап етпейтін өсімдіктер.